کد خبر: 18534
ف
رختشویخانه زنجان؛ نمونه‌ای منحصر به فرد در جهان + تصاویر
مجموعه‌ تاریخی رختشویخانه در قلب بافت تاریخی شهر زنجان در یک منطقه‌ پرتراکم مسکونی احداث شده است.

ثریا: زنجان مرکز استان و یکی از بزرگترین شهرهای شمال غرب ایران است. این شهر دیدنی های بسیار زیادی دارد که می توان به رختشویخانه زنجان به عنوان یکی از معروف ترین آن ها اشاره کرد. این بنا ویژگی ها و معماری منحصر به فرد خود را دارد و می توان گفت در نوع خود در جهان بی نظیر است.

تاریخچه

رختشویخانه زنجان  در سال ۱۳۴۷ هجری قمری مصادف با ۱۳۰۷ هجری شمسی توسط دو برادر به نام های مشهدی اکبر و مشهدی اسماعیل ساخته شد. مشهدی اکبر معماری ساختمان را بر عهده داشت و وظیفه مشهدی اسماعیل بنایی ساختمان بود. علی اکبر توفیقی (شهردار وقت زنجان) که رئیس بلدیه بود زمین ساخت رختشویخانه زنجان را خرید و سپس فرمان ساخت آن را صادر کرد. سبک و سیاق معماری این بنا را می ‌توان به شیوه اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی نسبت داد. مجموعه‌‌ ی تاریخی‌ رختشویخانه‌، در فهرست‌ آثار تاریخی ایران‌ به‌ ثبت‌ رسیده‌ است‌.

تاریخچه

هدف از ساخت

رختشویخانه به اتاقی گفته می‌ شود که جهت شست ‌و شوی لباس از آن استفاده می‌ شود. در خانه‌ های امروزی معمولا این اتاق با وسایلی همچون ماشین لباس ‌شویی و رخت‌ خشک ‌کن و یک دستشویی بزرگ جهت شستن دست ها و لباس های لطیف تر پر می شود. از نظر نوع کاربری هیچ بنایی را نمی توان در ایران یافت که این گونه صرفا برای شستن رخت و لباس مورد استفاده قرار گیرد. ساختمان بنا اما معماری مشابه با مسجد عباس قلی خان و دروازه ارگ دارد.

این بنا برای استفاده عموم ساخته شد و شبانه ‌روزی دسترسی به آن امکان پذیر بود و بابت استفاده از آن هیچ پولی از شهروندان دریافت نمی‌ شده ‌است. شهر زنجان معمولا زمستان های سرد و سختی را پشت سر می گذارد. در آن زمان زنان وظیفه شستن لباس ها را بر عهده داشتند و دشواری این کار در چنین روزهایی برایشان چندین برابر می شد. آنان برای تأمین امنیت و آسایش زنان در یک مکان سرپوشیده رختشویخانه زنجان را احداث کردند.

هدف از ساخت

ویژگی های بنا

این بنا در یک محل شلوغ و می شود گفت در قلب شهر زنجان معروف به بابا جامال چوقوری (گودال بابا جمال) احداث شده است که امروزه خیابان سعدی به فاصله یکصد متری از سمت غربی آن می گذرد و از طریق کوچه فرهنگ به ساختمان رختشورخانه دسترسی دارد و آب مجموعه از قنات قلعچه حاجی میربهاء الدین تأمین می شده است.

رختشویخانه مخزنی به طول ۱۷ متر، عرض ۵٫۱ متر و ارتفاع ۸ متر دارد که با سه واحد پوشش طاق و تویزه بر روی جرزها و دیوارها سقف شده است. تا ارتفاع چهار متری دیواره های داخلی بنا به نحوی پوشیده شده است که امکان پر کردن آب تا آن سطح وجود دارد که اگر این اتفاق روی می داد امکان گنجایش ۷۴۰ مترمکعب در آن وجود داشته است. فضایی از این مخزن به ساخت یک تراس اختصاص داده شده است که هنگام ایستادن در آن می توان به محل شست و شوی رخت ها تسلط کامل داشت.

