کد خبر: 29334
ف
اندیشه عبدالکریمی از یک تأخرتاریخی رنج می برد/نزدیکی به تفکر کربن
بادامچی گفت: عبدالکریمی پروژه «احیای امر قدسی برای عبور از نیهیلیسم» را در شرایطی به عنوان پاسخی به بحران های ایران امروز طرح می کند، که یکبار این پرسش و پاسخ به تمامه در ایران طی شده است.

به گزارش ثریا نشست پرسش از امر دینی در عصر حاضر (بازخوانی روایت بیژن عبدالکریمی از امر دینی) امروز در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

محمد حسین بادامچی پژوهشگر اندیشکده مهاجر دانشگاه صنعتی شریف در این نشست گفت: اندیشه بیژن عبدالکریمی از یک تأخر تاریخی رنج می برد. عبدالکریمی پروژه «احیای امر قدسی برای عبور از نیهیلیسم» را در شرایطی به عنوان پاسخی به بحران های ایران امروز طرح می کند، که یکبار این پرسش و پاسخ به تمامه در ایران طی شده و از قضا وضع کنونی را باید بیش از همه محصول نهایی پیاده شدن دیدگاه عبدالکریمی دانست. در واقع مواجهه جامعه ایرانی با نیهیلیسم مسأله تازه امروز نیست، بلکه دهه چهل شمسی یعنی نیم قرن پیش را باید نقطه عطف تاریخی ای در ایران دانست که جامعه ایرانی با صورت مسأله «نیهیلیسم» مواجه شده و در جستجوی راه حلی غیرتئولوژیک-غیرسکولار» راهی می شود.

وی افزود: از این منظر کتاب «غربزدگی« جلال آل احمد و کتاب «تشیع علوی، تشیع صفوی» علی شریعتی را باید به عنوان وقوف جامعه ایران بر هر دو گونه نیهیلیسم مدرن و تئولوژیک؛ اعلام شکست پروژه های اسلامیزاسیون صفوی و مدرنیزاسیون پهلوی؛ و جستجوی راهی فراسوی تئولوژی و مدرنیته قلمداد کرد. از این منظر انقلاب اسلامی نه پیروزی سنت بر مدرنیته، یا نیهیلیسم قدیم بر نیهیلیسم جدید -آنطور که عبدالکریمی توصیف می کند- بلکه جهشی تاریخی و چرخش ازمتافیزیک به امر سیاسی بعنوان پاسخ به نیهیلیسم تاریخی ایران محسوب می شود.

بادامچی ادامه داد: جالب اینکه پروژه احیای امر قدسی، دقیقاً در همین برهه دهه پنجاه شمسی و به عنوان آنتی تز «امر سیاسی» و در جهت بازسازی رادیکال دستگاه سلطنت در دفتر فرح پهلوی مطرح می شود و طنز تاریخ اینکه مختصات شرق گرایانه، سنت گرایانه، ناب گرایانه، غرب ستیز و غیرتئولوژیک آن در دهه شصت و به رغم انقلاب بازسازی می شود. برخالف تصور عبدالکریمی، رهبری کاریزماتیک امام در دهه شصت شمسی نه برآمده از مفهوم «وِلایت فقهی» بلکه شکل تحقق یافته همان «وَلایت فقهی» معنوی مطلوب ایشان است و تحولات بعدی نظریه ولایت فقیه به ولایت مطلقه و تفکیک ساختاری آن از مرجعیت فقهی، این تفاوت وجودی را آشکار می کند. آنچه بیش از همه بنیاد محافظه کارانه اندیشه عبدالکریمی را آشکار می کند ستیز او با «اومانیسم» و پافشاری او بر خوانش متافیزیکی و اشراقی هانری کربنی از هایدگر و بی اعتنایی به خوانش های سیاسی، آزادیخواهانه، اومانیستی و در عین حال ضد سوبجکتیوِ امثال گادامر و هانا آرنت از هایدگر است.

