به گزارش ثریا بیست و پنجمین روز از ماه ذیالقعده در تقویم مذهبی با عنوان «دحو الارض» شناخته میشود؛ روزی که بنا بر روایات، خشکیهای زمین از زیر آبها سر برآورده و گسترش یافتهاند، و نقطه آغاز این گسترش، مکان مقدس کعبه بوده است. برای شب و روز این مناسبت پرفضیلت، اعمال و آداب عبادی خاصی ذکر شده که نشان از اهمیت والای آن دارد.
آیت الله جوادی آملی، با استناد به آیه شریفه «وَمَن یُعَظِّمْ شَعَائِرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِن تَقْوَی الْقُلُوبِ»، همواره بر بزرگداشت شعائر الهی تاکید ورزیده و روز «دحوالارض» را از جمله پربرکتترین ایام سال برشمردهاند. ایشان در کتاب «صهبای حج» به تاریخچه کعبه اشاره کرده و آن را اولین معبد عمومی و عبادتگاه انسانها معرفی میکنند که محل و نقشه ساخت آن به دستور الهی بوده است.
ایشان توضیح میدهند که هرچند بر اساس مفهوم «دحو الارض» مکان کعبه اولین نقطه خشکی زمین بوده، اما استنباط اینکه کعبه اولین خانه ساخته شده باشد از آیه «إنّ أول بیت وضع للناس...» مشکل است، زیرا اولویت آن برای عبادت ذکر شده. البته این آیه، وجود خانههای دیگر پیش از کعبه را نفی نمیکند، چنانکه از امیرالمؤمنین (ع) نیز نقل شده که قبل از بنای کعبه، خانه وجود داشته است.
معنا و اهمیت دحوالارض
«دَحو» به معنای گستراندن و یا تکان دادن چیزی از جای اصلیاش است. منظور از دحوالارض، فرایند گسترده شدن زمین است. طبق این مفهوم، در ابتدا سطح زمین پوشیده از آب بوده و به تدریج با فروکش کردن آبها، خشکیها پدیدار و گسترش یافتهاند. همچنین، شکلگیری زمینهای مسطح و قابل سکونت و کشاورزی پس از بارانهای سیلابی و فرسایش ارتفاعات نیز بخشی از این پدیده «دحو الارض» محسوب میشود.
از امیرالمومنین (ع) روایت شده که نخستین رحمت الهی در بیست و پنجم ذی القعده نازل گشته و روزه این روز و عبادت در شب آن، معادل عبادت صد سال پاداش دارد. این نشان از فضیلت بینظیر دحوالارض دارد.
برنامههای معنوی و اعمال روز دحوالارض
روز دحوالارض به عنوان روز گسترش زمین، بسیار مبارک تلقی شده و آداب و اعمال ویژهای برای آن توصیه شده است:
روزه: که ثوابی معادل هفتاد سال عبادت دارد.
احیا و شبزندهداری: در شب دحوالارض که برابر با یک سال عبادت است.
ذکر و دعا: به ویژه دعای مخصوص این روز.
غسل: به نیت روز دحوالارض و اقامه نماز مخصوص آن.
دعای روز دحوالارض
یکی از اعمال مستحبی این روز، خواندن دعای مخصوص دحوالارض است که با عباراتی همچون «اللَّهُمَّ دَاحِی الْکَعْبَةِ وَ فَالِقَ الْحَبَّةِ وَ صَارِفَ اللَّزْبَةِ وَ کَاشِفَ کُلِّ کُرْبَةٍ...» (ای خدایی که خانه کعبه را گسترانیدی و دانه را شکافتی و سختی را برطرف ساختی...) آغاز میشود. در این دعا ضمن اشاره به واقعه گسترش زمین، از خداوند طلب رفع گرفتاریها و مشکلات میشود و در ادامه به مقامات پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت (ع) و طلب حاجات دنیوی و اخروی و فرج امام زمان (عج) پرداخته میشود. این دعا فرصتی برای تأمل در قدرت الهی و طلب رحمت و مغفرت است.