این مکان برای اشراف کامل مدیریت به کسانی که در حال استفاده از آن بودند ساخته شده بود. مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان زنجان گفته است: بنای رختشویخانه زنجان تنها بنا در جهان با کاربری مخصوص برای رختشویی بانوان است، در هیچ جای دنیا، بنایی با کاربری رختشویی متناسب با شرایط اقلیمی و جغرافیایی که منحصر به گروه خاصی باشد، به غیر از بنای رختشویخانه زنجان احداث نشده است. چنین مجموعه ای با عملکرد یاد شده در هیچ جای ایران مشاهده نمی شود اما سبک معماری، ابعاد و تناسبات رعایت شده در قوس ها و تویزه ها با بناهای عام المنفعه هم دوره شهر زنجان قابل مقایسه اند.

ویژگی های بنا

در این فضا برای شستشوی لباس ها و سایر وسایل چندین حوضچه سنگی ساخته شده که از طریق مجاری آب از مخزن اصلی تامین می شوند و فاضلاب حاصل نیز از طریق کانالی که در زیر پاشویه ها قرار دارد به بیرون بنا منتقل می شود. مجاری آب، حوضچه ها و پاشویه ها از سنگ های تراشیده ساخته شده است.

طراحی و اجرای فضای داخلی و اصلی رختشویخانه زنجان بسیار زیبا می باشد و سالن آن دارای  یازده ستون است که به طور قرینه به دو قسمت تقسیم شده‌ اند. فاصله ۱۱ ستونی که به طور قرینه سالن را به دو قسمت تقسیم کرده‌ اند در جهت قرینه از چهار واحد حوضچه و مجاری آب در حد فاصل حوضچه‌ ها تشکیل یافته و حدود آن را سنگ‌ های حجاری شده از جنس تراورتن از یکدیگر مجزا می‌ کند. این فضا از سالنی به عرض نزدیک به ۱۴ متر و طول ۶۲ متر و مساحت زیربنای ۸۵۰ متر مربع برخوردار است.

محل شستشوی رخت ها به چهار قسمت تقسیم شده است. ابتدای شستشو که از انتهای جریان آب است حوضچه ‌ی مخصوص لباس ‌های بسیار آلوده و لباس‌ های مربوط به افراد مبتلا به بیماری های خاص بوده و مجرای آبی که از حد فاصل حوضچه دوم و سوم عبور می کرد، مخصوص لباس ‌های نسبتا تمیز و محل آب ‌کشی بود. حوضچه‌ ی چهارم مخصوص شستشوی ظروف آشپزخانه بود و بالاخره حوضچه‌ ی آخری (اولین حوض از حرکت آب)، محل آب تمیز و تامین آب آشامیدنی بوده است.

کاربرد امروزی

این بنا در دوره اخیر تعمیر و مرمت شده و به عنوان موزه مردم شناسی مورد استفاده قرار می گیرد. رختشویخانه زنجان امروزه محل مناسبی برای آشنایی هرچه بیشتر علاقمندان به فرهنگ و آداب و رسوم مردم منطقه است. سال ۱۳۷۷ رختشویخانه زنجان یکی از مهمترین موزه های استان است و موضوع آن مردم شناسی است. در این موزه می توانید با انواع و اقسام لباس های محلی، ابزار و وسایل و زیورآلات زنان این منطقه آشنا شوید. می توانید در نقشه بالا موقعیت دقیق قرار گیری آن را مشاهده نمایید.

