به گزارش ثریا اخترشناسان دانشگاه مکگیل(McGill) در کانادا و موسسه علوم هند(IISc) در بنگلور، یک سیگنال رادیویی هیدروژن اتمی را شناسایی کردهاند که از فاصله ۸.۸ میلیارد سال نوری از زمین میآید.
بیانیه مطبوعاتی پژوهشگران نشان میدهد که این دورترین سیگنال رادیویی هیدروژن اتمی است که تاکنون مشاهده شده است. آنها این سیگنال را با کمک «همگرایی گرانشی» از دادههای تلسکوپ رادیویی غول پیکر متروویو(GMRT) در پونای هندوستان شناسایی کردند.
همگرایی گرانشی هنگامی روی میدهد که نور یک چشمهی درخشانِ بسیار دور، مانند یک اختروش، در مسیرش تا رصدگر از کنار جسم پرجرم دیگری مانند یک خوشه کهکشانی بگذرد و مسیرش خمیده شود. جسم میانی همگرایی یا عدسی گرانشی نامیده میشود. این پدیده یکی از پیشبینیهای نظریه نسبیت عام اینشتین است.
براساس نسبیت عام، جرم میتواند فضا-زمان را خمیده کند و در نتیجه یک میدان گرانشی بسازد که میتواند نور را منحرف کند. این پدیده را نخستین بار آرتور ادینگتون در سال ۱۹۱۹ در جریان یک خورشیدگرفتگی آزمود که در آن نور ستارهای که از نزدیک خورشید میگذشت، کمی خم شد و در نتیجه مکان ظاهری ستاره کمی جابهجا شد.
با همگرایی گرانشی میتوان اطلاعاتی درباره جسم میانی(عدسی) از جمله جرم آن به دست آورد.
همانطور که این بیانیه اشاره میکند، این کشف همچنین اولین تشخیص تایید شده همگرایی قوی با نشر و گسیل ۲۱ سانتیمتری از یک کهکشان است.
استفاده از همگرایی گرانشی برای تشخیص دورترین سیگنال رادیویی هیدروژن اتمی
این گسیل ۲۱ سانتیمتری که «خط هیدروژن» نیز نامیده میشود، به خط طیفی الکترومغناطیسی اشاره دارد که با تغییر حالت انرژی اتمهای خنثی هیدروژن ایجاد میشود. به عبارت دیگر، سیگنالی است که به عنوان نشانهای از هیدروژن اتمی عمل میکند و توسط تلسکوپهای رادیویی با فرکانس پایین قابل تشخیص است.
پژوهشگران که یافتههای خود را در مقالهای در ماهنامه انجمن سلطنتی نجوم(Royal Astronomical Society) منتشر کردند، این سیگنال ضعیف را با استفاده از ترکیبی از تلسکوپ رادیویی GMRT و عدسی گرانشی شناسایی کردند.
همانطور که گفته شد، همگرایی یا عدسی گرانشی زمانی اتفاق میافتد که یک جرم عظیم، مانند یک خوشه کهکشانی، فضا-زمان را به دور خود منحنی کند. این انحنا مانند عدسی برای عبور نور عمل میکند و کهکشانها، ستارهها و سیگنالهای دور را بزرگ میکند، به این معنی که میتوان آنها را راحتتر از زمین تشخیص داد.
این خط هیدروژن به شدت ضعیف است و فناوریهای کنونی تلسکوپها قادر به شناسایی آن در فاصله ۴.۱ میلیارد سال نوری است. این فاصله با توجه به این واقعیت که هیدروژن اتمی یکی از اجزای اصلی تشکیل ستارگان است و تصور میشود که در کیهان اولیه فراوان بوده، فاصله نسبتا کمی است.
این کشف جدید این فاصله را بیش از دو برابر کرده است. بیانیه پژوهشگران به این واقعیت اشاره میکند که سیگنال شناسایی شده توسط آنها زمانی از این کهکشان ساطع شده است که کیهان تنها ۴.۹ میلیارد سال سن داشته است. به عبارت دیگر، زمان نگاه به عقب در مورد این منبع، ۸.۸ میلیارد سال است.
