به گزارش ثریا اردیبهشت در تقویم ملی ایران، به نام «روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی» مزین شده است. حکیم ابوالقاسم منصور بن حسن فردوسی طوسی، زاده حدود ۳۲۹ یا ۳۳۰ قمری و درگذشته به سال ۴۱۱ قمری، به عنوان نامدارترین شاعر حماسهسرای ایرانی و سراینده شاهنامه شناخته میشود. این اثر جاودان ادبیات فارسی، که قرنها در خانههای ایرانیان طنینانداز بوده، فردوسی را با القابی چون "خدای سخن" و "پدر زبان فارسی امروزی" همراه ساخته است.
فردوسی از جوانی، همت خود را صرف احیای مفاخر پهلوانان و پادشاهان ایران باستان از طریق شعر و شاعری کرد. دلبستگی او به زنده نگه داشتن نام و بزرگی آنان، به خلق شاهکاری بیبدیل به نام شاهنامه انجامید. لحن فردوسی در عین لطافت و زیبایی، سرشار از شور و حرارت است و وطندوستی او در جایجای اشعارش هویداست. اشعار حکیم ابوالقاسم فردوسی از هرگونه سخن فاقد ارزش ادبی، عاری است.
شاهنامه، با حدود شصت هزار بیت، یکی از بزرگترین آثار ادبیات کهن فارسی و اثری حماسی منحصربهفرد با اصالت بسیار است. پژوهشگران معتقدند فردوسی از «شاهنامه ابومنصوری» که به نثر و در سال ۳۴۶ قمری به دستور ابومنصور محمد بن عبدالرزاق طوسی نگاشته شده بود، به عنوان منبع اصلی بهره برده است. اگرچه اصل شاهنامه ابومنصوری از میان رفته، مقدمه پانزده صفحهای آن، سالها در ابتدای نسخ خطی شاهنامه فردوسی قرار داشته و به ارزش آن افزوده است.
لقب «حکیم» برای فردوسی از قرن ششم هجری در منابعی چون «مجمل التواریخ» به کار رفته است. اصغر دادبه، حکمت فردوسی را حکمت ملی ایران یا همان «حکمت اشراقی» میداند که مبتنی بر شهود و دارای حال و هوای اخلاقی است. رهبر معظم انقلاب نیز فردوسی را دلباخته مفاهیم حکمت اسلامی و حکمت او را الهیِ اسلامی توصیف میکنند. آیتالله جوادی آملی، فردوسی را در ترویج توحید و ولایت پیشگام دانسته و به تاثیر شعر او بر صدرالمتألهین اشاره دارد.
حکیم ابوالقاسم فردوسی در شاهنامه بارها ارادت خود را به امام علی (ع) و خاندان پاکش ابراز داشته و به شیوه یک مسلمان شیعه، به ستایش خداوند، پیامبر اکرم (ص) و مدح امیرالمومنین (ع) پرداخته است. اشعاری چون «که من شهر علمم، علیَّم در است / درست این سخن قول پیغمبر است» گواه این مدعاست. دکتر عبدالحسین زرینکوب، یکی از دلایل بیمهری سلطان محمود غزنوی به فردوسی را همین محبت و اعتقاد او به خاندان اهل بیت و تشیع وی میداند.
نظامی عروضی نقل میکند که سلطان محمود پس از سالها از رفتار خود با فردوسی پشیمان شد و هدیهای برای او فرستاد، اما همزمان با ورود هدیه به طوس، جنازه فردوسی از شهر خارج میشد. به دلیل ممانعت واعظ طیران از دفن او در گورستان مسلمانان به بهانه رافضی بودن، فردوسی را در باغ شخصیاش به خاک سپردند. بعدها یکی از حاکمان محلی غزنویان بنایی بر مزار او ساخت.
آرامگاه فردوسی در طول زمان رو به ویرانی نهاد تا اینکه در دوران پهلوی اول، بین سالهای ۱۳۰۷ تا ۱۳۱۳، به دستور رضا شاه و توسط انجمن میراث فرهنگی بازسازی کامل شد و در سال ۱۳۱۳ همزمان با آیین هزاره فردوسی رونمایی گشت. در سال ۱۳۴۸، هوشنگ سیحون، معمار برجسته، طراحی آرامگاه فردوسی را تکمیل کرد و شکل امروزی آن، یادگار هنر اوست، که اکنون به عنوان یکی از مهمترین جاذبههای فرهنگی طوس و نمادی از جایگاه رفیع حکیم ابوالقاسم فردوسی در ادبیات حماسی ایران شناخته میشود.
منبع: حوزه