کد خبر: 15707
ف
برشی از کتاب آثارالباقیه؛
نوروز از دیدگاه ابوریحان بیرونی/ روزی که آداب و رسومی کهن دارد
ابوریحان در آثارالباقیه درباره باورها و مراسم گوناگونی که در میان ملل و پیروان ادیان مختلف وجود دارد، سخن گفته است. در فصل نهم این کتاب از آداب و رسوم ایرانیان در نوروز سخن به میان آمده است.
به گزارش شبکه علمی ثریا، نوروز یکی از کهن ترین جشن های به جا مانده از دوران باستان است. در متون کهن روایت های متعددی درباره اهمیت ایام نوروز و آداب و رسوم ایرانیان در این ایام وجود دارد. یکی از آثاری که به وسیله آن از احوال ایرانیان در نوروز می توان اطلاعاتی به دست آورد، کتاب آثارالباقیه اثر دانشمند بزرگ قرن پنج ابوریحان بیرونی است. ابوریحان در این اثر درباره باورها و مراسم گوناگونی که در میان ملل و پیروان ادیان مختلف وجود دارد، پرداخته است. تحقیقات بیرونی درباره آداب و رسوم ملل مختلف از نخستین نمونه های این تحقیقات به شمار می رود.

متن پیش رو بخشی از فصل نهم این کتاب می باشد که توسط اکبر داناسرشت ترجمه شده است. در این فصل از آداب و رسوم ایرانیان در نوروز سخن به میان آمده است.

فروردین ماه: نخستین روز آن روز نوروز است که اولین روز سال نو است و نام پارسی آن بیان کننده این معنی است و این روز با دخول آفتاب به برج سرطان طبق زیج های آنان هنگامی که سالها را کبیسه می کردند مطابق  بود. سپس در ایام بهار این روز پس از تأخیر از موضع خود سرگردان شد و در مکانی قرار گرفت که سال همه این احوال را از نزول باران و برآمدن شکوفه ها و برگ آوردن درختان تا هنگام رسیدن میوه ها. این بود که نوروز را دلیل پیدایش و آفرینش جهان دانستند و گفته اند که در این روز بود که خداوند افلاک را پس از آنکه مدتی ساکن بودند به گردش در آورد و ستارگان را پس از چندی توقف گردانید و آفتاب را برای آنکه اجزای زمان از سال و ماه و روز به آن شناخته شود، آفرید پس از آنکه این امر پنهان بود و آغاز شمارش از این روز شد. و گفته اند خداوند عالم سفلی را در این روز آفرید و کیومرث در این روز به شاهی رسید و این روز جشن او بود که به معنای عید اوست. و نیز گفته اند خداوند در این روز خلق را آفرید و این روز و مهرگان تعیین کننده زمان هستند چنانکه ماه و آفتاب فلک را تعیین می کنند.

بحثی راجع به نوروز و علت پیدایش آن

عبدالصمد بن علی در روایتی که به جد خود ابن عباس آن را می رساند نقل می کند که در نوروز جامی سیمین که پر از حلوا بود برای پیغمبر هدیه آوردند. آن حضرت پرسید که این چیست؟ گفتند امروز روز نوروز است، پرسید که نوروز چیست؟ گفتند عید بزرگ ایرانیان است. فرمود: آری در این روز است که خداوند عسکره را زنده کرد، پرسیدند عسکره چیست؟ فرمود: عسکره هزاران مردمی بودند که از ترس مرگ ترک دیار کرده و سر به بیابان نهادند. خداوند به آنها گفت بمیرید و مردند، سپس آنان را زنده کرد و ابرها را امر کرد که به آنها ببارد. از این روست که پاشیدن آب در این روز رسم شده است. سپس از آن حلوا تناول کرد و جام را میان اصحاب قسمت کرده و گفت: کاش هر روزی برای ما نوروز بود.

سعید ابن فضل می گوید: کوه دها که در فارس است، هرشب نوروز بر آن برق هایی می درخشد خواه هوا صاف باشد و یا ابر. هرچند دل به این سخنان تا هنگامی که مشاهده نکند، اطمینان نمی یابد و ابوالفرج زنجانی حاسب برای من حکایت کرد که من این آتش را دیده ام و آن آتشی است و شمع هایی که از کثرت به شمار در نمی آید.

برخی از علمای ایرانیان می گویند سبب اینکه این روز را نوروز می نامند این است که در ایام طهمورث، صائبه آشکار شدند و چون جمشید به پادشاهی رسید دین را تجدید کرد و این کار خیلی بزرگ به نظر آمد و آن روز را که روز تازه ای بود جمشید عید گرفت ، اگرچه پیش از این هم نوروز عظیم و بزرگ بود.

باز عید بودن نوروز را چنین گفته اند که چون جمشید برای خود گردونه بساخت در این روز بر آن سوار شد و جن و شیاطین او را در هوا حمل کردند و در یک روز از کوه دماوند به بابل آمد و مردم برای دیدن این امر در شگفت شدند و این روز را عید گرفتند.

