کد خبر: 18623
ف
گزارش نشست «رویکردهای ادبی به مطالعات قرآن کریم»؛
علوم ادبی لازمه تفسیر قرآن متأثر از ایدئولوژی‌اند
ابوالفضل حری، عضو هیئت علمی دانشگاه اراک در نشست «رویکردهای ادبی به مطالعات قرآن کریم» عناصر اصلی قصص قرآن کریم را برشمرد.

به گزارش شبکه علمی ثریا، دومین نشست ازسلسله نشست‌های تخصصی نمایشگاه بین‌المللی قرآن باعنوان«رویکردهای ادبی به مطالعات قرآن کریم»شامگاه روزچهارشنبه ۲ خرداد با سخنرانی ابوالفضل حری، عضو هیئت علمی دانشگاه اراک و مترجم کتاب «مطالعه قرآن به منزله اثر ادبی» و محمدحسن محمدی‌مظفر، عضوهیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب و مترجم کتاب «ادبیات قرآن» درنمایشگاه بین‌المللی قرآن برگزارشد.

حری در آغاز سخنانش گفت: بحث بنده در خصوص قصص قرآن خواهد بود. تلاش کرده‌ام قصه‌های قرآن را از منظر روایت‌شناسی بررسی کرده و  برای آنها دستوری زبانی تعریف و اصول حاکمی ذیل عنوان بوطیقای قصص قرآنی استخراج کنم.

در رویکرد سنتی قصص قرآنی مورد توجه نبوده‌اند

وی افزود: دو سده پس از نزول قرآن نگارش ۲۰۰ کتاب در خصوص بلاغت آغاز شد، اما تنها یک کتاب درباره قصه‌های قرآن نوشته نشده است. سوال من این است که چرا؟ ما در کتب تفسیری خودمان در شأن نزول‌ها، در خصوص قصص قرآنی بحث‌هایی را می‌بینیم، اما کتابی مستقل که ویژگی‌های قصص قرآنی را بررسی کرده باشد، وجود ندارد.از این نظر قصص قرآن مهجور واقع شده‌اند.

حری افزود: رویکرد ادبی سنتی به قرآن جزئی و خطی است، اما ما در دوران جدید شاهد شکل‌گیری سنت کل‌نگری هستیم که قرآن را به صورت کل در نظر می‌گیرند. وقتی وارد سده بیستم می‌شویم توجه به قرآن به عنوان اثر ادبی مطرح می‌شود. ما در سنت خودمان علامه طباطبائی را داریم که غرض سوره را مطرح کرده است. علامه طباطبائی، سید قطب، حجازی، فضل‌الرحمن،فراهی و اصلاحی نگاه کل‌نگرانه به قرآن داشته‌اند.

حری با بیان اینکه ما در قرن بیستم از انسجام ادبی به انسجام زبانی قرآن منتقل شده‌ایم، گفت: امروزه در پرداختن به سور می‌توان از دستور نقش‌گرای هالیدی استفاده کرد که قرآن را به عنوان متن در نظر گرفت. در این جا متن واحدی است که تمامیت معنایی و ارتباط منطقی درونی دارد. در این راستا اگر یک کلمه را در یک سوره جابجا کنیم، کل ساخت معنایی آن سوره از دست می‌رود.

عناصر اصلی قصص قرآن کریم

وی تصریح کرد: اساس بحث من این است که هر چه داستان تعریف کند روایت است و قصه‌های قرآن چون داستان تعریف می‌کند روایت‌اند، این روایت‌ها می‌توانند از یک یا چند آیه برخوردار باشند. بر اساس الگوی کنشگران گرماس گفته می‌شود داستان اصولی دارد که عبارتند از کنشگر یا قهرمان داستان، کنشگر فرستنده، کنشگر گیرنده یا سودبرنده، کنشگران مخالف، کنشگران یاری‌دهنده. این عناصر در داستان‌های قرآن وجود دارند.

عضو هیئت علمی دانشگاه اراک تصریح کرد: کنشگر در قصص قرآنی مرسل یا پیامبر است. فرستنده خداوند است، مردم از این کنشگری سود می‌برند، یک عده نیز کافر و مخالف و یک عده مومنان و حامی ‌هستند. ما در روایات قرآنی به یک مربع معنایی می‌رسیم که ضلع‌های آن عبارتند از توحید، کفر، عدالت و بی‌عدالتی و در این مربع معنایی پیامبران نازل شده‌اند تا در شرایط کفر و بی‌عدالتی، توحید و عدالت را ایجاد کنند.

