به گزارش ثریا حضرت آیتالله خامنهای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، در پیامی به همایش بینالمللی یکصدمین سالگرد بازتأسیس حوزه علمیه قم، بر اهمیت نظریه ولایت فقیه و ابتکار امام راحل در این زمینه تاکید ورزیدند. ایشان حوزه پیشرو را مستعد برای طراحی نظامات اداره جامعه دانستند و خلأ موجود در این بخش را وظیفهای حتمی برای حوزه علمیه برشمردند.
رهبر انقلاب با اشاره به کار برجسته امام خمینی (ره) در ارائه مباحث ولایت فقیه در دوران تبعید، آن را آغازی مبارک برای گشودن راه تحقیق بر فضلای حوزوی دانستند. ایشان تاکید کردند که پس از تشکیل جمهوری اسلامی، ابعاد گوناگون این نظریه در نظر و عمل تکامل یافت، اما این کار در بسیاری از نظامات اجتماعی کشور همچنان نیازمند تکمیل است و این خلأ باید توسط حوزه علمیه پر شود.
عبور از نظر به عمل: پاسخ به نیازهای جامعه اسلامی
ابتکار نوآورانه امام خمینی (ره) در طرح نظریه ولایت فقیه، نگاهی نوین و منطبق با نیازهای روز جامعه مسلمین ارائه داد که بر مبارزه با استعمار و استکبار جهانی تاکید ویژهای داشت. در قرن بیستم، همزمان با تبلور اندیشههای سیاسی گوناگون، توجه به اسلام سیاسی و نظریهپردازی در این حوزه با اتکا به منابع اصیل دینی، مورد اهتمام اندیشمندان مسلمان قرار گرفت.
چهرههایی چون سید ابوالأعلی مودودی و سید قطب به دنبال ارائه اندیشههای سیاسی مبتنی بر اسلام بودند، اما این امام خمینی (ره) بود که با پشتوانه قیام مردمی و ارائه نظریهای جامع در ابعاد سیاست اسلامی، توانست نظریه ولایت فقیه را از ساحت نظر به عرصه عمل و تجربه عینی برساند. اندیشه سیاسی امام، محصول جامعیت ایشان در فقاهت، شناخت واقعیتهای جامعه و بهرهگیری از عنصر زمان در اجتهاد بود.
ایشان با درک عمیق از روح اسلام و نیازهای واقعی جامعه، مقوله سیاست را با اسلام اصیل ممزوج کرده و آن را در راستای حاکمیت الهی و اجرای احکام در عصر غیبت به کار گرفتند. این تمایز، امام را از سایر علما و مبارزان همعصر خود متمایز میساخت.
نقش تمدنسازی ولایت فقیه در اندیشه امام خمینی (ره)
ولایت فقیه به عنوان مؤلفه اصلی اندیشه سیاسی امام خمینی (ره)، جایگاهی محوری دارد. اگرچه این اصل مورد قبول اکثر علمای شیعه بوده است، اما امام نگاهی نو و مبتنی بر عقل و فطرت و نیازهای جامعه معاصر ارائه دادند. ایشان در کتاب "ولایت فقیه"، اثبات این نظریه را صرفاً به روایات محدود نکرده و بر بدیهی بودن آن برای کسانی که با عقاید و احکام اسلام آشنا هستند، تاکید میکنند.
این دیدگاه، نشاندهنده آشنایی عمیق امام با منطق اسلام و توجه ایشان به عنصر "زمان" و نیازهای مغفول جامعه مسلمین بود. نظریه ولایت فقیه در نگاه امام، صرفاً یک مبحث فقهی نبود، بلکه با توجه به تاریخ و جامعه معاصر مسلمین و با هدف مقابله با استعمار دشمنان مطرح شد.
امام خمینی (ره) در طلیعه کتاب ولایت فقیه، اسلام را دین مجاهدت، عدالتخواهی، آزادی و ضد استعمار معرفی میکنند و هدف دشمنان از ارائه تصویر نادرست از اسلام را گرفتن خاصیت انقلابی و حیاتی آن میدانند. این نگاه تمدنساز به ولایت فقیه، آن را به مدلی برای تمام مسلمانان و آزادیخواهان جهان بدل ساخت و از ساحت نظر به عرصه عمل وارد کرد.