محمدثقفی، استادیار تمدن اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی در ادامه این نشست گفت: باید توجه داشت که امر دینی (قدسی) اگر در درون هر انسان حضور داشته باشد فقط در اندرون وی غوغا بپا نمی کند بلکه در بیرون وجودی او ـ در افعال و اخلاق و روابط او نیز تجلی می یابد (تهذیب نفس) در این صورت بُعد دیگری نیز پیدا می شود و آن تربیت نفس و پرورش ذات در پرتو دستورات الهی یا همان عمل صالح است.

وی افزود: اگر دین فقط در حصار امر قدسی وجودی باقی بماند بایستی همه عارفان، پیامبر باشند. عارفان اگرچه انسانهای پاکدامن و وارسته هستند، اما ظهور عرفان تنها در اصلاح ذات فرد موثر است و نه انبیا که علاوه از خود، اجتماع و دیگران را نیز هدایت کرده و اصلاح نمودند. بنابراین امر قدسی اگر جوهره دین است، که در درون انسان خانه ساخته است (بُعد اول) عدالتخواهی نیز در ذات و جوهره دین وجود دارد (بعد دوم) که انسان مومن در پیمودن راه کمال و استعلایی با وصف «تخلق با خلایق الله»نیز خواسته است!

فلور عسگری زاده، دانشجوی دکتری دانشگاه تهران گفت: در این مجال با توجه به مقاله های فصل اول و سوم کتابِ «پرسش از امکان امر دینی در جهان معاصر»، نزدیکی قابل توجه ای میان تفکر نویسنده با بحث های هانری کربن- در مواجهه با اسلام ایرانی- یافتم . هر چند نویسنده در همه مقالات، استناداتی غیر مستقیم، به هایدگر می آورد و اذعان می کند که پدیدارشناسانه بحث را پیش می برد ؛اما به گمانم رویکرد دکترعبدالکریمی به تاریخمندی ،امر قدسی، پدیدارشناسی و در نهایت انسان بیشتر کربنی است تا هایدگری. بنابر همین امر، در مقاله مربوطه با مقایسه  تطبیقی میان تفکر کربن و هایدگر و رجوع به کلید واژه هایی که دکتر عبدالکریمی از هایدگر و کربن وام گرفته، نزدیکی او به تفکر کربن را مستند می کنم.

وی افزود: می دانیم که کربن رو به سوی حکمت خالده، که ناظر به حقیقت واحد است دارد، اما هایدگر واسازی تئولوژی و اصولا واسازی هر امر مبتنی بر لوژی را مبنای کار خود قرار می دهد. هم چنین کربن در پی احیای کلام قدسی است و هایدگر در پی خودی اصیل است و اصالت را در جایی بیرون از خود نمی جوید ؛ بلکه اصالت همان خودینگی یا خود بودن است، اصیل بودن در جایی نیست ؛ بلکه خود شدن است. هم چنین دازاین هایدگری به سوی مرگ-بودگی است اما در اندیشه کربن، مردن پایان راه نیست و جهان دیگر را امکانمندی انسان می داند. خلاصه عبدالکریمی هم چون کربن، ساحت هستی یا به قول نویسنده «وجود» را به امر قدسی تعبیر و تفسیر کرده است. هم چنین هم چون کربن و نه هایدگر انسان را کاملا نخبه گرایانه می فهمد.

احسان مروجی، دانش آموخته فلسفه دانشگاه علوم تحقیقات گفت: پروژه فکری بیژن عبدالکریمی که با سلسله بحثهایی در کتاب پایان تئولوژی بیان شده است، در اثر حاضر با عنوان پرسش از امکان امر دینی در جهان معاصر به حیات خود ادامه داده است. وی با بیان این مسئله که برای جلوگیری از درغلتیدن به درون نیهیلیسم باید به سوی انتولوژی برویم از پایان تئولوژی سخن می گوید و با طرح مجموعه ای از مفاهیم همانند سکولاریسم، نسبت دین و تئولوژی، تمایز امر تئولوژیک از امر ایمانی وبسیاری دیگر، سعی در ارائه تفسیری از وضع موجود در شیوه نگرش انسان دارد. چیزی که در اینجا همچون حلقه ای مفقوده باید بر وجود آن تأکید می شد، ارائه مدلی مفهومی است که مفاهیم باید در درون آن به شیوه ای کاملا فلسفی نقشه راهی را به منظور فهم دقیقتر این پروژه فکری فراهم می آورد. حتی اگر بنا بر شیوه انتخابی در روش به گونه ای دیگر همانند ساختار منظومه ای نیز تاکید می شد باید آرایش آنها را در کار فکری خود به گونه ای دقیقتر فراهم می آورد تا بتوان راه را برای تفاسیر بعدی در این راستا باز کند.