ضرورت رویکرد انتقادی در استفاده از علوم ادبی در تفسیر

در ادامه محمدی مظفر، عضو هیات علمی دانشگاه ادیان و مذاهب گفت: در خصوص علومی که به عنوان مقدمه فهم قرآن نامبرده می‌شود باید این نکته را در نظر گرفت که کلا در جامعه عربی و اعراب قبل از نزول قرآن، چندان دانشی مطرح نبوده و بیشتر چیزی که در عرب بود اشعار جاهلی بود که در آنها نیز تشکیک شده است که آیا مربوط به جاهلیت است یا پس از اسلام ساخته شده است. پس تمام علوم ادبی عرب بعد از اسلام شکل گرفته است و خود نزول قرآن منشا این علوم در میان عرب بود.

وی با بیان اینکه یک علم  ادبی مانند صرف به صورت خالص نداریم که با آن به سراغ فهم قرآن برویم، گفت: خود این علوم آمیخته به پیش فرض و عقاید یا در یک کلام ایدئولوژی هستند. علمای نحو از قرون دوم به بعد در تاریخ اسلام ظاهر شده و مسلمانانی هستند که در علوم ادبی متخصص شده‌اند و قبل از آنکه عالم باشند مسلمان بوده و عقاید اسلامی را داشته و به یکی از فرق اسلامی تعلق داشته‌اند.

عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب ادامه داد: می‌دانیم بعد از نزول قرآن اولین بحث‌هایی که مطرح شده مباحث اعتقادی و ... بوده است و پیشینه بحث‌های اعتقادی پیش از بحث‌های ادبی است در این صورت اگر قرار است ما برای فهم قرآن پیش‌فرض نداشته باشیم، آیامی‌توانیم با فراگرفتن علوم مورد نیاز مفسر چنین کاری را انجام دهیم؟

محمدی‌مظفر تصریح کرد: در مورد رویت خداوند آیه «إِلَی رَبِّهَا نَاظِرَةٌ: به پروردگارش نگران است» (قیامت، ۲۳)وجود دارد که از نظر مفسران اهل سنت بر اساس آن خداوند در روز قیامت دیده می‌شود. عقل‌گراها مخصوص معتزله و شیعه قائل هستند که خداوند قابل رویت و دیدنی نیست و خود قرآن در آیه «لَا تُدْرِکُهُ الْأَبْصَارُ وَهُوَ یُدْرِکُ الْأَبْصَارَ وَهُوَ اللَّطِیفُ الْخَبِیرُ: چشمها او را درنمی‌یابند و اوست که آنها را درمی‌یابد و او لطیف آگاه است» (الانعام، ۱۰۳) این مسئله را تصریح کرده است.

وی افزود: در خصوص آیه «وَلَمَّا جَاءَ مُوسَی لِمِیقَاتِنَا وَکَلَّمَهُ رَبُّهُ قَالَ رَبِّ أَرِنِی أَنْظُرْ إِلَیْکَ قَالَ لَنْ تَرَانِی:  چون موسی به میعاد ما آمد و پروردگارش با او سخن گفت عرض کرد پروردگارا خود را به من بنمای تا بر تو بنگرم فرمود هرگز مرا نخواهی» (الاعراف، ۱۴۳) یکی از مباحث ادبی در ادبیات عرب ذیل بحثمعنای حروف و حرف «لن» محل چالش واقع شده است، در ادبیات نظری هست که از جمله زمخشری دارد و معتقد است که «لن» در این آیه برای «تأبید» یا نفی ابدی و به معنای هرگز است. یعنی انسان در دنیا و آخرت خداوند را نخواهد دید. منتقدین زمخشری ایراد گرفته‌اند که او به خاطر توجیه عقیده معتزلی‌اش در خصوص رویت خدا،«لن» را به این معنا گرفته است و ابن‌هشام نیز اشکال می‌کند که «لن» برای نفی ابد نیست و چنین معنایی در ذات این لفظ وجود ندارد. اینجا به نظر می‌رسد بحث در خصوص «لن» ادبی باشد، اما در واقع این بحث متاثر از عقیده است. در دیگر بخش‌های علوم ادبی نیز این مسئله وجود دارد.

محمدی‌مظفر در پایان گفت: علوم ادبی از جمله صرف، نحو،معانی بیان و ... علوم خالص و مجرد از همه عوارض نیست و ادبیات فارغ از ایدئولوژی نیست و مخلوط با عقاید است، از این رو وقتی گفته می‌شود برای فهم باید پیش فرض‌ها را کنار بگذاریم،باید برخوردی انتقادی با بحث‌های ادبی داشته باشیم و با توجه به تاثیر این علوم از عقیده مولفان‌شان با نگاهی نقادانه از آنها استفاده کنیم.


