به گزارش ثریا آیتالله میرزا جواد آقای ملکی تبریزی، از برجستهترین اساتید اخلاق و عرفان، خاطرهای شنیدنی از دوران شاگردی خود نزد عارف کامل، مرحوم آخوند ملاحسینقلی همدانی نقل کردهاند. محور این خاطره، بحثی درباره رذیله اخلاقی حُبّ جاه و تلاش برای خودشناسی در محضر استاد است.
ایشان میفرمایند: "در مجلس استادم جناب آخوند ملاحسینقلی همدانی، مذاکره حُبّ جاه (علاقه به مقام و شهرت) پیش آمد." در آن هنگام، آیتالله ملکی تبریزی با اطمینان از وضعیت درونی خود، عرض میکنند: "بحمدلله من حُبّ جاه ندارم." این ادعا نشان از شناختی اولیه داشت که بعدها عمق بیشتری یافت.
مرحوم آخوند همدانی، با نگاهی عمیق و نافذ که از ویژگیهای بارز آن استاد بزرگ تذکیه نفس بود، رو به یکی دیگر از شاگردان، مرحوم حاج شیخ کاظم کرده و با لحنی معنادار فرمودند: "ببین میرزا جواد چه میگوید؟!" این جمله کوتاه، تلنگری بود که از دید تیزبین استاد نسبت به زوایای پنهان نفس شاگردش حکایت داشت و اهمیت مراقبه را گوشزد میکرد.
آیتالله ملکی تبریزی ادامه میدهند: "این مطلب گذشت تا موقعی که عدهای از همشهریانم، یعنی ملکیهای تبریز، برای زیارت به کربلا آمدند." در این سفر و در خلال معاشرت با همشهریان بود که حقیقت بر ایشان آشکار شد و ایشان به درک جدیدی از انگیزههای درونی خود دست یافتند.
ایشان با صداقتی مثالزدنی اعتراف میکنند: "برای من مشخص شد که معاشرتم با آنها همه ناشی از حُبّ جاه است." این کشف درونی، نمونهای درخشان از اهمیت خودشناسی مستمر و عدم اتکا به تصورات اولیه از پاکی نفس است. این ماجرا نشان میدهد چگونه یک استاد اخلاق بزرگ نیز همواره در مسیر تذکیه نفس و مبارزه با رذایل پنهانی چون ریا و حُبّ جاه قرار دارد و لزوم توجه به نکات دقیق عرفانی را یادآور میشود.
منبع:کتاب طبیب دل ها