به گزارش ثریا در دین مبین اسلام، هدایت بشریت به سوی کمال و سعادت ابدی از طریق برنامههای تربیتی فردی و اجتماعی توأمان دنبال میشود. سیره اهل بیت (ع) چراغ راه این مسیر است، بهویژه در نحوه تعامل با افرادی که از مسیر حق فاصله گرفتهاند و نیازمند هدایت هستند. ساختن جامعه آرمانی، مستلزم توجه افراد به رفتار و رشد یکدیگر است و خودسازی فردی بدون توجه به تربیت دیگران، به سعادت جمعی نمیانجامد.
اهل بیت (ع) همواره با رحمت و محبت، دعوت به حق را سرلوحه خود قرار میدادند. ایشان با منطق، استدلال، آموزش و صبر، به هدایت افراد و نقد باورهای نادرست میپرداختند، همواره شرایط فردی و فرهنگی مخاطبان را نیز در نظر داشتند. این رویکرد، مبتنی بر اصول اخلاقی و آموزههای ناب دین اسلام است.
نمونهای درخشان از این سیره عملی را میتوان در برخورد امام سجاد (ع) با هشام بن اسماعیل مشاهده کرد. این واقعه، عمق رأفت و حکمت امامان شیعه را در مواجهه با دشمنان و گمراهان به تصویر میکشد و درس بزرگی در زمینه تربیت دیگران ارائه میدهد.
هشام بن اسماعیل، والی مدینه از سوی خلفای بنیمروان، به بدرفتاری با مردم و بهویژه امام سجاد (ع) شهرت داشت. پس از عزل از ولایت در زمان ولید بن عبدالملک، ولید دستور داد او را در انظار عمومی قرار دهند تا تحقیر شود. هشام خود اعتراف میکرد که بیش از همه از امام سجاد (ع) و احتمال انتقام ایشان هراس دارد.
اما برخلاف انتظار، امام سجاد (ع) نه تنها به یاران خود دستور دادند که هیچ سخن ناخوشایندی به هشام نگویند، بلکه با بزرگواری از کنار او عبور کردند. این رفتار کریمانه و پر از رحمت از سوی امام سجاد (ع) چنان هشام را تحت تأثیر قرار داد که گفت: «خداوند بهتر میداند رسالتش را کجا قرار دهد.»
در روایتی دیگر حتی آمده است که امام سجاد (ع) به هشام فرمودند اگر نیازی داشته باشد، ایشان حاضر به برآورده ساختن آن هستند. این اوج بخشش و کرامت، نشاندهنده اهمیت تربیت دیگران و تأثیر رفتار صحیح در هدایت حتی سرسختترین مخالفان است و بر اهمیت خودسازی همراه با مسئولیت اجتماعی تأکید دارد.
این سیره اهل بیت (ع)، بهویژه رفتار امام سجاد (ع)، الگویی بیبدیل برای تمام مسلمانان در تعاملات اجتماعی و تلاش برای ساختن جامعهای آرمانی است؛ جامعهای که در آن افراد به رشد و تربیت یکدیگر اهمیت میدهند و رحمت و هدایت بر قضاوت و انتقام پیشی میگیرد.
منبع: حوزه