به گزارش ثریا مرحوم آیت الله حسن زاده آملی، از عرفا و فلاسفه برجسته جهان تشیع، در یکی از دروس اخلاق خود به تحلیلی عمیق از «رابطه عینی خودشناسی و خداشناسی» پرداختند و این دو را یک حقیقت واحد دانستند.
ایشان با انتقاد از غفلت انسان نسبت به حقیقت وجودی خود فرمودند: «حیف که ما کتاب وجود خودمان را فهمیده و ورق نزنیم.» این عارف بزرگ با استناد به حدیث «اَعرَفکُم بِربّه اَعرَفُکم بِنفسه» (عارفترین شما به پروردگارش، عارفترین شما به خودش است)، به تبیین این معرفت پرداختند.
علامه حسن زاده آملی در ادامه بیانات خود، درک رایج از معرفت نفس را به چالش کشیدند. ایشان اشاره کردند که در ابتدا تصور میکردند خودشناسی نردبانی برای رسیدن به خداشناسی است، اما با تعمق بیشتر دریافتند که این دو از یکدیگر جدا نیستند.
این استاد اخلاق و عرفان با بیانی اثرگذار تاکید کردند: «بعد آرام آرام میبینیم که، نه خیر؛ خودشناسی خداشناسی است. دیگر نردبان را بیندازید دور. خودشناسی خداشناسی است.» این جمله کلیدی، بیانگر اوج نگاه توحیدی ایشان به رابطه انسان و خداوند در مسیر سیر و سلوک است.
منبع: حوزه