کد خبر: 22028
ف
فرهنگ تفسیری ایسم‌ها/ نگاهی به مکتب ایده آلیسم
از ایده آلیست های مشهور یونان باستان می توان به پروتاگوراس و گرگیاس و از ایده آلیست جدید به بارکلی و شوپنهاور اشاره کرد.

به گزارش شبکه علمی ثریا، محمد حاجی زاده در حدود ۱۵۰۰ مدخل در کتاب «فرهنگ تفسیری ایسم‌ها» جمع آوری کرده است. تنظیم مدخل ها براساس حروف الفبای فارسی صورت گرفته است و توضیحات هر مدخل براساس موارد کاربرد و اعتبار و اهمیت و گستردگی بار معنایی آن مفهوم توضیح داده شده است.

در ادامه مروری بر مدخل ایده آلیسم خواهیم داشت:

برای شناخت بهتر تاچریسم، سوسیالیسم، لیبرالیسم، سندیکالیسم، پان ترکیسم، هندوئیسم و مفاهیمی از این دست ابتدا باید بدانیم که پسوند «ایسم» چیست. اگر شما هم مانند من کتاب «فرهنگ تفسیری ایسم ها» را در دست داشته باشید، آن را باز می کنید و توضیح محمد حاجی زاده را ذیل مدخل «ایسم» می خوانید:

ایسم، شیسم، سیسم، سیزم: (ism) ایسم در لغت به معنای اصالت، اصول، رویه و نمونه آن است و در حالت پسوندی معنای مکتب از آن گرفته می شود. این پسوند (شیسم، سیسم، سیزم) که اصطلاحاً به «ایسم» از آن یاد می شود و در گفت وگوها و بر سر زبان ها جاری است از واژه شیسما (Schisma) گرفته شده که در زبان یونانی به معنای شکاف است و در ابتدا در مورد مسلک ها و انشعاب هایی به کار می رفته که از کلیسا و مذهب مسیح منشعب می شده اند و یا کناره گیری می نموده اند (اعتزالی و انشعابی) و غالباً این انشعاب و کناره گیری ها را که سبب تضعیف کلیسا و مذهب می شده جرم و گناه تلقی می نمودند. به چنین فرقه و گروه هایی که از کلیسا و روحانیت جدا می شدند و به مفهومی شکاف در مذهب ایجاد می نموده اند «شیسم» می گفته اند.

اما بعدها کاربرد «شیسم» گسترده تر شد و به هر نوع تجزیه و تفکیکی در جامعه و احزاب و مذهب «شیسم» گفته شد و حالا به صورت یک پسوند رایج به دنبال واژه ها و اصطلاحات (سیاسی، ادبی، هنری، مذهبی، عرفانی، فرهنگی، قومی و...) می آید و تقریباً هنوز همان مفهوم اولیه را دارا است. زیرا اصطلاح یا واژه ای که به «ایسم» یا همان (شیسم، سیسم، سیزم) ختم می شود، یا عقیده، مرام و مسلکی نوبنیاد است که با عقاید ماقبل خود در تضاد است و با آن فرق می کند یا انشعابی است از ایده و مرامی و مسلکی و یا وابستگی دارد به کسی یا چیزی که مفهوم در نهایت می شود یکی و بی شباهت به همان «شیسم» اولیه نیست.

کلمه ایده (idea) در اصل کلمه ای است یونانی و معانی مختلفی دارد. مانند شکل، ظاهر، نمونه و غیره ... خود این کلمه از لفظ یونانی دیگری با نام "ایده ئیو" که به معنای دیدن است، مشتق شده است.

نخستین کسی که این کلمه را در فلسفه و به عنوان اصطلاح فلسفی به کاربرد، افلاطون بود که آنرا به اعتبار یکی از معانی این کلمه یعنی نمونه و مثال، در مورد یک سلسله حقایق مجرد یا همان مثل افلاطونی استعمال نمود.

افلاطون برای هر نوعی از انواع موجودات جهان، یک موجود مجرد عقلانی قائل بود که افراد محسوس یا همین موجوداتی که در جهان می بینیم، سایه و نمونه آن موجود و خود آن موجود، نمونه کامل افرادش است. حقیقت هر نوع را باید در آن موجود یافت. افلاطون، این موجودات مجرد از ماده را که حقایق عالمند و تنها با سلوک عقلانی می توان به آنها رسید، ایده خواند. (مترجمین دوره اسلامی آنرا مثال ترجمه کرده اند.)

