به گزارش ثریا مرحوم حضرت آیت الله صافی گلپایگانی در نوشتاری به مناسبت بزرگداشت مقام علمی محدث جلیلالقدر، ثقة الاسلام شیخ کلینی، بر اهمیت حدیث و نقش محدثان در حفظ علوم اسلامی تاکید کردند. ایشان با اشاره به اینکه هرچه در این زمینه کار شود، حقایق مهمی کشف میشود، کتاب الکافی و شخصیت شیخ کلینی را ستودند.
این مرجع فقید تصریح کردند: «اگر کلینی نبود، و اگر این کتب اربعه نوشته نمیشد، حالا ما در چه وضعی بودیم؟ البته نمیگویم کل مطالب در این کتب است؛ ولی استنباط و استکشاف حقایق دین برای ما خیلی مشکل بود.» ایشان تاکید کردند که خدمات امثال شیخ کلینی به اسلام، مذهب شیعه و علوم حدیث، فراتر از توصیف است.
آیت الله صافی با اشاره به شروح کتاب الکافی مانند مرآت العقول، افزودند که عظمت این کتاب، تحقیقات بیشتری را در زمینه روایات، اسناد و رجال آن میطلبد. ایشان شیخ کلینی را نه یک محدث ساده، بلکه از علمای بزرگ اسلام دانستند که تبحرش در الهیات، در تجلیل وی از خطبه توحیدی امیرالمؤمنین(ع) مشهود است و این نشان از بصیرت عمیق او دارد.
تبویب کتاب الکافی، به ویژه آغاز آن با «کتاب عقل و جهل»، از نظر آیت الله صافی، یا الهام بوده یا حاکی از فکر بلند و بصیرت فوقالعاده شیخ کلینی است که دیگران از او اقتباس کردهاند. روایت «جنود عقل و جهل» نیز که مورد شرح علمای علم جدید مانند دکتر میرسپاسی قرار گرفته، گواهی بر این مدعاست.
ایشان در خصوص اعتبار کتاب الکافی بیان داشتند که تقسیم احادیث به صحیح، حسن و... در کتب رجالی، اثری بر اتقان و صحت خود الکافی ندارد، چرا که مصادر شیخ کلینی همگی مورد اعتماد و شناخته شده بودند. نقل حدیث با سند، حتی از کتب حاضر، رسم آن دوران بوده و این نشان میدهد الکافی در نهایت اتقان و اعتبار است.
از دیگر امتیازات کتاب شریف کافی، تقدم آن بر صحاح سته اهل سنت و دربرداشتن حدود هفده هزار روایت است که حاصل بیست سال زحمت شیخ کلینی میباشد. آیت الله صافی خاطرهای از کاظمین نقل کردند که یکی از اساتید اهل سنت، شیخ کلینی را متعلق به همه مسلمانان دانسته بود.
ایشان به نقش آیت الله بروجردی (ره) در احیای اهمیت حدیث در حوزههای علمیه اشاره کرده و فرمودند: «ایشان وقتی درس میگفتند، به حدیث، اهمیت فراوانی میدادند... احکام را چنان از این نصوص، استنباط میکردند که حاجتی به اینکه خیلی به اصول تمسک کنیم، نبود.»
در پایان، این مرجع فقید به کتاب مفقود شیخ کلینی با عنوان «ما قیل فی الائمه من الشعر» اشاره کرده و ابراز علاقه نمودند که این اثر نفیس پیدا شود، چرا که نشاندهنده سرودن شعر برای حضرت ولی عصر (عج) از دوران پیشین است و بر غنای فرهنگ حدیثی شیعه میافزاید.