به گزارش ثریا فناوری نوین زیستحسگر SENSBIT با عملکردی پایدار در بدن موشها، امکان پایش لحظهای دارو را تا یک هفته فراهم کرده است، جهشی چشمگیر نسبت به رکورد پیشین ۱۱ ساعته. این دستاورد که با الهام از روده انسان و استفاده از نانوحفرههای طلا و پوشش محافظ زیستی محقق شده، میتواند گامی مهم در مسیر پزشکی دقیق، رصد لحظهای دارو و تشخیص زودهنگام بیماریها باشد.
تیم تحقیقاتی به سرپرستی پروفسور سُه با کاشت این زیستحسگر در رگهای خونی موشهای زنده، پایش لحظهای غلظت دارو را برای مدت یک هفته بدون کاهش محسوس عملکرد محقق کردهاند. این موفقیت در مقایسه با رکورد قبلی ۱۱ ساعته، یک جهش بزرگ در حوزه فناوریهای زیستی به شمار میرود.
در دو دهه گذشته، توسعه زیستحسگرهایی که بتوانند مواد شیمیایی یا زیستی را در بدن انسان ردیابی و دادهها را بهصورت سیگنالهای قابل خوانش ارسال کنند، از اهداف کلیدی پژوهشگران بوده است. با این حال، حسگرهای موجود یا دامنه شناسایی محدودی دارند یا در محیطهای پیچیده زیستی مانند خون، دوام کافی از خود نشان نمیدهند.
اما حسگر جدید SENSBIT با طراحی ماژولار و پایدار، این موانع را پشت سر گذاشته است. ییهانگ چن، نویسنده اول مقاله، با الهام از ساختار روده انسان و بهویژه میکروویلیهای سطح آن، این سامانه را طوری طراحی کرده که در برابر تخریب ناشی از سیستم ایمنی بدن مقاومت کند. این فناوری نوین با بهرهگیری از سطح طلای نانوحفرهای سهبعدی و پوششی الهامگرفته از مخاط محافظ روده، عناصر حسگر را از تداخلات محیطی و حملههای ایمنی محافظت میکند. این ساختار باعث میشود نوسانات سیگنال به حداقل رسیده و دقت اندازهگیری در طول زمان حفظ شود، که برای پزشکی دقیق حیاتی است.
در آزمایشها، سامانه SENSBIT توانست پس از یک ماه قرارگیری در سرم انسانی (بدون سلولها و عوامل انعقادی)، بیش از ۷۰ درصد از کارایی سیگنالدهی خود را حفظ کند. همچنین، این زیستحسگر در طول یک هفته فعالیت درونرگی در بدن موشها نیز عملکرد پایدار و قابل اتکایی از خود نشان داد.
به نقل از ستاد نانو، کاربردهای بالقوه این فناوری نوین بسیار گسترده است؛ از پایش لحظهای غلظت داروها برای بهینهسازی دوز درمانی تا تشخیص زودهنگام سرطان یا بیماریهای متابولیک. در واقع، SENSBIT میتواند زیرساختی برای پزشکی دقیق و شخصیسازیشده باشد، جایی که تصمیمات درمانی نه فقط بر اساس تجویزهای استاندارد، بلکه بر مبنای دادههای لحظهای زیستی بیمار گرفته میشود.
اگرچه فناوری SENSBIT هنوز در مراحل پیشبالینی است، عملکرد موفق آن در مدلهای جانوری و سرم انسانی، مسیر ورود به آزمایشهای انسانی و سپس کاربردهای بالینی را هموار میکند. تیم تحقیقاتی امیدوار است در گام بعدی بتواند حسگرهای مشابهی را برای رصد سایر نشانگرهای زیستی حیاتی و پیشبرد اهداف پزشکی دقیق طراحی کند.
منبع: ستاد نانو