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

بارداری طناز طباطبائی لو رفت! +عکس

عیدی سال ۹۷ چقدر است؟ +جزئیات

عکس دیده نشده از رهبر انقلاب در حال بازدید از دیوار چین

قلقلی برنامه کودک پدربزرگ شد! +عکس

مغالطاتی در توجیه لیبرالیسم رسانه‌ای/ تکالیف دولت در فضای مجازی

خانم بازیگر در حال سیگار کشیدن روی صحنه تئاتر! +عکس

صف طولانی مردم برای خرید گوشت یخ زده با کارت ملی! +عکس

رزمایش قطع اینترنت لغو شد! +جزئیات

کشف لاشه سگ در یکی از قصابی‌های مشهد! +عکس

اپلیکیشنی که مکان بدهکاران را لو می‌دهد +عکس

نگاهی به بهترین کوپه‌های سال ۲۰۱۸

تیپ و ژست جذاب کریستیانو رونالدو و نامزدش در هنگام ورود به دادگاه! +عکس

شما رئیس‌جمهور کشور اسلامی هستید نه سکولار

واکنشآقای بازیگر به شایعه وخامت حالش +عکس

اینجا دختران از پسران خواستگاری می‌کنند! +عکس

قیمت بلیت هواپیما برای ۲۲ بهمن چند برابر شد +جدول

توضیح معصومه ابتکار درباره عکس جنجالی‌اش +عکس

زمان واریز عیدی کارمندان و بازنشستگان اعلام شد

جدول ترسناک صعود قیمت خودرو در ۳ دولت اخیر/ وقتی پراید هم لاکچری می‌شود

حقوق مدیران باید شفاف شود/ دولت سامانه حقوق و دستمزد را کامل کند

نتایج فوریت های پزشکی در آزمون کاردانی به کارشناسی اعلام شد

بازنگری مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی یک امر ضروری است

تجهیزات تصویربرداری نوری ایران ساخت به خدمت محققان کشور درآمد

تولید ۳۰ داروی جدید زیستی ایرانی

این هم نتیجه نصب کارت‌خوان در مطب پزشکان! +عکس

اتصال بی دردسر به شبکه‌های وای فای با یک تکه چوب!