باید توجه داشت که وی منکر وجود افراد محسوس نبود، بلکه وجود آنها را متغیر و فانی می دانست. بر خلاف موجودات جهان محسوس، ایده یا مثال دارای وجود لایتغیر و باقی است.در میان مسلمین، پیروان مکتب اشراق به این ایده های افلاطونی معتقد بودند.

طبق نظر افلاطون، ما نمی توانیم به موجودات جهان خارجی علم پیدا کنیم بلکه تنها آن ها را با حواس درک می کنیم. (چرا که میان ادراک و علم تفاوت وجود دارد. همه حیوانات، ادراک دارند، اما علم ندارند.)

علم به چیزی معلق می گیرد که کلی و بیرون از زمان و مکان است و آن همان ایده یا موجود مجرد عقلانی است. به همین دلیل، افلاطون نخستین ایده آلیست خوانده می شود. یعنی کسی که اصالت حقیقی محسوسات و موجودات جهان محسوس را نفی کرده و واقعیت اصلی را در جای دیگر می جوید.

تا اواخر قرن هفدهم، ایده آلیسم تنها به همین مکتب یعنی اعتقاد به مثل و ایده ها و یا به عبارت دیگر، اعتقاد به حقایق اصلی جهان که مستقل از ماده و دور از دسترس حواسند، گفته می شد، اما به تدریج معانی مختلفی پیدا کرد و هر مکتب فلسفی این اصطلاح را به معنای خاصی بکار برد. مثلا کانت به ایده آلیسمی معتقد بود که آن را ایده آلیسم استعلایی نام گذارد.

امروزه معنی اصلی و شایع آن، این است که: ایده یعنی تصورات ذهنی (اعم از حسی، خیالی یا عقلی) و ایده آلیسم یعنی مسلک کسانی که تنها ایده و تصورات ذهنی را واقعی می دانند و به وجود خارجی جهان خارج و یا به عبارت دیگر به وجود جهان مستقل از ادراک قائل نیستند.

ایده الیست ها به واقعیتهای خارجی مانند آسمان، زمین ،حیوان،اشخاص دیگر و به طور کلی آن چه با حواس درک شود، اعتقاد ندارند و همه جهان را خیال و پندار می دانندو می گویند: ما جز واقعیت وجود خود و یک سلسله تصورات ذهنی به وجود چیز دیگری در جهان اعتقاد نداریم؛ زیرا آنچه را که جهان خارج از خود می نامیم، به هیچ وجه نمی توانیم درک کنیم مگر با قوه ادراک خود و قوه ادراک چیزی بیش از تصورات مختلف در اختیارمان قرار نمی دهد.

به عبارت دیگر آنها وجود عالم خارج یا این تصورات را صرفا ساخته ذهن خود می دانند و نظرشان این است که ما فکر می کنیم که واقعیتی به نام درخت وجود دارد، ولی هرگز نمی دانیم که آیا در خارج از ذهن چنین واقعیتی هست یا نه؟ برخی از ایده آلیست ها گام را فراتر نهادند و کلیه واقعیتهای خارجی حتی وجود خود و علم به هر چیزی را انکار کردند که در یونان قدیم به سوفسطائی یا سوفسیت مشهور شدند.

از ایده آلیست های مشهور یونان باستان می توان به پروتاگوراس و گرگیاس و از ایده آلیست جدید به بارکلی و شوپنهاور اشاره کرد.

نظریه ارزش شناسی در مکتب ایده آلیسم

پیروان این مکتب معتقدند که ارزشها در وجود خدا یا یک نیروی غیر شخصی و غیر مادی که جاودانی و ازلی است وجود دارد. خیر و شر و زشتی و زیبایی و مجموعا ارزشها و ضد ارزشها به صورت مطلق از خدا نشئت می گیرد پس مطلق است. آنهایی که خداپرست هستند عقیده دارند که نیروی لایزال منشا هستی است و انسان مخلوق خدا و بهترین مخلوق اوست. آنهایی که خداپرست نیستند عقیده دارند که خدا ساخته ذهن انسان است .