وی افزود: ایشان اگر بخواهند کشتی را در جهت مخالف وزش باد تاریخ حرکت دهند باید بادبان های آن را به گونه ای برافراشته کنند که زاویه درست خود را در جهت مخالف بیابد. به قول بنیامین آنچه برای تفکر مهم است افتادن باد تاریخ جهانی در بادبانهایش است. تفکر یعنی بادبان برافراشتن و چگونگی اجرای آن. کلمات، همان بادبان ها هستند و نحوه برافراشتن و تنظیمشان است که آنها را به مفهوم بدل می کند. باید بگویم که در این کتاب انتظار میرفت تا تبیین و صورتبندی دقیقتری از مفاهیم به کار رفته ارائه می شد. مشخصا ریشه داری سکولاریسم  در تئولوژی آن هم از نوع مسیحی آن را باید در مبانی نظری و شیوه تکوین آن جستجو کرد که ما با چنین مسئله ای در سنت تفکر اسلامی روبرو نیستیم. برای فهم این موضوع باید به سراغ یکی از کلیدی ترین مفاهیم به کار گرفته در روند سکولار شدن برویم یعنی «ایده پیشرفت».

عباس نعیمی، مشاور پژوهشی سازمان اسناد و کتابخانه ملی گیلان دیگر سخنران این مراسم گفت: دکتر بیژن عبدالکریمی در اثر خود «پرسش از امکان امر دینی در جهان معاصر» به مباحثی چند پرداخته است که می توان بخشی از بینش او را در بخش «بیم ها و امیدها» ردیابی نمود.

وی افزود: عبدالکریمی در خصوص جهان اجتماعی کنونی پنج خصیصه زیر را برشمرده است: ۱. بی متافیزیک شدن جهان .۲ فقدان امنیت اونتولوژیک ۳. موج سوم نهیلیسم ۴. مرگ فرهنگ ۵. مرگ انسان. این تفسیر عبدالکریمی بیانگر چشم اندازی است که او از امر دینی در جهان اجتماعی کنونی ارائه می دهد. بااین حال به نظر می رسد این نگرش با چالش ها و تردیدهایی چند مواجه است. در اینجا با بهره گیری از سه اهرم نظری زیر به نقد آن پرداخته خواهد شد: ۱.مختصات جامعه مدنی ۲.نظریه های دو وجهی هابرماس درباره کنش ارتباطی و عرصه عمومی ۳.جنبش های نوین اجتماعی.

نعیمی ادامه داد: در این گفتار انتقادی خواهم گفت که  برخلاف تصویر یک دست و منفعلانه ای که عبدالکریمی از انسان نو و زیست وجودی اش ارائه می دهد، کنشگری فعالانه ای در سطوح مختلف اجتماعی ظهور و بروز دارد که در مقابل زیست منفعلانه تعریف شده و مستمرا در حال بازسازی امر اجتماعی است. این برساختهای اجتماعی، امر دینی را نیز در بر می گیرد و در مفاهیم جامعه مدنی، کنش ارتباطی و جنبش اجتماعی قابل ردیابی است


