کد خبر: 20110
ف
فوتبال؛ آخرین یادگار مدرنیته اروپایی
فوتبال، اروپایی است زیرا در هیچ کجای دنیا، به اندازه اروپا فوتبال تمام طبقات جامعه را متأثر نمی کند. فوتبال در هیچ کجا به اندازه اروپا، اجتماعی و خانوادگی نیست.

شبکه علمی ثریا به نقل از مهر ـ سید مهدی ناظمی قره‌باغ: مدتی است در کشور ما نیز توجهات جسته و گریخته ای به فوتبال به مثابه یک مسأله فلسفی یا اجتماعی می شود. شاید بتوان گفت یکی از مهمترین آغازگران این راه، استاد داوری اردکانی بود که پرسش های قابل توجهی درباره فوتبال مطرح کرد. پس از ایشان نیز این روند ادامه دارد ولی هنوز فوتبال در محافل نظری تبدیل به یک حادّمسأله واقعی نشده است. یادداشت پیش رو نیز در ادامه همین تلاشها، تأملاتی را درباره ارتباط فوتبال با فرهنگ آمریکایی و اروپایی پیش می کشد.

فوتبال از اروپا آغاز شد ولی برخلاف سایر تجلیات فرهنگی جهان اروپایی، در آمریکا ریشه نکرد. طبعاً «فوتبالِ آمریکایی» ربطی به فوتبال ندارد که آن بکلی چیز دیگری است. ولی جایگاهی که امروز فوتبال در آمریکا دارد، جایگاه قابل توجهی نیست. حتی برگزاری جام جهانی فوتبال در این کشور هم نتوانست جایگاه فوتبال را به بسکتبال و راگبی نزدیک کند. پس مسأله اینجاست: فوتبال، این پرطرفدارترین «ورزش» دنیا، این صنعت پردرآمد و پر هیجان، هنوز در قلب اروپا باقی مانده است و در آمریکا ریشه ندوانده است.

این در حالی است که نه تنها هنر و رسانه و سیاست و اقتصاد، که حتی نظری ترین وجوه زندگی مدرن، مثلاً فلسفه های آلمانی و فرانسوی، که علی القاعده انضمامی ترین وجوه فرهنگی آلمانی و فرانسوی باید قلمداد شوند و البته هنوز هم جایگاهی نسبی در این کشورها دارند، تحت الشعاع مفسران آمریکایی خود هستند. بسیاری از بزرگترین مفسران فلسفه های بزرگ اروپایی، آمریکایی هستند و این چیزی است که اگر اوایل قرن بیستم کسی مدعی آن می شد، به راحتی باورپذیر نبود.

از نظر بودریار، آمریکا، رویای تحقق یافته اروپاست. رویایی که در اروپا نمی توانست درست تعبیر شود ولی اکنون آنجا محقق شده است. آمریکا از نظر بودریار، همان جهان ضد متعالی و ضد استعلایی مدرن است که قرار است در آن هر چیزی ممکن باشد. گاهی بودریار چنین می گوید که آمریکا تنها جایی است که سینما در آن واقعیت دارد، زیرا این سینما و رسانه است که واقعیت بخشی می کند و نه این که واقعیت، در سینما یا رسانه منعکس گردد. آمریکا همان جایی است که واقعیت بصری و رسانه ای در آن تا بی نهایت تکثیر می شود.

به نظر می رسد در بین همه آیین ها و جشن هایی که بیانگر حیات فرهنگی انسان مدرن و یافت انضمامی او از معنای عالم و آدم است، فوتبال موفق شده است «اروپایی» بماند

فوتبال در کجا قرار دارد؟ آیا فوتبال بخشی از جهان معاصر نیست؟ بخشی مهم از جهان معاصر با انبوهی از پیچیدگی های سیاسی، اقتصادی، رسانه ای، روانشناختی، جامعه شناختی و...؟ پس چگونه است که این پایه مهم فرهنگ معاصر از قلب دنیای معاصر، غایب است؟ چرا آمریکا مرکز فوتبال نیست و چرا اروپا همچنان مرکز فوتبال است؟