نظریه اخلاقی در مکتب ایده آلیسم

ایده آلیسم اخلاقی به معنای اعتقاد داشتن به ایده ها و آرمان ها و حقایق اخلاقی ثابت و فضائل عقلانی یا متعالی است که زندگی بشر باید با آنها منطبق باشد. انسان ایده الیست به لحاظ اخلاقی به فضائل و رذایل و موازین و معیار های ثابت و مطلق و احکام جهان شمول اخلاقی و ارزشی معتقد است و بنای رفتار فردی و جمعی خود را تطابق با آن ایده های تخلاقی قرار میدهد .ایده الیسم اخلاقی امکانی برای نسبی انگاری فراهم نمیاورد و انسان هایی آرمان گرا و اصول گرا و دارای شاکله های اخلاقی استوار تربیت کند .

اصول و اعتقادات پیروان مکتب ایده آلیسم

تن و روان جدای از هم و مقابل هم قرار دارند (روح و جسم را یکی نمی دانند) روح را بر جسم مقدم می دانند. رفتار انسان ذاتا هدفدار است و انگیزش اساسی رفتار در درون خود فرد است نه خارج ازآن. انسان آزاد است و دارای اراده است و می تواند با اراده خویش به ارزش یابی بپردازد به اشیا ارزش دهد یا آنها را بی ارزش شمارد.

زندگی خوب برای انسان آن نوع زندگی است که در آن مفاهیم ارزشی درک شده اند و در رفتار فردی او آشکار می شوند . بین فرد و جامعه وحدت وجود دارد . هر فرد جزیی از کل است کل خاصیتی دارد که در هیچ یک از افراد نمیتوان آن خاصیت را دید مانند مدرسه که جامعه که یک کل است و باید بین اعضا در نهاد های آن یگانگی وجود داشته باشد. جامعه را پیروان این مکتب جامعه را از مجموع افراد به صورت فردی با ارزشتر می دانند .

مدرسه بزرگترین نگهبان میراث فرهنگی و عقلی دانش آموزان به شمار می رود .مدرسه به عنوان نهادی اجتماعی باید دانش آموزان را با چکیده سرمایه فرهنگی آشنا سازد به طوری که بتوانند این میراث فرهنگی را بشناسند و در آن سهیم شوند و به سهم خود آن را گسترش دهند .

نقاط قوت فلسفه ایده آلیسم

به سطح عالی شناختی در تربیت توجه دارد و به افزایش و گسترش آن در محصلان می کوشد.

 از یادگیری فرهنگی بیشتر حمایت و آن را گسترش می دهد .

به رشد و تکامل اخلاقی و منش بیشتر می پردازد .

معلم را کانون آموزش و پرورش میدانند .

رویکرد جامعه نظامدار و کلی نگر است .

نقاط ضعف ایده آلیسم

تغییرات ناگزیر زمان را نادیده می گیرد.

بیشتر روی شیوه ها و مطالب درسی سنتی تاکید می ورزند .

برای سنتهای فرهنگی اعتبار بیشتری قایل است زیرا تربیت را موضوع گذر در میراث فرهنگی میداند .

