کد خبر: 166751

میتوکندری؛ تنها سنگر تسخیرنشده در دنیای ویرایش ژن

ویرایش ژن کریسپر (CRISPR) راه خود را به هر گوشه‌ای از زیست‌شناسی مدرن باز کرده است، اما نه به هر گوشه‌ای از سلول‌ها. اگرچه محققان از این سیستم‌ها برای توسعه درمان‌هایی برای کم‌خونی داسی‌شکل و سرطان‌های خون، برای رمزگشایی از اسرار چندسلولی بودن و کشف نقش هزاران پروتئین نادیده گرفته شده استفاده کرده‌اند، اما یک مکان وجود دارد که کریسپر به راحتی نمی‌تواند به آن دسترسی پیدا کند و آن میتوکندری است.

به گزارش ثریا - حلقه‌های دی‌ان‌ای درون میتوکندری برای به کارگیری این روش‌ها غیرقابل دسترسی هستند، به این معنی که ویرایش‌های دقیق دی‌ان‌ای میتوکندری (mtDNA) به طرز ناامیدکننده‌ای دور از دسترس باقی می‌مانند. مایکل مینچوک، متخصص ژنتیک در دانشگاه کمبریج انگلستان، می‌گوید: میتوکندری انقلاب CRISPR–Cas۹  را که ۱۲ سال پیش آغاز شد، از دست داد.

به نقل از نیچر، مینچوک می‌گوید، اما محققان مشتاق دسترسی به این دی‌ان‌ای هستند. میتوکندری‌ها اندامک‌های لوبیا شکلی هستند که به سلول‌ها نیرو می‌دهند و وظایف سلولی بی‌شماری دارند. بررسی دی‌ان‌ای آنها برای درک تولید و تبادل انرژی که زیربنای سلامت متابولیک است، ضروری است و بیش از ۳۰۰ جهش در این دی‌ان‌ای باعث بیماری‌های میتوکندریایی می‌شود که اختلالات ژنتیکی لاعلاج با طیف وسیعی از علائم را که می‌توانند بینایی و شنوایی افراد را از بین ببرند، مشکلات عضلانی ایجاد کنند و تشنج ایجاد کنند، در برمی‌گیرد. این اختلالات تقریبا از هر ۵۰۰۰ نفر، یک نفر را تحت تاثیر قرار می‌دهند.

از آنجا که کریسپر نمی‌تواند به این مشکلات کمک کند، محققان به دنبال راه‌های دیگری برای ویرایش دقیق ژنوم میتوکندری بوده‌اند و چند سال گذشته موفقیت‌هایی را به همراه داشته است. این ابزارها در حال حاضر به عنوان یک مزیت برای ایجاد مدل‌های حیوانی دقیق از بیماری‌های میتوکندریایی اثبات شده‌اند. جین-سو کیم، زیست‌شناس شیمیایی که ابزارهای ویرایش (mtDNA) را در مؤسسه پیشرفته علوم و فناوری کره در دائجون، کره جنوبی توسعه می‌دهد، می‌گوید: پیشرفت قابل توجه بوده است.

اگر محققان بتوانند ویرایش ‌دی‌ان‌ای میتوکندری (mtDNA) را به اندازه کافی ایمن و دقیق انجام دهند، در نهایت می‌توان از آن برای درمان و حتی درمان قطعی این بیماری‌های ژنتیکی استفاده کرد. کیم می‌گوید: این یک پیشرفت پزشکی خواهد بود.

منبع : میتو کندری