به گزارش ثریا به همت انجمن علمی فلسفه حوزه علمیه دفتر تهران، یازدهمین نشست از سلسله نشستهای حکمی با عنوان «ویژگی های منطق صدرایی» برگزار گردید. این نشست علمی با ارائه حجت الاسلام سلیمانی امیری، عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) و با حضور اساتید و طلاب حوزه علمیه امام خمینی (ره) تهران در محل این حوزه برگزار شد.
حجتالاسلام سلیمانی امیری در ابتدای سخنان خود، از تلاشهای مستمر انجمن علمی فلسفه در جهت توسعه و تعمیق مباحث فلسفی در تهران، که از آن به عنوان شهر هزار حکیم یاد کرد، قدردانی نمود. ایشان تأکید کردند که اینگونه فعالیتها نقش مهمی در پویایی فضای حکمت و فلسفه اسلامی دارد.
جوهره عام منطق و تمایز مکاتب منطقی
مؤلف کتاب «معیار اندیشه» با اشاره به جوهره عام منطق، بیان داشت: "منطق یک جوهره عامی دارد که در تمامی مکاتب مشترک است، اما هر مکتبی ممکن است ویژگیهای خاصی داشته باشد." وی افزود: "بر همین اساس، منطق مشاء به دلیل ویژگیهای خاص خود با منطق اشراق تفاوتهایی دارد و در این میان، منطق صدرایی نیز ضمن پایبندی به قواعد عام منطق، دارای قواعد و نوآوریهای خاص خود است."
برهانناپذیری واجب و راهکار ملاصدرا
یکی از وجوه اختلاف مهم میان مکاتب منطقی، مسئله برهانپذیری واجبالوجود است. حجت الاسلام سلیمانی امیری در این باره توضیح داد: "برخی علمای منطق مشاء، واجب را برهانناپذیر میدانند، چرا که معتقدند واجبالوجود را نمیتوان با برهان لم اثبات کرد." ایشان با تشریح برهان لم (استدلال از علت به معلول) و برهان إن (استدلال از معلول به علت)، خاطرنشان کرد که برهان لم، یقین به معنای اخص را در حکمت نظری ایجاد میکند، اما از آنجا که واجبالوجود، علتی ندارد، با این نوع برهان قابل اثبات نیست.
مؤلف کتاب «صدرالمتألهین منطق دان بزرگ ناشناخته» در ادامه به راهکار ملاصدرا برای حل این چالش در چارچوب ویژگی های منطق صدرایی پرداخت و گفت: "ملاصدرا در برهان صدیقین، به نوعی برهان شبیه به لم تمسک جسته و آن را یقینی میداند." وی تشریح کرد: "در این استدلال، حد وسط، یک وجود خاص است که با وجود واجب ملازمه دارد و از طریق علم به یک ملازم، به ملازم دیگر علم حاصل میشود." این رویکرد، یکی از جنبههای نوآورانه در منطق صدرایی محسوب میشود که به درک عمیقتری از مباحث وجود و اثبات واجب کمک میکند.
در پایان این نشست علمی که با استقبال طلاب و اساتید مواجه شد، حجت الاسلام سلیمانی امیری به پرسشهای مطرح شده از سوی حاضرین در خصوص ابعاد مختلف ویژگی های منطق صدرایی و سایر مباحث مرتبط با فلسفه اسلامی پاسخ گفتند.
منبع: مهر