به آسان گیری در رفتار و معیار های آموزشی و تحصیلی اعتقاد ندارند


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

بسته حمایتی دولت به حساب جاماندگان واریز شد +جزئیات

پاسخ عجیب ایوانکا ترامپ درباره عملکرد جنجالی پدرش! +عکس

خودکشی و مرگ بازیگر مشهور به خاطر شکست عشقی +عکس

علت اصلی تعویق سفر رئیس جمهور به سیرجان چه بود؟ +جزئیات

نظر جنجالی گادوین منشا درباره استقلال+عکس

طرح استیضاح روحانی کلید نخورده، تمام شد +جزئیات

آتش سوزی در مجتمع تجاری آوا سنتر تهران +عکس

گوسفندهای بدون پلاک به پارکینگ منتقل شدند! +عکس

توضیح قالیباف درباره عروسی جنجالی دخترش +عکس

نوروز امسال منتظر این برنامه محبوب از تلویزیون نباشید +عکس

خبرهای جدید از پرونده حسین شریعتمداری و برادر رئیس جمهور +جزئیات

آسفالت پرچم آمریکا در پاکدشت جنجال به پا کرد+عکس

توضیح خانم بازیگر درباره جشن تولد لاکچری‌اش که جنجالی شد+عکس

عروس و دامادی که در کتابخانه مراسم ازدواج گرفتند +عکس

پاسخ دندان شکن تهمینه میلانی به سخنان افخمی +عکس

هفته آگاهی از مغز در سراسر کشور برگزار می‌شود

دموکراسی مفهومی فاقد ایدئولوژی است/ دموکراسی؛ مطلق یا مقید؟

اشد مجازات برای ۲ عضو شورای شهر تهران +جزئیات

با ارزانترین خودروهای برقی سال 2019 آشنا شوید +تصاویر

دانشگاهها و پارکهای فعال در عرصه بین‌الملل معرفی شدند

مراسم پرحاشیه خاکسپاری همسر دکتر علی شریعتی +عکس

استقبال مردم هرمزگان از حسن روحانی +عکس

جدیدترین تغییرات در بدن فضانورد ناسا اعلام شد

بسته‌های «رایگان» اینترنت در «دوشنبه سوری»‌ بهمن ماه!

کاربران در مرورگر گوگل‌کروم ردیابی می‌شدند!

طرح استیضاح حسن روحانی کلید خورد +عکس

تبریک! شما سهامدار خوشبخت یک «کلاهبرداری‌ استارتاپی» شده‌اید/ با سوادهایی که چوب «ادمین اپلیکیشن‌» شدن را می‌خورند +عکس

آخرین تصویر از خواننده خارج نشین و همسرش در منزل+عکس

شهرت عجیب زن جوان به خاطر خوردن صابون! +عکس

نام یکی از گزینه‌های سرمربیگری تیم ملی فوتبال ایران لو رفت +عکس

قابلیت جدید توییتر "شفاف‌سازی" می‌کند

علت سفر امام جمعه اهواز به انگلیس مشخص شد +عکس

دزدی در روز روشن در اپلیکیشن‌های اندرویدی!

پذیرش دانشجو در دوره دکتری پردیس ارس دانشگاه تهران

حمله به اپل و گوگل به علت اپلیکیشن جنجالی دولت عربستان

آغاز توزیع کارت کنکور دکتری از سه شنبه/ رقابت ۱۹۶ هزار نفر

"آرتروز شدید گردن" در انتظار بسیاری از دانش‌آموزان

تصویر نخستین موبایل «۵جی» ال جی منتشر شد

با بهترین خودروهای هاچ بک 2019 آشنا شوید +تصاویر

صبر جمهوری اسلامی در برابر عربستان و امارات به سر آمده/ پاکستان باید هزینه حمایت از تروریست‌ها را بپردازد

«فاتح»؛ محافظ جدید آب‌های گرم جنوب/ بیش از 4 میلیون نفرساعت تلاش به ثمر نشست

سانسور بازی بایرن مونیخ درتلویزیون ایران بازتاب جهانی پیدا کرد +عکس

واکنش منفی کابران به برنامه آمریکایی احسان علیخانی +عکس

بزرگترین و درخشان ترین ابرماه ۲۰۱۹ در شرف وقوع

علوم انسانی با مسائل ما پیوند نخورده است/ توسعه فلسفه پس از انقلاب

ابراهیم حاتمی کیا ساخت آخرین فیلمش را شروع کرد +عکس

کدام دانش‌آموزان باید به مراکز "ال دی" ارجاع داده شوند

نقشی که باعث آسیب روحی و روانی خانم بازیگر شد+عکس

علت جنجالی پایان بازی‌های لیگ‌ برتر قبل از غروب آفتاب +عکس

تسهیل در تحصیل ۲ رشته به‌صورت همزمان در دانشگاه آزاد اسلامی

آغاز ثبت‌نام دوباره در کنکور کارشناسی ارشد

کابل USB که اطلاعات کاربران را می‌دزدد!

