به گزارش ثریا - به نقل از اسپیس، پژوهشی جدید که در مجله ساینس منتشر شده، نشان میدهد رشد سریع مشتری در نخستین میلیون سالهای خلقت منظومه شمسی باعث شد جریان گاز و غبار به سمت خورشید قطع شود؛ عاملی که از سقوط مواد اولیهی زمین و سیارات سنگی دیگر به خورشید جلوگیری کرد.به گفته «آندره ایزیدورو»، استادیار علوم سیارهای در دانشگاه رایس، «مشتری فقط بزرگترین سیاره نشد، بلکه معماری کل منظومه درونی را طراحی کرد. بدون آن، احتمالاً زمینی به شکل امروزی وجود نداشت.»
دانشمندان با شبیهسازیهای پیشرفته رایانهای نشان دادند که گرانش عظیم مشتری امواجی در دیسک گاز و غبار اولیه ایجاد کرده که منجر به شکلگیری حلقهها و شکافهایی شده است.این ساختارها مانند ترافیک کیهانی، دانههای غبار را در نقاطی خاص متوقف کردند تا در گذر زمان به هم بچسبند و تبدیل به سیارات سنگی شوند.به گفته پژوهشگران، رشد مشتری، منظومهی شمسی را به دو بخش «درونی» و «بیرونی» تقسیم کرد و مانع از اختلاط آزادانه مواد میان آنها شد. همین ویژگی، تفاوت ایزوتوپی موجود در شهابسنگها را توضیح میدهد، تفاوتی که سالها برای دانشمندان معما بود. وقتی دانشمندان شهابسنگهای مختلف را بررسی کردند، متوجه شدند: بعضی از آنها (به نام شهابسنگهای درونی) ترکیب ایزوتوپی مشابه سیارات نزدیک خورشید، مثل زمین و مریخ دارند. بعضی دیگر (به نام شهابسنگهای بیرونی) ترکیب ایزوتوپی متفاوتی دارند که به مواد تشکیلدهنده مناطق دورتر منظومه (مثل مشتری و فراتر از آن) شبیه است.«بایباو سریواستاوا»، نویسنده این پژوهش، میگوید: «مدل ما دو پدیده به ظاهر جدا را به هم پیوند میدهد: اثر انگشت ایزوتوپی شهابسنگها و پویایی شکلگیری سیارات.»
در سالهای اخیر، دانشمندان شواهد فزایندهای یافتهاند که سیارات غولپیکر نقش کلیدی در نظمدهی به منظومههای سیارهای دارند.از جمله پژوهشهای مؤسسهی ماکس پلانک (۲۰۲۳) که نشان داد حضور سیاراتی به اندازهی مشتری در منظومههای دیگر، مسیر تشکیل سیارات قابلسکونت را تعیین میکند.به گفتهی ناسا، مشتری نه تنها سپری گرانشی در برابر دنبالهدارهاست، بلکه عامل اصلی پایداری مداری زمین نیز بهشمار میآید.
منبع : مشتری