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

محرومیت مادام‌العمر ۷ بازیکن فوتبال به دلیل شرط‌بندی

وقتی محمدرضا گلزار ۲۰ ساله بود +عکس

مقابله با سرمازدگی درختان به روش کشاورزان ارومیه‌ای +عکس

اتهام ترامپ به اوباما +عکس

دانشگاه علوم پزشکی اصفهان «پژوهشیار بالینی» تربیت می کند

آزمون ارتقا دندانپزشکی به صورت الکترونیک برگزار می شود

داور عصر جدید را تا حالا این شکلی ندیده‌اید + عکس

زمان اعلام حکم حسین هدایتی +جزئیات

تصویری زیبا از تبریز سفیدپوش در اردیبهشت ماه +عکس

با ۱۰۰ میلیون تومان می‌توانید این خودروها را بخرید +جدول

این مسابقه‌‌ها در تلویزیون بخت آزمایی را ترویج می‌کنند

داور عصر جدید کودکان سیل‌زده را غافلگیر کرد + عکس

داور عصر جدید کودکان سیل زده را غافلگیر کرد +عکس

عرضه نوت بوک های جدید ایسر، ایسوس و دل با تراشه قدرتمند اینتل

چریدن گوسفندها در زمین فوتبال سردشت! +عکس

کدام دانشگاه‌ها در نمایشگاه کتاب ۹۸ غرفه دارند؟ + نشانی

"آل‌ویل‌درایو "( تمام چرخ محرک) شدن اپتیما و سوناتای 2020 + عکس

خاکسپاری قربانیان حملات تروریستی سریلانکا +عکس

فلسفه اسلامی درمواجهه با فلسفه غرب باید رویکرد انتقادی داشته باشد

مبانی فلسفه رادیکال به نمایشگاه کتاب رسید

۳ متهم پرونده بانک سرمایه با هم سکته کردند!

کارشناس محبوب هواشناسی ممنوع‌التصویر شد + عکس

دشمنی و توطئه آمریکا در قضیه نفت بی‌پاسخ نخواهد ماند

پراید رفتنی شد؛ جانشین هایش مشخص شدند + عکس

تشخیص سرطان دهانه رحم با کیت ساخت محققان کشور

تصاویر جدید از نیمه تاریک ماه

استفاده از فناوری تشخیص چهره در تاکسی‌های توکیو

مسی این طور برادرزاده‌اش را غافلگیر کرد +عکس

آخرین مهلت برای گرفتن کارت ملی هوشمند +جزئیات

تصویرتازه از فرمانده فراری سپاه +عکس

چگونه میزان بنزین مصرفی خودرو را اندازه‌گیری کنیم؟

شرکت ۲۳۹۳ نفر در دومین جشنواره قلم/ ۳۵ نفر برگزیده شدند

واتس اپ اسکرین شات از چت های خصوصی را ممنوع می کند

حضور اساتید سوئیسی در ایده شوی دانشگاه صنعتی اصفهان

توییتر در گذرِ تغییرات جدید

گوشی جدیدی که از دو طرف تا می‌شود

فردا آخرین مهلت ثبت نام آزمون دکتری

کار در خانه مغز را جوان نگه می‌دارد

ریزش کوه آتشان شهرستان فیروزکوه + عکس

سیتروئن C3 مدل 2019 به روز رسانی می شود + عکس

ابلاغ آیین‌نامه اجرایی شورای عالی توسعه و ترویج فرهنگ اقامه نماز

تهیه بسته فرهنگی و مشاوره‌ای برای دانش‌آموزان مناطق سیل‌زده

لزوم توجه بیشتر به پول دیجیتال

انتظار سفر به مریخ طولانی‌تر شد!

