به گزارش ثریا آیت الله سید علی نقی فیض الاسلام، مترجم برجسته قرآن کریم، صحیفه سجادیه و شارح نامدار نهج البلاغه، در ۲۴ اردیبهشت سال ۱۳۶۴ شمسی در تهران دار فانی را وداع گفت و در بهشت زهرای تهران به خاک سپرده شد. ایشان شخصیتی بود که به فرموده مقام معظم رهبری، «برای اولین بار نهج البلاغه را همهفهم کرد» و این کتاب عظیم را به میان عموم مردم برد.
محمد دیباج، فرزند گرانقدر امام جعفر صادق (علیهالسلام)، جد مرحوم فیضالاسلام است. این عالم ربانی در سال ۱۲۸۳ شمسی در «سده» (خمینی شهر کنونی) اصفهان دیده به جهان گشود. بر اساس شجرهنامه موجود، ایشان اربعینی بوده، یعنی با چهل واسطه پدری به امام علی (علیهالسلام) میرسد که تمامی این اجداد از عالمان و مجتهدان برجسته عصر خویش بودهاند.
آیت الله فیض الاسلام مقدمات علوم دینی را نزد برادر فاضل خود، سید غیاثالدین، فراگرفت و سپس برای تکمیل تحصیلات به تهران، مشهد مقدس و نجف اشرف هجرت کرد. در نجف، از محضر اساتید بزرگی چون آیتالله سید ابوالحسن اصفهانی، آقا ضیاءالدین عراقی، شیخ محمدکاظم شیرازی و شیخ عباس قمی بهرههای علمی و معنوی فراوان برد و کتاب ارزشمند «الافاضات الغرویه فی الاصول الفقهیه» را به رشته تحریر درآورد.
ایشان در حدود سی سالگی (۱۳۵۲ هـ . ق) به درجه اجتهاد نائل آمد و از مراجع بزرگ شیعه همچون آقا سید ابوالحسن اصفهانی، آقا ضیاءالدین عراقی و شیخ محمدکاظم شیرازی گواهی اجتهاد دریافت کرد. همچنین در سال ۱۳۵۵ هـ . ق از شیخ علیاکبر نهاوندی و سپس از خاتم المحدثین شیخ عباس قمی مفتخر به دریافت اجازه روایی گردید که متن این اجازات در پایان ترجمه و شرح نهج البلاغه ایشان به چاپ رسیده است.
شخصیت علمی و معنوی آیت الله فیض الاسلام مورد تحسین بزرگان قرار گرفت. مرحوم سید ابوالحسن اصفهانی او را «العالم الفاضل، السید الجلیل النبیل» و شیخ محمدکاظم شیرازی وی را «العالم العلام و الفاضل المهذب الفهام» توصیف کردهاند. آقا ضیاءالدین عراقی نیز ایشان را با القابی چون «افتخار المجتهدین» و «استاد المحققین» ستودهاند.
از مهمترین خدمات علمی و فرهنگی آیت الله سید علی نقی فیض الاسلام، ترجمه و تفسیر روان قرآن کریم، شرح نهج البلاغه و ترجمه صحیفه سجادیه است. او با درک عمیق از نیاز جامعه فارسیزبان، این سه کتاب مقدس را به شیوهای قابل فهم برای عموم مردم ارائه داد، به ویژه شرح نهج البلاغه ایشان که راه را برای بهرهمندی همگان از معارف علوی هموار ساخت.
پس از بازگشت از نجف، فیض الاسلام در تهران اقامت گزید و به نشر و تبلیغ معارف دینی همت گماشت. او در برابر اندیشههای افرادی چون احمد کسروی و شریعت سنگلجی موضعی منتقدانه داشت و کتاب «رهبر گمشدگان» را در نقد دیدگاههای شریعت سنگلجی تألیف نمود.
در پایان تألیف، ترجمه و شرح نهج البلاغه، مرحوم فیض الاسلام بیانیهای مهم تحت عنوان «چاره نگرانی امروزه مردم دنیا» صادر کرد و همگان را به بازگشت به نهج البلاغه و ولایت علوی فراخواند. او این کتاب را راهنمای سعادت و رهایی از پریشانیهای دنیای معاصر معرفی کرد و از تمامی اقشار جامعه دعوت نمود تا آموزههای آن را سرمشق زندگی خود قرار دهند.
مقام معظم رهبری، آیتالله خامنهای، بارها از خدمات ارزنده آیت الله فیض الاسلام، به ویژه در زمینه همهفهم کردن نهج البلاغه، تقدیر کردهاند. دکتر سید جعفر شهیدی نیز ترجمه ایشان از نهج البلاغه را اثری مقبول و تأثیرگذار دانسته و اخلاص وی را در رواج آن مؤثر شمرده است. این عالم برجسته سرانجام در ۸۰ سالگی بر اثر سکته قلبی درگذشت، اما آثار و خدمات او، به خصوص در معرفی نهج البلاغه به نسلها، جاودان باقی مانده است.