نتایج فوریت‌های پزشکی در آزمون کاردانی به کارشناسی اعلام شد

افشای کمک چندصد میلیونی کی روش به یک موسسه خیریه در ایران! +عکس

۳ راه برای دانشجو شدن/ تکمیل ظرفیتی که تغییر نام داد

اشک‌های بازیکن استقلال پس از حذف تیم ملی عراق +عکس

این مواد غذایی را خام نخورید

اپلیکیشن واتس آپ در اروپا و آمریکا مختل شد

حدیث «لولاک» نشان از عظمت صدیقه طاهره(س) است

زن عصبانی شوهرش را بخاطر ندادن رمز موبایلش آتش زد +عکس

جدیدترین عکس از بی‌حاشیه ترین بازیگر زن ایران +عکس

توصیه مهم کی‌روش قبل از بازی با چین به بازیکنان +عکس

بازیگر زن سریال پایتخت با گریم باورنکردنی +عکس

شقایق فراهانی در آغوش آقای بازیگر +عکس

اطلاعیه جدید وزیر ارتباطات درباره پیامک‌های تبلیغاتی +عکس

بی‌رحمی عجیب مرد تبر به دست با نزدیکانش +عکس

اولین اسکناس جعل شده در ایران! +عکس

دو مرجع تقلید از پخش اعترافات تلویزیونی انتقاد کردند +عکس

طارق همام مصدوم شد و اشک ریخت +عکس

مجری‌ای که برای اولین بار افتتاحیه جشنواره فیلم فجر را اجرا می‌کند +عکس

خستگی‌های خانم سوپراستاردر نیمه شب +عکس

خانم بازیگر در یک روز از فرش به عرش رسید +عکس

آقای بازیگر و کودک عصبانی +عکس

تیپ متفاوت خانم بازیگر با بلوز و شلوار +عکس

موزه سینما در زمان قاجار +عکس

خانم بازیگر عکس همسرش را منتشر کرد +عکس

آگهی فروش جلیقه نجات هواپیما! +عکس

امام جمعه‌ای که در استخر به منبر رفت! +عکس

ترس زیاد ژاپنی‌ها از شاگردان کی‌روش +عکس

خانم بازیگر: با سر به دیدار رهبری رفتم +عکس

شوخی رئیس مجلس با یک نماینده +عکس

گزینه‌های جانشینی رئیسی در آستان قدس +عکس

داور بازی حساس ایران و چین مشخص شد +عکس

رزمایش قطع اینترنت در کشور برگزار می‌شود +جزئیات

آرایش و ژست‌های عجیب خانم بازیگر +عکس

تازه عروس سینما هم از کی‌روش حمایت کرد +عکس

اولین تصویر از پشت صحنه برنامه جدید احسان علیخانی +عکس

زمان ثبت نام وام‌های دانشجویی/ آغاز ثبت نام وام شهریه از ۲۱ بهمن

خانواده‌هایی که سبد کالا نگرفتند بخوانند

رخداد بزرگ تاریخ ایران، واقعه ولایت عهدی امام رضا(ع) است

نامه یک طلبه درباره رفع توقیف فیلم جنجالی جواد عزتی +عکس

ردپای بزرگ دزد در منزل شخصی بهاره رهنما +عکس

BMW سری ۷ مدل ۲۰۱۹؛ همان قبلی با یک دماغ بزرگتر! +عکس

آخرین وضعیت خاوری از زبان دادستان تهران +عکس

پشت پرده ماجرای صداهای وحشتناک برج میلاد و ترک سازه +عکس

اکبر عبدی راهی بیمارستان شد +عکس

چهره واقعی و پیر نیکی کریمی که سن واقعی او را لو داد +عکس

آمار دانشجویان ایرانی شاغل به تحصیل در آمریکا و کانادا

سهم هر ایرانی یک لیتر بنزین در روز است؟

آخرین وضعیت پرونده عراقچی/ شناسایی‌ اموال مظلومین در تهران و کیش

عکس/ اولین خودرو اسپرت لامبورگینی

رهبر کاتولیک ها از اپلیکیشن دعا خواندن رونمایی کرد

رأی دیوان عدالت اداری به نفع صندوق ذخیره فرهنگیان/ طلب ۶۳۴ میلیارد تومانی از دولت محقق می‌شود

رسوخ نانو در تولید پنجره‌های عایق

دانشگاه‌های علوم پزشکی پذیرش بدون کنکور ندارند

اپلیکیشنی که جایگزین داروی «ریتالین» شد

باورتان می‌شود این مرد ویشکا آسایش باشد؟ +عکس

دزدی بزرگ از منزل شخصی بهاره رهنما +عکس

صدا و سیما نیم ساعت به احمدی‌نژاد وقت داد! +عکس

سوتی دوباره بهاره رهنما جنجالی شد! +عکس

وضعیت جسمی بد رضا رویگری در مراسم ترحیم حسین محب اهری +عکس

واکنش سردار سلیمانی به خبر مرگ خاوری +عکس

علت اصلی بازداشت مرضیه هاشمی مشخص شد +عکس

کروکودیل غول پیکر آدمخوار در اندونزی به دام افتاد +عکس

اعتراف فوتبالیست معروف: دلم می‌خواهد سر نامزدم را از تنش جدا کنم! +عکس

غیرت تبریزی‌ها از ماجرای «ائل گولی» به جوش آمد! +عکس

اینم سلطان ترامادول! +عکس

پیام کی‌روش درباره حواشی مصاحبه جنجالی‌اش +عکس

این پرتاب بیرانوند دل همه را برد +عکس

واکنش ده‌نمکی به انتشار چالش عکس ۱۰ سال پیش خاوری +عکس

توضیح معصومه ابتکار درباره عکس جنجالی‌اش +عکس

تشکر خاص بیرانوند از سردار آزمون برای تقلب رساندن در مهار پنالتی+عکس

تازه عروس سینما هم از کی‌روش حمایت کرد +عکس

بامزه‌ترین تصویر از بازی ایران و عراق +عکس

ترس زیاد ژاپنی‌ها از شاگردان کی‌روش +عکس

افتتاح بهشت زهرا تهران همراه با بنزهای صفر کیلومتر +عکس

وقتی با یک قرون می‌شد کباب سلطانی خورد! +عکس

رقص کریس رونالدو برای نامزدش روی تردمیل! +عکس

عکس زیبای سید جواب جواد رضویان با حسین محب اهری

اعلام زمان و ورزشگاه بازی ایران و چین +عکس

بدل ایرانی مسی در حرم امام رضا (ع) نائب الزیاره مسی! +عکس

اولین اسکناس دست ساز با تصویر امام خمینی (ره) + عکس

باورکردنی نیست اینجا اتوبان تهران - کرج است! +عکس

خودروهای داخلی که هیچگاه به مرحله تولید نرسیدند +عکس

کوپن نان در زمان پهلوی+ عکس

ترافیک چهار راه استانبول ۷۰ سال قبل! +عکس