به گزارش ثریا - انقلاب تابستانی (Summer Solstice) لحظهای در گردش زمین به دور خورشید است که خورشید در نیمکره شمالی به بیشترین ارتفاع خود در آسمان ظهر میرسد و در نتیجه طولانیترین روز سال و کوتاهترین شب سال را رقم میزند.
در نیمکره شمالی (مثل ایران، اروپا، آمریکا و ...) معمولاً در تاریخهای ۲۰ یا ۲۱ ژوئن (۳۰ یا ۳۱ خرداد) رخ میدهد. در نیمکره جنوبی مثل استرالیا، آرژانتین و آفریقای جنوبی، این پدیده در ۲۱ یا ۲۲ دسامبر رخ میدهد و به عنوان انقلاب تابستانی در آن نیمکره شناخته میشود.
در این پدیده نجومی، خورشید در هنگام ظهر، در بالاترین نقطه آسمان قرار دارد و زاویه تابش خورشید عمودتر از هر زمان دیگری در سال میشود، در نتیجه، روز بسیار طولانیتر و شب بسیار کوتاهتر از حالت معمول است. بعد از این روز، روزها شروع به کوتاه شدن و شبها شروع به بلند شدن میکنند.
در بسیاری از فرهنگها، جشنها و آیینهایی برای بزرگداشت این روز برگزار میشد که از آن جمله میتوان به جشن تیرگان در ایران باستان (که به آبپاشی و نیایش برای باران مشهور است). جشن ساناستند در فرهنگهای اروپایی نیز با گردهمایی در مکانهایی مثل استونهنج (Stonehenge) در اسکاندیناوی و کشورهای بالتیک، جشن نیمه تابستان (Midsummer) برگزار میشود.
انقلاب تابستانی یکشنبه اول تیر اتفاق میافتد و این روز به عنوان طولانیترین روز سال در نیمکره شمالی شناخته میشود.
در این زمان، خورشید در بیشترین فاصله زاویهای از استوا در نیمکره شمالی قرار دارد و به اصطلاح به مدار رأسالسرطان عمود میتابد. این پدیده به عنوان آغاز فصل تابستان در نیمکره شمالی و آغاز فصل زمستان در نیمکره جنوبی در نظر گرفته میشود.
در ایران، انقلاب تابستانی مصادف با اول تیر است و به عنوان طولانیترین روز سال شناخته میشود. این روز، روزی است که در آن، نیمکره شمالی بیشترین میزان نور خورشید را دریافت میکند.
منبع : انقلاب تابستانی