به گزارش ثریا حجتالاسلام قادر فاضلی، استاد حوزه علمیه، در نشست علمی «نیایشهای عاشقانه در شعر و ادب فارسی» به تشریح ابعاد عرفانی و معنوی دیوان شمس تبریزی پرداخت. وی با تأکید بر اینکه سرمایه عظیمی از شعرای فارسی به ما رسیده که حق آن را به درستی ادا نکردهایم، اظهار داشت: "این آثار نشاندهنده حال و مقال والای شعرای ماست. واقعاً دریای بیکرانی است که به سادگی نمیتوان حق آن را ادا کرد."
فاضلی با اشاره به تأثیر شمس تبریزی بر مولوی گفت: "انسان به اینکه ای کاش مانند مولوی بود رشک میبرد که انقلاب درونی در او ایجاد میشود و سی سال همنشینی با شمس تبریزی چنین برکتی به همراه دارد." او افزود که مطالعه این اشعار، گستره توفیقات معنوی شاعران را آشکار میسازد و این سفره معرفت برای همگان پهن است، اما بسیاری از ما از آن بیبهرهایم.
این استاد حوزه با نقل قولی از شیخ اشراق مبنی بر آزاد بودن معنویت و نبود منع از جانب خداوند، تأکید کرد که اگر به مراتب عالی معنوی نرسیدهایم، باید خود را ملامت کنیم. وی به حجم عظیم آثار مولوی اشاره کرد: "فردی که دیوان کبیر را با ۳۶ هزار و ۳۶۰ بیت سروده و با احتساب مثنوی، بیش از ۶۰ هزار بیت شعر دارد، نشاندهنده غرق بودن او در مسائل معنوی است. بنده ۱۴۰۰ موضوع از دیوان شمس او استخراج کردهام." به گفته فاضلی، این بزرگان به دلیل عشق روان و غرقگی در معنویت، شعر روان سرودهاند.
وی با استناد به ابیاتی از مولوی چون "بی تو نظم و قافیه شام و سحر / زهره کی دارد که آید در نظر" و "نظم و تجنیس و قوافی ای علیم / بندهی امر توند از ترس و بیم"، به تسلیم بودن تمام عناصر کلام در برابر امر الهی و الهام شاعر اشاره کرد. فاضلی تصریح کرد: "نیایشهای عاشقانه در دیوان شمس مولوی، به تعبیر علامه جعفری، همچون کوه آتشفشان است. بنده بیش از ۶۰ نیایش از این دیوان استخراج کردهام که نشاندهنده عمق ارتباط عاشقانه او با خداوند است و موضوعاتی چون توبه، انسانشناسی، خداشناسی و ملکوت در آن مطرح است."
فاضلی به نمونهای از این نیایشها اشاره کرد: "خداوندا تو کن تبدیل که خود کار تو تبدیل است / که اندر شهر تبدیلت زبانها چون سنانستی..." و توضیح داد که این شعر به آیه «إِلَّا مَنْ تَابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا فَأُولَئِکَ یُبَدِّلُ اللَّهُ سَیِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ» اشاره دارد که خداوند بدیها را به خوبیها تبدیل میکند. وی همچنین داستانی از زمان امام صادق (ع) نقل کرد که نشاندهنده تأثیر کلام الهی و اولیای خدا در تغییر سرنوشتها بود.
این استاد حوزه در پایان افزود: "در بیتی دیگر، مولوی بهترین موسیقی را مژده لقای خداوند میداند. بنده گاهی بعد از نماز، برخی غزلیات دیوان شمس را میخوانم که واقعاً نوعی مناجات است. این بزرگان از هجران الهی مینالیدند و آتش جهنم نیز به دلیل دوری از رحمت الهی و گرفتاری در غضب خداوند، سوزان است."
منبع: مهر