در این روز رسم است که مردمان برای یکدیگر هدیه می فرستند و سبب آن چنانکه آذرباد، موبد بغداد، حکایت کرد این است که نیشکر در کشور ایران در روز نوروز یافت شد و پیش از این کسی آن را نمی شناخت. خود جمشید روزی نی ای را دید که کمی از آب های درون آن به بیرون تراوش کرده بود و چون جمشید دید که آن شیرین است امر کرد که آب این نی را بیرون آورند و آن شکر ساختند. آنگاه در روز پنجم شکر به دست آمد و از راه تبرک به آن، مردم برای یکدیگر شکر هدیه فرستادند  و در مهرگان نیز این کار را به همین میزان تکرار کردند.

نوروز بزرگ

در روز ششم این ماه نوروز بزرگ است، که نزد ایرانیان روز بزرگی است و گویند که خداوند در این روز از آفرینش جهان آسوده شد. زیرا این روز در آخر روزهای شش گانه است و در این روز خداوند مشتری را بیافرید و فرخنده ترین ساعات آن روز ساعات مشتری است. زرتشتیان می گویند که در این روز زردشت توفیق یافت که با خداوند مناجات کند. کیخسرو بر هوا در این روز عروج کرد و در این روز برای ساکنان کره زمین سعادت را قسمت می کنند و از اینجاست که ایرانیان این روز را روز امید نام نهادند.

نیز گفته اند سبب اینکه ایرانیان در این روز غسل می کنند این است که این روز به روزا که فرشته آب است تعلق دارد و آب را با این فرشته مناسبتی است. از اینجاست که مردم در این روز هنگام سپیده دم از خواب برمی خیزند و با آب قنات و حوض خود را می شویند و گاهی نیز آب جاری  را برای تبرک و دفع آفات بر خود می ریزند.

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

اصلی‌ترین چالش عید دیدنی در تهران + عکس

فردوسی پور سوار بر تراکتور در مناطق سیل زده +عکس

افزایش عجیب آمار عیدی بگیرها! +عکس

بلایی که سیل شیراز سر پراید آورد +عکس

صدای فرشته مرگ هم درآمد!

کار زیبای شهروند شیرازی برای مسافرین سیل زده +عکس

تعداد جانباختگان سیل امروز اعلام شد

خیابان‌های شیراز چند ساعت پس از سیل +عکس

اصلی‌ترین چالش عیددیدنی در تهران! +عکس

عذرخواهی آقای بازیگر از مردم بوشهر

وضعیت عجیب خودروها پس از سیل شیراز +عکس

کارگردان فیلم متری شیش و نیم، خبر شبکه خبر را تکذیب کرد+ عکس

نجات دو کودک از سیل شیراز + عکس

در تلویزیون ایران خبری از سیل نیست +عکس

نزن باران که ایران غرق خون است + عکس

راهبردهای نه گانه دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال 1398 در حوزه سیاستگذاری و برنامه‌ریزی متناسب با "رونق تولید"

ورود نفربرهای ارتش به "آق‌قلا" + عکس

تصویر ماهواره‌ای از وضعیت هوای امروز ایران

عکس هوایی از سیل شیراز

به زیر آب رفتن ۲۰۰ خودرو در سیل شیراز + عکس

سیل به سرپل‌ذهاب رسید + عکس

سیلی وحشتناک در شیراز + عکس

کنکور‌های سال ۹۸ کلید خورد/ جزئیات زمان‌بندی کنکور‌های سال ۹۸

اشتباه عجیب در دوبله مستند بروس لی +عکس

عکس حاشیه‌ساز رئیس هلال احمر در رستوران لاکچری گرگان +عکس

بایدها و نبایدها درمورد فشار خون بالا

کودکان از راه بازی بسیاری از ابعاد روانشناختی خود را پیدا می‌کنند

کنفرانس فلسفه صوری برگزار می‌شود

محبوب‌ترین جاذبه گردشگری تهران +عکس

فدراسیون قایقرانی هم به کمک سیل زدگان آمد +عکس

انتقال زن باردار سیل‌زده به گرگان با بالگرد ارتش +عکس

پیاز تا ۱۰ روز دیگر ارزان می‌شود!

