به گزارش ثریا کتاب «زندگانی علی بن الحسین» به قلم مورخ و پژوهشگر برجسته، مرحوم سیدجعفر شهیدی، با گذشت قریب به چهل سال از انتشار اولیه، همچنان جایگاه خود را به عنوان یک منبع تحقیقی و مستند در زمینه زندگی امام سجاد (ع) حفظ کرده است. این اثر ارزشمند، حاصل تتبع و تحلیل عمیق نویسنده در منابع تاریخی و حدیثی است.
سیدجعفر شهیدی، که خود دانشآموخته حوزه و استاد دانشگاه بود، در مقدمه کتاب به نارساییهای آموزشهای سنتی در مکتبخانهها و تصویرسازیهای نادرست از مقام امامت اشاره میکند. او با انتقاد از القای عنوان «زینالعابدین بیمار»، انگیزه خود را زدودن این تصویر غلط و ارائه چهرهای واقعی و مستند از امام چهارم با تکیه بر منطق و مدرک عنوان میکند.
نویسنده در این کتاب روشی کاملاً پژوهشی-تحقیقی را در پیش گرفته است. او در هفده فصل، به بررسی و نقد برخی مشهورات تاریخی درباره زندگی امام سجاد (ع) میپردازد. کتاب زندگانی علی بن الحسین تلاش دارد تا با تحلیل دقیق گزارههای تاریخی، اثری نو و قابل اتکا پدید آورد و زوایایی از زندگی آن حضرت را روشن کند که کمتر به آنها پرداخته شده است.
یکی از نقاط قوت برجسته این اثر، رویکرد نقادانه سیدجعفر شهیدی به موضوعات بحثبرانگیز است. برای مثال، او در مسائلی همچون تاریخ دقیق تولد امام، داستان شهربانو به عنوان مادر آن حضرت و ماجرای قصیده معروف فرزدق، با استناد به منابع متعدد، یافتهها و نظرات جدیدی را مطرح میکند که ذهنیت خواننده را به چالش میکشد.
محتوای کتاب طیف وسیعی از موضوعات را در بر میگیرد؛ از جمله تحلیل وضعیت سیاسی دوران امام، ماجرای کاروان اسرا پس از واقعه کربلا، رفتار بزرگوارانه امام با مخالفان، عبادت و بخشش ایشان، و همچنین شرح آثاری گرانسنگ چون «رساله حقوق» و «صحیفه سجادیه». نویسنده با دقت، تنها مطالبی را برگزیده که مورخین معتبر اسلامی بر آن صحه گذاشتهاند.
این کتاب که در سال ۱۳۶۵ به عنوان اثر برگزیده در پنجمین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی ایران انتخاب شد، توسط دفتر نشر فرهنگ اسلامی به چاپ رسیده است. نگاه تحقیقانه، ارجاعات دقیق در پاورقی و ارائه فهرستی جامع از اَعلام و مصادر در پایان کتاب، «زندگانی علی بن الحسین» را به اثری ماندگار و مرجعی قابل اعتماد برای پژوهشگران و علاقهمندان به تاریخ اسلام تبدیل کرده است.