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

اعلام زمان و ورزشگاه بازی ایران و چین +عکس

جشن و پایکوبی خیابانی ویتنامی‌ها پس از صعود تیم ملی کشورشان +عکس

مرحوم هاشمی رفسنجانی در لباس قرقیزها +عکس

ترافیک چهار راه استانبول ۷۰ سال قبل! +عکس

لحظه دیدنی سوپر سیو بیرانوند مقابل عمان +عکس

این بازیکن بازی بعدی تیم ملی را از دست داد +عکس

توضیح سایپا درباره قیمت‌های جدید محصولاتش +جدول

خاطره بازی شهاب حسینی با حسین محب اهری +عکس

بلیت‌های نجومی جشنواره فجر در بازار سیاه +عکس

مهران مدیری در پشت صحنه کنسرت بهنام بانی +عکس

تصویر پوتین روی دستمال توالت وزیر دفاع انگلیس جنجالی شد! +عکس

مجری معروف و همسر دومش +عکس

۱۴ میلیون خانوار سبد حمایتی گرفتند/ کسانی که خود را مشمول می‌دانند اعلام کنند

هیات نظارت بر برجام در خصوص ماندن یا خروج از آن تصمیم می‌گیرد

انتخاب برگزیدگان جشنواره فارابی بدون توجه به نگاه‌های سیاسی

کاهش وزن باور نکردنی آقای بازیگر +عکس

بدل ایرانی مسی در حرم امام رضا (ع) نائب الزیاره مسی! +عکس

لطفا این پوسترها را ببینید و به اشتراک بگذارید +عکس

خبر خوب وزیر ارتباطات برای کاربران فضای مجازی +عکس

خانم بازیگر خارج نشین با لباس سنتی ایرانی +عکس

برکناری غیرمنتظره مدیرعامل سایپا +عکس

خانم شیرزاد وقتی کوچک بود! +عکس

زیباترین و جذاب‌ترین زنان پاکستانی معرفی شدند +عکس

عکس خنده دار بازیگر شب‌های برره برای چالش عکس ۱۰۰ سال پیش!

۳ رکورد جالب برای بهرام رادان +عکس

بازشناسی مرزهای ذهنیت و عینیت در علوم انسانی منتشر شد

بهترین شاسی‌بلند‌های ۲۰۱۸ با ۳ ردیف صندلی +عکس

کشف شواهدی از حیات در زیر یخ‌های قطب جنوب

تسخیر علم مهندسی برق و الکترونیک منطقه توسط دانشمندان ایرانی

مدت زمان دقیق روز در زحل مشخص شد

عرضه عمومی نسخه تازه اندروید در سال ۲۰۱۹

آیفون اس ای اپل به قیمت ۲۴۹ دلار دوباره به بازار آمد

جلسه دانشگاه شریف با نیروی انتظامی برای امنیت مسیر تردد دانشجویان

آغاز تکمیل ظرفیت مجدد برای کاردانی های «علمی کاربردی» از فردا

قانون حذف نمره مردودی از معدل کارشناسی ارشد لغو شد

نمی‌توانیم به تعلیم و تربیت بازاری نگاه کنیم/ سهم حاکمیت در آموزش

محاجه‌ای درشهادت حضرت زهرا(س)/حقانیت صدیقه طاهره در منابع اهل سنت

همسر مهدی هاشمی در مراسم ترحیم حسین محب اهری +عکس

ازدواج عجیب پسر ۱۹ ساله با پیرزن ۷۲ ساله! +عکس عروسی

ناراحتی شدید خانم بازیگر از هدیه‌ای که از او پس گرفته شد +عکس

وضعیت جسمی بد رضا رویگری در مراسم ترحیم حسین محب اهری +عکس

خانم بازیگر از فرزند دخترش رونمایی کرد! +عکس

پردرآمدترین شغل‌های دنیا در سال ۲۰۱۹ +عکس

علی پروین: ۲۰ دقیقه اول بازی با عمان باید گل بزنیم!

