به گزارش ثریا در مکتب امام علی (ع)، مبارزه با ظلم و ستم یک اصل بنیادین و غیرقابل تغییر است. سیره ایشان همواره بر دفاع از مظلوم و پاسداری از حق ضعیفان تأکید دارد، اصلی که هدف اصلی حکومت الهی را شکل میدهد. محمد قدرتی شاتوری، پژوهشگر فقه و حقوق، با استناد به نهجالبلاغه و سیره علوی، به تبیین این اندیشه پرداخته و آن را با وظایف امروز مسلمانان در قبال وقایع جهان مانند غزه پیوند میدهد.
هدف حکومت علوی: امنیت مظلوم و احیای دین
این مدرس دانشگاه با اشاره به خطبه ۱۳۱ نهجالبلاغه، هدف امام علی (ع) از پذیرش حکومت را نه قدرتطلبی، بلکه احیای نشانههای دین و اصلاح در شهرها میداند. ایشان مینویسد که امام (ع) دو نتیجه مهم برای حکومت خود برمیشمارد: «ایجاد امنیت برای مظلومان» و «برپایی حدود تعطیلشده الهی»، که این خود جوهره اندیشه ظلمستیزی در مکتب علوی است.
وصیتی برای تمام تاریخ: دشمن ظالم و یاور مظلوم باشید
وصیت تاریخی امام علی (ع) به امام حسن و امام حسین (ع) پس از ضربت خوردن، مبنی بر «کُونَا لِلظَّالِمِ خَصْماً وَ لِلْمَظْلُومِ عَوْناً» (پیوسته دشمن ظالم و یاور مظلوم باشید)، یک دستورالعمل دائمی برای دفاع از مظلوم است. به گفته شاتوری، فعل امر «کونا» بر استمرار این راه و روش تأکید دارد و آن را از یک اقدام مقطعی فراتر میبرد.
امام خمینی (ره) نیز با الهام از همین سیره، پشتیبانی از مظلومان و دشمنی با ظالمان را وظیفه همگانی میدانستند و آن را از اصول اساسی حکومت اسلامی برمیشمردند.
مقام معظم رهبری نیز با تفسیری عمیقتر، «خصم» بودن را فراتر از «دشمنی» صرف دانسته و آن را به معنای «مدعی بودن» و گرفتن گریبان ستمگر تفسیر کردهاند. ایشان عامل اصلی مشکلات بشر را کوتاه آمدن در برابر ستمکاران میدانند.
پیمان الهی علما با ستمدیدگان
در خطبه سوم نهجالبلاغه (شقشقیه)، دلیل پذیرش خلافت توسط امام علی (ع) به وضوح بیان شده است: پیمان خداوند با دانایان برای مقابله با شکمبارگی ستمگر و گرسنگی ستمدیده. این عهد الهی، مبارزه با ظلم را به یک تکلیف شرعی برای آگاهان جامعه تبدیل میکند.
زشتترین ظلم و بهترین عدالت
از دیدگاه حضرت علی (ع)، «بهترین عدالت، یاری مظلوم است» و «ستم به ناتوان، زشتترین نوع ستم». این نگاه، مفهوم عدالت را از یک حالت انتزاعی به یک اقدام عملی برای بازگرداندن حقوق ستمدیدگان ارتقا میدهد. شاتوری این آموزهها را مستقیماً با فجایع امروز غزه مرتبط میداند، جایی که کشتار غیرنظامیان مصداق بارز «ظلم بر ضعیف» است.
حساسیت بر سر پوست جوی از دهان مورچه
اوج نگاه دقیق و عادلانه امام علی (ع) در خطبه ۲۲۴ نهجالبلاغه نمایان است، آنجا که میفرمایند حاضر نیستند برای تملک تمام دنیا، پوست جوی را از دهان مورچهای به ستم بگیرند. این حساسیت بینظیر در برابر کوچکترین ظلم، در تضاد کامل با جنایات گسترده رژیم صهیونیستی علیه مردم بیدفاع غزه قرار دارد.
تعهد عملی برای گرفتن حق مظلوم
تعهد عملی ایشان برای گرفتن حق ستمدیده در خطبه ۱۳۶ نیز آشکار است: «سوگند به خدا، حق ستمدیده را از ستمگر میستانم و مهار در بینی ستمگر کرده... تا او را به آبشخور حق برم». این کلام نشاندهنده اراده قاطع حکومت علوی برای اجرای عدالت و ریشهکن کردن ستم است و هشدار میدهد که هیچ چیز مانند ظلم، نعمت خدا را دگرگون نمیکند، «زیرا خدا دعای ستمدیدگان را میشنود و در کمین ستمکاران است».