به نظر می رسد در بین همه آیین ها و جشن هایی که بیانگر حیات فرهنگی انسان مدرن و یافت انضمامی او از معنای عالم و آدم است، فوتبال موفق شده است «اروپایی» بماند، صرفاً به همین خاطر که فوتبال از نظر فرهنگی هم (حداقل تا به امروز) ماهیتی اروپایی دارد! فوتبال اروپایی است، زیرا فوتبال با نشان دادن یک جهان، پابرجا مانده است و این چیزی است که به سختی می توان در ورزش های تکنیکی تر (مانند بسکتبال که ورزشی است ظریف و انتزاعی و بسیار آمریکایی) دید و یا در ورزشهای کمتر آیینی(مانند والیبال که کم امکانات است و نقش تفرد در آن اندک است) یا آن دسته از ورزش هایی که به اندازه فوتبال امکان فراگیری و ایجاد هیجان و همبستگی عمومی ندارند (مانند کشتی و سایر ورزشهای غیر گروهی).

در فوتبال، معمولاً آن موفق تر است که بتواند در پی یک سنت حفظ شده حرکت کند. فوتبال با وجود همه تغییراتی که به تبع دنیای امروز پذیرفته است، همچنان «سنتی» باقی مانده است. زیباترین و هیجان انگیزترین فوتبال ها، مربوط به سنتی ترین ها هستند: اسپانیا، انگلستان، آلمان، ایتالیا و تا حدی فرانسه. مگر قدرت های فوتبال اروپا و تا حدی جهان همین ها نیستند؟ ما مشاهده گران فوتبال از سرتاسر دنیا، وقتی با بازی های اروپایی روبرو می شویم، در اوج هیجان قرار داریم زیرا می بینیم چطور ستاره های فوتبال دنیا، قرار است شعری زیبا را با سیاقی شناخته شده بسرایند. سبک و سیاقی که کمابیش یکی است و سروده ای که جدید است. همچنان که هر شاعر صاحب سبکی، مخاطبانی دارد با رنگ و بوی خود، هر سبک متشخص فوتبال نیز مخاطبانی خاص خود دارد. تشخص سبک های فوتبال، (با وجود کمرنگ شدن در دهه های اخیر) هنوز هم مهمترین چیزی است که فوتبال اروپا را قوام می دهد.

فوتبال، مانند سینما و تئاتر، شکلی از دینداری انسان غربی بعد از انقضای دوره اسطوره ای و دوره دینی است. این شکل فرهنگی(فوتبال) اما هنوز چیزکی از یافت فرهنگی خود را حفظ کرده است و در پی همین تحفظ است که موفق شده است دارای فرم فرهنگی متشخص باقی بماند و رمز برجستگی آن برای جهانیان نیز همین است

تشخص سبک های فوتبال، در پی سنت های متشخص اروپای مدرن به وجود آمده اند و در ادامه حدود سه هزار سال آیین های غرب فرهنگی (یونان و روم) متعین شده اند. فوتبال، مانند سینما و تئاتر، شکلی از دینداری انسان غربی بعد از انقضای دوره اسطوره ای و دوره دینی است. این شکل فرهنگی(فوتبال) اما هنوز چیزکی از یافت فرهنگی خود را حفظ کرده است و در پی همین تحفظ است که موفق شده است دارای فرم فرهنگی متشخص باقی بماند و رمز برجستگی آن برای جهانیان نیز همین است.

اروپای شرقی در مقابل، سبک و سنت خود را با توفیق چندانی ادامه نداده است. اروپای شرقی هیچگاه در مدرنیته اروپایی، مقام اول را نداشته است و همواره بعد از اروپای غربی قرار دارد. در دوره شکل گیری بلوک شرق، این منطقه موفق شد از یک تعین موقت و نسبی برخوردار شود و درست در همین دوره بود که می شد تا حدی از سبک مستقل اروپای شرقی در فوتبال نام برد.

آمریکای جنوبی و بطور خاص فقط بزریل و آرژانتین، نمایندگی فرهنگ اسپانیایی و پرتقالی را عهده دار هستند و طبعاً با مناسبات اقتصادی و سیاسی متفاوتی سبک و سیاق همان سنت فوتبال را ادامه می دهند. اینجا باید دقت داشت که منظور ما از نمایندگی این یا آن سنت فوتبال، به معنای آن نیست که یک سنت فوتبال لزوماً بیشترین نمود خود را در بازی ملی آن کشور نشان بدهد.