گلایه خانم بازیگر از تنهایی

خواننده مشهور در کنار ضریح امام رضا (ع) +عکس

هدیه تهرانی در حال کمک به سیل زدگان +عکس

عبور با تیوپ روی سیلاب + عکس

بازیگر معروفی که مجبور شد با خانواده‌اش در اتومبیل زندگی کند

راه اندازی شورای راهبردی رشته‌های میان رشته‌ای در دانشگاه الزهرا

تخریب جاده اصلی در خرم‌آباد + عکس

بزرگترین بیمارستان صحرایی آق قلا + عکس

روایت منوچهر آذری از بدقولی مهران مدیری

فروش «متری شیش و نیم» از مرز ۲ میلیارد تومان گذشت

تهران‌گردی الناز شاکردوست در تعطیلات نوروز + عکس

راه‌آهن "آق‌قُلا" پس از انفجار + عکس

واتس اپ ابزار جدیدی برای مقابله با اخبار جعلی آزمایش می کند

حضور پررنگ دانشگاه‌های ایران در رتبه‌بندی ها/ سال ظهور جوان‌ترها

بالاخره تتلو به آرزویش رسید و کنسرت گذاشت

ابتکار شهرداری تهران در زیباسازی پست‌های برق +عکس

ماشین عروس در خیابان‌های آب گرفته آق قلا +عکس

اهالی کردستان از سریال نون. خ شاکی شدند +عکس

ماجرای سوء استفاده تبلیغاتی از افسانه بایگان

تصویری ناراحت کننده از مهمان ناخوانده عید امسال

قیمت انواع میوه در بازار+جدول

وزیر ارتباطات حقوق و عیدی‌هایش را به سیل زدگان بخشید

وجدانا سلفی و لایو یادتون نره! +عکس

تبریک تولد خاص برای یک ستاره +عکس

ارتفاع زیاد برف در گردنه مایین بلاغ تکاب +عکس

ماجرای رد شدن عمو پورنگ در آزمون منوچهر نوذری

محوریّت فرهنگ و ظرفیّت اساسی آن در تحوّل و سازندگی

بررسی علت گرایی و دلیل گرایی در علوم اجتماعی

اردوی جهادی طلبه‌های خارجی + عکس

حرکت بی‌سابقه تلویزیون در استفاده از مربی زن فوتبال

راه کارهای مواجه با بریدن ترمز خودرو

اثر دید و بازدید در زدودن گرفتاری انسان و افزایش روزی

بازیگر «بانوی عمارت» روی سقف ماشین در بیابان + عکس

ماجرای واگذاری جزیره کیش به چینی‌ها چیست؟

قبل از امتحان بروکلی بخورید

نظریه‌ گیاه‌خوار بودن انسان‌های نخستین به چالش کشیده شد

کمک زلزله زدگان به سیل‌زدگان + عکس

سوال بی‌جواب علی مطهری درباره برکناری فردوسی‌پور

درخواست مردم درباره استاندار گلستان عملی شد

جاده هراز و چالوس امروز یک طرفه می‌شود

ایجاد بسترهای قانونی خرید سراهای دانشجویی در سال ۹۸

فعلا به یزد سفر نکنید

تشییع مادر دو شهید آق قلا با قایق +عکس

اسکار هندی‌ برای بازیگر فیلم مجید مجیدی

وزیران در گلستان چه گفتند/ نماینده مجلس: می دانستیم سیل می آید

ناگفته‌های جمشید مشایخی از دیدار با تختی

پست علی دایی درباره مناطق سیل زده +عکس

تعیین الگوی شهری مدارس غیردولتی به صورت منطقه ای

اخراج مجری معروف از برنامه نوروزی شبکه دو

اهالی کردستان از سریال نون. خ شاکی شدند +عکس

بلایی که سیل شیراز سر پراید آورد +عکس

بالاخره استاندار گلستان پیدا شد +عکس

وقتی ایرانی‌ها در شب عید کم می‌آورند! +عکس

شیوه امدادرسانی به مردم سیل زده آق‌قلا +عکس

مسافران شمال دست بردار جاده چالوس نیستند! +عکس

چرا پیاز کیلویی ۱۱ هزار تومان شد؟

تشییع مادر دو شهید آق قلا با قایق +عکس

علت فوت محمد مطیع چه بود؟

در تلویزیون ایران خبری از سیل نیست +عکس

ژیلا صادقی ماجرای اخراجش را تکذیب کرد

بالاخره تتلو به آرزویش رسید و کنسرت گذاشت

برخورد متفاوت شهرداری گلپایگان با پاکبانان +عکس

ارتفاع زیاد برف در گردنه مایین بلاغ تکاب +عکس

ادامه اعتراض به سفر خارجی استاندار گلستان در هنگام سیل+عکس

اتحاد قرمز و آبی برای تشویق فردوسی پور در ورزشگاه آزادی

تعداد جانباختگان سیل امروز اعلام شد

گلستان را آب بُرد، مسئولین و سلبریتی‌ها را خواب +عکس

تبریک متفاوت پری‌ناز ایزدیار به مناسبت عید نوروز +عکس

وزیر ارتباطات حقوق و عیدی‌هایش را به سیل زدگان بخشید

استوری جالب وریا غفوری و درخواست کمک از علی دایی و نرگس کلباسی نه مسئولان + عکس

روایت منوچهر آذری از بدقولی مهران مدیری

نزن باران که ایران غرق خون است + عکس

رحمتی در کنار علی کریمی و ستاره‌های سینما +عکس

عکس صمیمی امیر جعفری و بهتاش پایتخت

عکس هوایی از سیل شیراز

بزرگترین اشتباه اقتصادی دولت در سال ۹۷ چه بود؟

ماشین عروس در خیابان‌های آب گرفته آق قلا +عکس

خیابان‌های شیراز چند ساعت پس از سیل +عکس