به گزارش ثریا ماه ذی الحجه، آخرین ماه سال قمری، به عنوان یکی از ماههای شریف و سرشار از فضیلت شناخته میشود. این ماه که به دلیل برگزاری مناسک حج، "ذی الحجه" نام گرفته، در زمره ماههای حرام (رجب، ذیالقعده، ذیالحجه، محرم) قرار دارد که از احترام ویژهای برخوردارند و طبق نص صریح قرآن کریم در آیه ۲۱۷ سوره بقره، جنگ و خونریزی در آنها حرام شمرده شده است.
فضیلت بینظیر ماه ذی الحجه و دهه اول آن
ذی الحجه همچنین یکی از ماههای حج (شوال، ذیالقعده و ذیالحجه) است که در آن حاجیان به انجام اعمال باشکوه حج میپردازند. دهه اول ماه ذی الحجه، موسوم به "ایام معلومات"، از پرفضیلتترین ایام سال محسوب شده و اعیاد و مناسبتهای مهمی چون عید قربان، عید غدیر و واقعه مباهله در آن قرار دارند. برخی محققان این دهه را مکمل اربعین کلیمی حضرت موسی (ع) (اشاره به آیه ۱۴۲ سوره اعراف) میدانند.
در روایات متعدد، "لیالی عشر" که خداوند در سوره فجر به آن سوگند یاد کرده، به شبهای دهه اول ذی الحجه تفسیر شده است. همچنین در آیه ۲۸ سوره حج، خداوند به "ایام معلومات" اشاره میکند که مؤمنان باید در آن به یاد خدا باشند؛ این ایام نیز به دهه اول این ماه تعبیر شده است، که نشان از اهمیت والای این ده روز دارد. پیامبر اکرم (ص) فرمودهاند: "عبادت و کار نیک در هیچ ایامی بهاندازه این روزها (ده روز اول ماه ذی الحجه) فضیلت ندارد."
علاوه بر اهمیت کلی دهه اول، روزهای خاصی نیز در این ماه نامهای ویژهای دارند؛ مانند روز "ترویه" (هشتم)، "عرفه" و "یوم مشهود" (نهم)، "عید قربان" یا "نحر" (دهم)، و "ایام معدودات" یا "ایام تشریق" (یازدهم تا سیزدهم). امام صادق (ع) "ایام معلومات" را دهه اول ذیالحجه و "ایام معدودات" را سه روز پس از عید قربان دانستهاند. ازدواج حضرت علی (ع) و حضرت فاطمه (س) در اول ذی الحجه و شهادت امام باقر (ع) در هفتم این ماه نیز از دیگر وقایع مهم این ماه هستند.
کیفیت خواندن نماز دهه اول ذیالحجه و پاداش آن
یکی از اعمال پرفضیلت این دهه، نماز دهه اول ذی الحجه است که توصیه شده در ده شب اول این ماه، بین نماز مغرب و عشاء خوانده شود. این نماز دو رکعت است؛ در هر رکعت پس از سوره حمد و سوره اخلاص، آیه ۱۴۲ سوره اعراف تلاوت میشود: «وَ وَاعَدْنَا مُوسَیٰ ثَلَاثِینَ لَیْلَةً وَأَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِیقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِینَ لَیْلَةً وَقَالَ مُوسَی لِأَخِیهِ هَارُونَ اخْلُفْنِی فِی قَوْمِی وَأَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِیلَ الْمُفْسِدِینَ».
این آیه به میقات چهلروزه حضرت موسی (ع) در کوه طور اشاره دارد. بر اساس روایتی در کتاب "اقبال الاعمال"، امام باقر (ع) به فرزندشان امام صادق (ع) سفارش کردهاند که این نماز را در دهه اول ذیالحجه ترک نکنند. پاداش خواندن این نماز، شریک شدن در ثواب حاجیان ذکر شده است، حتی اگر فرد به حج نرفته باشد. این مطلب توسط سید ابن طاووس از کتاب "عمل ذیالحجه" ابناُشناس نقل شده است. این نماز یکی از مهمترین اعمال ماه ذی الحجه به شمار میرود.