می دانیم که امروز بیشترین نمود در بازی های باشگاهی است و جام جهانی تلاشی است برای حفظ آن حال و هوای کلاسیک فوتبال. بنابراین هیچ مشکلی وجود ندارد که مثلاً گاهی نمود بازی برزیل از خود اسپانیا بیشتر باشد. به هر حال این فوتبال اسپانیایی است که موفق شده است افتخارات کم نظیری را به دست آورد و اسپانیا از سنتی ترین کشورهای اروپاست.

در بین همه کشورهای مقتدر و صاحب سبکی که نام برده شد، شاید کم توفیق ترین فرانسه باشد. دست بر قضا فرانسه بین این کشورها از همه سنت ستیزتر و دل آشوب تر است. آنجا که سخن از انقلاب و نقد و جنگ باشد، فرانسه اول صف است و آنجا که سخن از ساختن و تعین، در آخر صف قرار دارد. حتی در سینما هم فرانسه بیشتر به سبک های آوانگارد و موج نو شهرت دارد تا به سینمای کلاسیک.

سایر کشورهای دنیا، اعم از آفریقایی و آسیایی و ... کم یا زیاد، یا اقمار یکی از قطب های فوتبال هستند(مانند کشورهای آفریقایی که معمولاً بطور سیستماتیک برای باشگاههای فرانسوی و ایتالیایی و... بازیکن تأمین می کنند) یا این که هنوز به سبک نرسیده اند و در حال برزخی به سر می برند.

هر چه جهان آمریکایی تر می شود و فوتبال سرمایه سالارانه تر و رسانه ای تر، فوتبال سنتی و اروپایی هم کمرنگ تر می شود

هر چه جهان آمریکایی تر می شود و فوتبال سرمایه سالارانه تر و رسانه ای تر، فوتبال سنتی و اروپایی هم کمرنگ تر می شود. فوتبال هر چند بدون رسانه نیست، اما وقتی رسانه ای می گردد، می تواند نه از راه وضع واقعی خود، بلکه از راه فضاسازی رسانه ای برجسته گردد. فوتبال هر چقدر بیشتر تابع اقتضائات سرمایه شود، بیشتر بی وطن می گردد و مثلاً لیگ های کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس هم در این میانه، مدعی می شوند.

اما فوتبال، اروپایی است زیرا در هیچ کجای دنیا، به اندازه اروپا فوتبال تمام طبقات جامعه را متأثر نمی کند. فوتبال در هیچ کجا به اندازه اروپا، اجتماعی و خانوادگی نیست. قطعاً فوتبال سیاسی است و روابط اقتصادی آن هم مهم است. اما هر چه اقتصادی تر و سیاسی تر(تابع پروژه های و اغراض صرفاً سیاسی) شود، کمتر اروپایی می شود و بیشتر بی روح. فوتبالی بقا خواهد داشت و می تواند با توده های مردم باشد، که تشخص در سبک داشته باشد و درآمیخته باشد با فرهنگی متعین.