غیرت تبریزی‌ها از ماجرای «ائل گولی» به جوش آمد! +عکس

نظر جنجالی فائزه هاشمی درباره حجاب +عکس

ترامپ: در مرز مکزیک سجاده نماز پیدا شده است! +عکس

پرجمعیت‌ترین کشور جهان از نمای بالا +عکس

مجری متفاوت هواشناسی در تلویزیون +عکس

همسر مرضیه هاشمی کیست؟ +عکس

اولین عکس از مزار حسین محب اهری +عکس

کرایه دکان و مغازه در تهران چند؟ +جدول

خشم کارگردان معروف از یک برنامه تلویزیونی +عکس

شباهت باورنکردنی دختران فوتبالیست معروف به پدرشان +عکس

خط و نشان اینستاگرامی سیدجلال برای رقبای پرسپولیس +عکس

جواد خیابانی هنوز گریه می‌کند! +عکس

رقص کریس رونالدو برای نامزدش روی تردمیل! +عکس

قیمت جدید تیبا اعلام شد +جدول

جایگاه رئیسی در نشست مجمع تشخیص مصلحت سوژه شد +عکس

پیام کی‌روش درباره حواشی مصاحبه جنجالی‌اش +عکس

تقابل ظریف و احمدی نژاد در جلسه تشخیص مصلحت نظام +عکس

لحظه تیراندازی سارق مسلح در رشت +عکس

دلار ارزان شد +قیمت امروز

ترجمه‌ای که اندیشه‌های کلینی را به نسل امروز و فردا معرفی می‌کند

نخستن جوانه روئیده در ماه یخ زد و مرد!

واکنش سردار سلیمانی به خبر مرگ خاوری +عکس

یک خبر خوب برای کارگران +عکس

دنده مناسب برای پارک کردن خودروهای دستی چیست؟

نگاهی به بدترین وانت‌های ایران، سلاح‌های کشتار جمعی!

قیمت باورنکردنی جت بوئینگ در سال ۱۳۵۳ +عکس

سلفی خانوادگی رامبد جوان و نگار جواهریان با فاطمه معتمدآریا +عکس

آگهی باور نکردنی یک مرسدس بنز در ایران +عکس

توصیه‌هایی برای زندگیِ بدون پلاستیک

لایو حسن آقا میری در باشگاه بدنسازی! +عکس

حلقه‌های زحل خیلی جوانتر از تصور ما هستند

شرایط فرهنگیان متقاضی عضویت در شورای عالی آموزش و پرورش

سطل زباله، امید دانش‌آموزان گرسنه انگلیس

درمان دیابت با تبدیل سلول‌های بنیادی به سلول‌های مولد انسولین

نقص امنیتی مرورگر «کروم» پس از ۳ سال رفع شد

پشتیبانی مایکروسافت از ویندوز ۱۰ موبایل پایان می یابد

باورتان می‌شود این مرد ویشکا آسایش باشد؟ +عکس

صدا و سیما نیم ساعت به احمدی‌نژاد وقت داد! +عکس

واکنش‌ها به ازدواج مجدد همسر شهید حججی +عکس

همسر اول و همسر دوم حسین محب اهری +عکس

وضعیت جسمی بد رضا رویگری در مراسم ترحیم حسین محب اهری +عکس

واکنش سردار سلیمانی به خبر مرگ خاوری +عکس

اوقات خوش فوتبالیست معروف با بچه‌ها و سگ بزرگش +عکس

علت اصلی بازداشت مرضیه هاشمی مشخص شد +عکس

کروکودیل غول پیکر آدمخوار در اندونزی به دام افتاد +عکس

به خاطر این صحنه فیلم رامبد جوان را خانوادگی نبینید! +عکس

تصویری باورنکردنی از کریستیانو رونالدو در عربستان +عکس

غیرت تبریزی‌ها از ماجرای «ائل گولی» به جوش آمد! +عکس

سلطان ترامادول کیست؟ +عکس

پیام کی‌روش درباره حواشی مصاحبه جنجالی‌اش +عکس

این پرتاب بیرانوند دل همه را برد +عکس

پشت پرده غیبت فردوسی پور در تلویزیون چیست؟ +عکس

برنامه کاری شاه در صبح فرار از کشور+عکس

خواننده خارج نشین ایرانی در حال تماشای بازی ایران و عراق +عکس

نقش ماندگاری که محب اهری نتوانست تمامش کند +عکس

بامزه‌ترین تصویر از بازی ایران و عراق +عکس

یک روز معمولی در شیراز+عکس

افتتاح بهشت زهرا تهران همراه با بنزهای صفر کیلومتر +عکس

همه ۲۰ هزار دستگاه ایران خودرو در پیش فروش با قیمت جدید فروخته شد! +عکس

رقص کریس رونالدو برای نامزدش روی تردمیل! +عکس

عکس زیبای سید جواب جواد رضویان با حسین محب اهری

اولین اسکناس دست ساز با تصویر امام خمینی (ره) + عکس

خودروهای داخلی که هیچگاه به مرحله تولید نرسیدند +عکس

کوپن نان در زمان پهلوی+ عکس

قوچان نژاد بالاخره تیم آینده‌اش را انتخاب کرد +عکس

بدل ایرانی مسی در حرم امام رضا (ع) نائب الزیاره مسی! +عکس