پشت‌ پرده گم شدن ۹۲۷ راس گوسفند زنده در فرودگاه! +عکس

اینفوگرافی / آمار آموزش عالی ایران در سال تحصیلی ۹۷ - ۹۶

تصویری که حال خانم بازیگر را دگرگون می‌کند +عکس

کریم باقری هم از وضعیت داوری شاکی شد +عکس

آخرین افزایش قیمت خودروهای داخلی +جدول

تصاویر کمتر دیده شده از بهمن ۵۷ +عکس

وراث سلطان سکه به رئیس قوه قضائیه نامه نوشتند +متن نامه

میزان جوایز نقدی برندگان سیمرغ اعلام شد +جزئیات

یک ایرانی داور فینال فوتسال بانوان جام ملت‌های اروپا شد +عکس

خودکشی ناموفق یک سرباز در مترو تهران +عکس

آقای گل پرسپولیس سرپرست این تیم شد +عکس

پایان کار احسان علیخانی در ماه عسل؟ +عکس

تصاویری از غول جدید بی‌ام‌و

عروس خانم رفته باد گلو بزنه +عکس

شیرینی و شکلات عید ارزان می‌شود+جزئیات

رامبد جوان و خانواده در پشت صحنه یک تئاتر +عکس

کوچکترین میمون جهان +عکس

پشت پرده حمله به خودروی گشت ارشاد در تهران +جزئیات

قیمه و قورمه بدون گوشت هم آمد! +عکس

تصویر یک مرغ منجمد در فضای مجازی جنجالی شد +عکس

گروگان گیری خنده دار خانم بازیگر +عکس

مخالفت تلویزیون با پخش مسابقه مردان آهنین +عکس

آستان قدس هم مالیات پرداخت می‌کند +جزئیات

سورپرایز بزرگ آقای خواننده برای همسر دومش +عکس

آرایش خاص نوعروس سینمای ایران ویژه روز عشق +عکس

اپلیکیشنی که زنان عربستانی را ردیابی می‌کند!

برف سیاه و سمی در سیبری باریدن گرفت

واکنش رییس فدراسیون جهانی جودو به باخت عمدی جودوکار ایرانی +عکس

تصویر یک مرغ منجمد در فضای مجازی جنجالی شد +عکس

کشته شدن دو تماشاگر پرسپولیس قبل از بازی امروز +جزئیات

عکسی دیده نشده از رامبد جوان در دوران جهالت و سیگار +عکس

گوسفندهای رومانیایی وارد تهران شدند +عکس

ماجرای جنجالی درگیری گشت ارشاد در نارمک و شلیک هوایی +عکس

همه چیز در باره ترک برداشتن برج میلاد+جزئیات

واکنش منفی کابران به برنامه آمریکایی احسان علیخانی +عکس

یک روز معمولی در هند +عکس

واکنش جنجالی علی کریمی به حرف‌های ظریف +عکس

اینم مهمون دزدی دربرنامه تلویزیونی! +عکس

واکنش تند داور جشنواره فیلم فجر به رفتار جنجالی آقای کارگردان +عکس

تصویر دیده نشده از لحظه مرگ فروغ فرخزاد +عکس

شکایت نوعروس سینمای ایران از یک جواهرفروشی +عکس

پاسخ دندان شکن تهمینه میلانی به سخنان افخمی +عکس

توضیح پلیس کرمانشاه درباره یک کلیپ جنجالی +جزئیات

این کارگردان اسرائیلی فیلمش را در تهران ساخته است +جزئیات

حرکت جنجالی دژاگه روی بازیکن استقلال +عکس

برف، باران و کاهش دما به زودی در سراسر کشور +جزئیات

تصویری که اشکتان را در می‌آورد +عکس

رامبد جوان و خانواده در پشت صحنه یک تئاتر +عکس

میزان جوایز نقدی برندگان سیمرغ اعلام شد +جزئیات

نوروز امسال منتظر این برنامه محبوب از تلویزیون نباشید +عکس

تعطیلی مغازه در اعتراض به جایزه نگرفتن یک فیلم در جشنواره فجر! +عکس

تصویر اختصاصی حسن روحانی روی جلد مجله نیوزویک +عکس

توییت فارسی ترامپ علیه ایران با نقطه‌های فراوان! +عکس

اولین واکنش کارگردان معروف پس از دیده نشدن فیلمش در جشنواره +عکس

گوسفندهای بدون پلاک به پارکینگ منتقل شدند! +عکس

کارگردان معروف جشنواره فجر را تحریم کرد +عکس

آغاز پخش سریال عاشقانه شبکه دو +عکس

پشت‌ پرده سانسور لوگوی باشگاه‌های خارجی در تلویزیون +عکس