برنامه کشورها برای مقابله با اینترنت آمریکایی

بحث شهید صدر در نظام اقتصادی اسلام قابل تعمیم به نظامات دیگر است

ارز دانشجویی تا پایان اردیبهشت تعیین تکلیف می‌شود

گوشی‌های تاشو سامسونگ جمع‌آوری می‌شوند

هر وقت اراده کنیم نفت خود را خواهیم فروخت

واکنش ظریف به قتل عام منتقدین در عربستان و سکوت آمریکا

شناسایی و درمان هدفمند سرطان با آزمایش خون ساده

مرسدس بنز GLB ؛ فرزند کوچک کلاس G معرفی شد + عکس

تفاوت تایرهای سبز با سایر تایرها چیست؟

فرصتی ناب برای بازاندیشی در نسبت روحانیت و جامعه

دورهمی لاکچری های ایران + عکس

کار زیبای یک سرباز در رژه روز ارتش کرمان +عکس

بازگشت شهاب حسینی به سینماها با یک نقش جدید +عکس

فردا آخرین مهلت انتخاب رشته دکتری/ ۵۴ درصد انتخاب رشته کردند

اعلام اصلاحات انتخاب رشته کنکور دکتری/ ۲۸ کدرشته اضافه شد

آیین نامه راه اندازی و ارزشیابی دوره های ارشد تدوین می شود

ابداع یک هیدروژل مشابه عضله انسان

نرخ باسوادی ۹۸ درصدی ایرانیان ۱۵ تا ۲۴ ساله

زمان برگزاری آزمون پذیرش دستیار دوره‌های تکمیلی تخصصی اعلام شد

اینم قبض جریمه ۳۰۰ میلیارد تومانی! +عکس

هوای سرد و برفی تا چه زمانی در کشور می‌ماند؟

نصب جت پمپ برای تخلیه آب مناطق سیل‌زده +عکس

زمستان و بهار همزمان در خرم آباد +عکس

دورهمی ماشین‌های لاکچری منطقه آزاد +عکس

برف شهمیرزاد را سفید پوش کرد +عکس

قاتل بزرگ‌تر از سرطان را بشناسید

کشف ماده جدید برای مداوای شبکیه جداشده از چشم

واکنش مردم به شعری که علیفر در گزارش بازی‌ سرود!

فلسفه داستایوفسکی منتشر شد

پیامدهای منفی موعودگرایی در ادیان مختلف

آقای بازیگر با لباس محلی +عکس

عکس صمیمانه حامد بهداد و رضا کیانیان

علی نصیریان در جشنواره جهانی فیلم فجر +عکس

واکنش «برنده باش» به حرام اعلام شدن جوایز این مسابقه +عکس

تلفن همراه نمایندگان مجلس چیست؟ +عکس

زمان اکران آخرین فیلم نرگس آبیار مشخص شد

تصویرتازه از فرمانده فراری سپاه +عکس

مار‌های خطرناک در منطقه سیل‌زده سیستان و بلوچستان +عکس

اینم خونه ما بعد از گرون شدن اجناس! +عکس

خودرو میلیاردی با پلاک وزارت دفاع + عکس

عمران خان به حرم رضوی مشرف شد +عکس

ظاهر متفاوت پارسا پیروزفر در جشنواره جهانی فجر +عکس

دلیل نجات اراک از سیل ویرانگر +عکس

صیاد سیستان و بلوچستانی ماهی ۲۰ کیلویی گرفت +عکس

پراید رفتنی شد؛ جانشین هایش مشخص شدند + عکس

عصر یخبندان در ورزقان + عکس

دمای این استان‌ها به زیر صفر می‌رسد +جزئیات

هوای زمستانی تا چه زمانی در کشور ماندگار است؟

حالا با سیل ملخ چیکار کنیم؟ +عکس

کارگر ایرانی صادر می‌کنیم! +عکس

تصویری تکان دهنده از مناطق سیل زده +عکس

کارت عروسی خاص یک زوج میاندوآبی +عکس

شکایت از آتلیه‌ای که عکس‌های مستهجن از کودکان می‌گیرد

علت هجوم ملخ‌ها به ایران اعلام شد

رئیس جمهور در چادر سیل زدگان لرستانی + عکس

حجم آب دریاچه ارومیه زیاد شد +عکس

اتحاد مردم سیل این کار را با سیل کرد +عکس

ملخ‌های صحرایی به هشتبندی هرمزگان حمله کردند +عکس

سرهنگ فداکاری که مورد تقدیر رهبر انقلاب قرار گرفت +عکس

بارش نیم متری برف در ورزقان + عکس

مقابله با سرمازدگی درختان به روش کشاورزان ارومیه‌ای +عکس

صف طولانی در جشن امضای کتاب عادل فردوسی پور +عکس

واکنش مردم به شعری که علیفر در گزارش بازی‌ سرود!

وقتی محمدرضا گلزار ۲۰ ساله بود +عکس

بازگشت زمستان به ارومیه با بارش برف +عکس

آخرین خبر از سهمیه بندی بنزین