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

بسته حمایتی دولت به حساب جاماندگان واریز شد +جزئیات

پاسخ عجیب ایوانکا ترامپ درباره عملکرد جنجالی پدرش! +عکس

خودکشی و مرگ بازیگر مشهور به خاطر شکست عشقی +عکس

علت اصلی تعویق سفر رئیس جمهور به سیرجان چه بود؟ +جزئیات

نظر جنجالی گادوین منشا درباره استقلال+عکس

طرح استیضاح روحانی کلید نخورده، تمام شد +جزئیات

آتش سوزی در مجتمع تجاری آوا سنتر تهران +عکس

گوسفندهای بدون پلاک به پارکینگ منتقل شدند! +عکس

توضیح قالیباف درباره عروسی جنجالی دخترش +عکس

نوروز امسال منتظر این برنامه محبوب از تلویزیون نباشید +عکس

خبرهای جدید از پرونده حسین شریعتمداری و برادر رئیس جمهور +جزئیات

آسفالت پرچم آمریکا در پاکدشت جنجال به پا کرد+عکس

توضیح خانم بازیگر درباره جشن تولد لاکچری‌اش که جنجالی شد+عکس

عروس و دامادی که در کتابخانه مراسم ازدواج گرفتند +عکس

پاسخ دندان شکن تهمینه میلانی به سخنان افخمی +عکس

هفته آگاهی از مغز در سراسر کشور برگزار می‌شود

دموکراسی مفهومی فاقد ایدئولوژی است/ دموکراسی؛ مطلق یا مقید؟

اشد مجازات برای ۲ عضو شورای شهر تهران +جزئیات

با ارزانترین خودروهای برقی سال 2019 آشنا شوید +تصاویر

دانشگاهها و پارکهای فعال در عرصه بین‌الملل معرفی شدند

مراسم پرحاشیه خاکسپاری همسر دکتر علی شریعتی +عکس

استقبال مردم هرمزگان از حسن روحانی +عکس

جدیدترین تغییرات در بدن فضانورد ناسا اعلام شد

بسته‌های «رایگان» اینترنت در «دوشنبه سوری»‌ بهمن ماه!

کاربران در مرورگر گوگل‌کروم ردیابی می‌شدند!

طرح استیضاح حسن روحانی کلید خورد +عکس

تبریک! شما سهامدار خوشبخت یک «کلاهبرداری‌ استارتاپی» شده‌اید/ با سوادهایی که چوب «ادمین اپلیکیشن‌» شدن را می‌خورند +عکس

آخرین تصویر از خواننده خارج نشین و همسرش در منزل+عکس

شهرت عجیب زن جوان به خاطر خوردن صابون! +عکس

نام یکی از گزینه‌های سرمربیگری تیم ملی فوتبال ایران لو رفت +عکس

قابلیت جدید توییتر "شفاف‌سازی" می‌کند

علت سفر امام جمعه اهواز به انگلیس مشخص شد +عکس

دزدی در روز روشن در اپلیکیشن‌های اندرویدی!

پذیرش دانشجو در دوره دکتری پردیس ارس دانشگاه تهران

حمله به اپل و گوگل به علت اپلیکیشن جنجالی دولت عربستان

آغاز توزیع کارت کنکور دکتری از سه شنبه/ رقابت ۱۹۶ هزار نفر

"آرتروز شدید گردن" در انتظار بسیاری از دانش‌آموزان

تصویر نخستین موبایل «۵جی» ال جی منتشر شد

با بهترین خودروهای هاچ بک 2019 آشنا شوید +تصاویر

صبر جمهوری اسلامی در برابر عربستان و امارات به سر آمده/ پاکستان باید هزینه حمایت از تروریست‌ها را بپردازد

«فاتح»؛ محافظ جدید آب‌های گرم جنوب/ بیش از 4 میلیون نفرساعت تلاش به ثمر نشست

سانسور بازی بایرن مونیخ درتلویزیون ایران بازتاب جهانی پیدا کرد +عکس

واکنش منفی کابران به برنامه آمریکایی احسان علیخانی +عکس

بزرگترین و درخشان ترین ابرماه ۲۰۱۹ در شرف وقوع

علوم انسانی با مسائل ما پیوند نخورده است/ توسعه فلسفه پس از انقلاب

ابراهیم حاتمی کیا ساخت آخرین فیلمش را شروع کرد +عکس

کدام دانش‌آموزان باید به مراکز "ال دی" ارجاع داده شوند

نقشی که باعث آسیب روحی و روانی خانم بازیگر شد+عکس

علت جنجالی پایان بازی‌های لیگ‌ برتر قبل از غروب آفتاب +عکس

تسهیل در تحصیل ۲ رشته به‌صورت همزمان در دانشگاه آزاد اسلامی

آغاز ثبت‌نام دوباره در کنکور کارشناسی ارشد

کابل USB که اطلاعات کاربران را می‌دزدد!

پشت‌ پرده گم شدن ۹۲۷ راس گوسفند زنده در فرودگاه! +عکس

اینفوگرافی / آمار آموزش عالی ایران در سال تحصیلی ۹۷ - ۹۶

تصویری که حال خانم بازیگر را دگرگون می‌کند +عکس

کریم باقری هم از وضعیت داوری شاکی شد +عکس

آخرین افزایش قیمت خودروهای داخلی +جدول

تصاویر کمتر دیده شده از بهمن ۵۷ +عکس

وراث سلطان سکه به رئیس قوه قضائیه نامه نوشتند +متن نامه

میزان جوایز نقدی برندگان سیمرغ اعلام شد +جزئیات

یک ایرانی داور فینال فوتسال بانوان جام ملت‌های اروپا شد +عکس

خودکشی ناموفق یک سرباز در مترو تهران +عکس

آقای گل پرسپولیس سرپرست این تیم شد +عکس

پایان کار احسان علیخانی در ماه عسل؟ +عکس

تصاویری از غول جدید بی‌ام‌و

عروس خانم رفته باد گلو بزنه +عکس

شیرینی و شکلات عید ارزان می‌شود+جزئیات

رامبد جوان و خانواده در پشت صحنه یک تئاتر +عکس

کوچکترین میمون جهان +عکس

پشت پرده حمله به خودروی گشت ارشاد در تهران +جزئیات

قیمه و قورمه بدون گوشت هم آمد! +عکس

تصویر یک مرغ منجمد در فضای مجازی جنجالی شد +عکس

گروگان گیری خنده دار خانم بازیگر +عکس

مخالفت تلویزیون با پخش مسابقه مردان آهنین +عکس

آستان قدس هم مالیات پرداخت می‌کند +جزئیات

سورپرایز بزرگ آقای خواننده برای همسر دومش +عکس

آرایش خاص نوعروس سینمای ایران ویژه روز عشق +عکس

اپلیکیشنی که زنان عربستانی را ردیابی می‌کند!

برف سیاه و سمی در سیبری باریدن گرفت

واکنش رییس فدراسیون جهانی جودو به باخت عمدی جودوکار ایرانی +عکس

تصویر یک مرغ منجمد در فضای مجازی جنجالی شد +عکس

کشته شدن دو تماشاگر پرسپولیس قبل از بازی امروز +جزئیات

عکسی دیده نشده از رامبد جوان در دوران جهالت و سیگار +عکس

گوسفندهای رومانیایی وارد تهران شدند +عکس

ماجرای جنجالی درگیری گشت ارشاد در نارمک و شلیک هوایی +عکس

همه چیز در باره ترک برداشتن برج میلاد+جزئیات

واکنش منفی کابران به برنامه آمریکایی احسان علیخانی +عکس

یک روز معمولی در هند +عکس

واکنش جنجالی علی کریمی به حرف‌های ظریف +عکس

اینم مهمون دزدی دربرنامه تلویزیونی! +عکس

واکنش تند داور جشنواره فیلم فجر به رفتار جنجالی آقای کارگردان +عکس

تصویر دیده نشده از لحظه مرگ فروغ فرخزاد +عکس

شکایت نوعروس سینمای ایران از یک جواهرفروشی +عکس

پاسخ دندان شکن تهمینه میلانی به سخنان افخمی +عکس

توضیح پلیس کرمانشاه درباره یک کلیپ جنجالی +جزئیات

این کارگردان اسرائیلی فیلمش را در تهران ساخته است +جزئیات

حرکت جنجالی دژاگه روی بازیکن استقلال +عکس

برف، باران و کاهش دما به زودی در سراسر کشور +جزئیات

تصویری که اشکتان را در می‌آورد +عکس

رامبد جوان و خانواده در پشت صحنه یک تئاتر +عکس

میزان جوایز نقدی برندگان سیمرغ اعلام شد +جزئیات

نوروز امسال منتظر این برنامه محبوب از تلویزیون نباشید +عکس

تعطیلی مغازه در اعتراض به جایزه نگرفتن یک فیلم در جشنواره فجر! +عکس

تصویر اختصاصی حسن روحانی روی جلد مجله نیوزویک +عکس

توییت فارسی ترامپ علیه ایران با نقطه‌های فراوان! +عکس

اولین واکنش کارگردان معروف پس از دیده نشدن فیلمش در جشنواره +عکس

کارگردان معروف جشنواره فجر را تحریم کرد +عکس

گوسفندهای بدون پلاک به پارکینگ منتقل شدند! +عکس

آغاز پخش سریال عاشقانه شبکه دو +عکس

پشت‌ پرده سانسور لوگوی باشگاه‌های خارجی در تلویزیون +عکس