دانشمندان به لطف این واقعیت که یک جرم بزرگ موجب ایجاد همگرایی گرانشی شده بود که بخشی از تصویر را با ضریب ۳۰ بزرگنمایی میکرد، توانستند چنین منبع سیگنال دوردستی را شناسایی کنند.
نقشه برداری از جهان دور با تلسکوپهای رادیویی فرکانس پایین
هیدروژن اتمی سوخت اولیه مورد نیاز برای تشکیل ستارگان است و هنگامی که گاز یونیزه داغ اطراف کهکشان سرد میشود، تشکیل میشود. سپس هیدروژن اتمی به هیدروژن مولکولی تبدیل میشود که نقش مهمی در تشکیل ستاره ایفا میکند.
نقش هیدروژن اتمی در شکلگیری ستارگان و منظومههای خورشیدی به این معنی است که این کشف میتواند برای دانشمندانی که به دنبال درک بهتر تکامل جهان در دورههای مختلف کیهانی هستند، ارزشمند باشد.
یاشوانت گوپتا، مدیر مرکز ملی اخترفیزیک رادیویی(NCRA) در هند میگوید: تشخیص هیدروژن خنثی در حال انتشار از کیهان دور بسیار چالش برانگیز است و یکی از اهداف علمی کلیدی GMRT بوده است. ما از این موضوع خوشحالیم. این یک نتیجه راهگشای جدید با GMRT است و امیدواریم که بتوان آن را تأیید کرد و در آینده بهبود بخشید.
گروهی که در زمینه کشف این سیگنال هیدروژن اتمی رکوردشکنی کردند، همچنین مشاهده کردند که جرم هیدروژن اتمی در کهکشان تقریباً دو برابر جرم ستارهای آن است. این رصد، پتانسیل بزرگی را برای فهرست نویسی کهکشانهای دوردست و افشای اسرار جهان اولیه با استفاده از تلسکوپهای رادیویی فرکانس پایین موجود و آینده نشان میدهد.
منبع: خبرگزاری ایسنا
بازخوانی پنج فرمان راهبردی امام رضا (ع) در سلوک عاشورایی
فلسفه اسلامی و غفلت از «باید و نباید»های اجتماعی؛ یک شکاف تاریخی
اقتصاد فقط نان نیست؛ سلاح علی(ع) برای امنیت ملی و استقلال در برابر دشمنان
انتشار آثار میانرشتهای مسئلهمحور؛ اولویت جدید گروه سیاستپژوهی علوم انسانی
تغییر زمان آزمونهای کشوری و دانشگاهی به دلیل مراسم وداع و تشییع رهبر شهید
احیای اخلاق در زندگی فردی و اجتماعی با بازخوانی فلسفه عاشورا
بنی امیه چگونه به قدرت رسید؟/ تبارشناسی ۹۱ سال حکومت استبدادی
دعوت از عاشقان اهل بیت برای شرکت در طرح توسعه حرم امام حسین (ع)
منطقه زینبیه استانبول سیاهپوش محرم شد؛ آغاز برنامه های عزاداری
رئیس سازمان فضایی ایران خبر داد: بهکارگیری ظرفیتهای ویژه ماهوارهای در تشییع رهبر شهید انقلاب
زنگ میراث فرهنگی و موزه در مدارس نواخته میشود
معافیت برخی المپیادها از کنکور و همزمانی آزمونها؛ همچنان چالش اصلی دانشآموزان
قابل توجه دانش آموزان: برنامه جدید امتحانات نهایی اعلام شد+جدول
هشدار به مدارس غیردولتی؛ با هرگونه دریافت شهریه غیرقانونی برخورد میشود
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: اختیار پذیرش دانشجویان به دانشگاهها واگذار شود
حاج اکبر مولایی در اولین شب از ماه محرم آسمانی شد
روایت شیخ حسین انصاریان از سه حقی که خداوند بر انسانها نهاده است
تجمعات خیابانی و مراسم ویژه در میادین تهران برای عزاداری محرم
مصرفگرایی؛ پارادایم فرهنگی که تمام زندگی بشر را تسخیر کرد
شروع برنامه ملی «میناب ۱۵۶»؛ بورسیه تحصیلی برای دانشجویان مستعد کمبرخوردار
علی دایی به دیدار اکبر عبدی رفت+عکس
خروج هواپیماهای سوخترسان آمریکایی از فلسطین اشغالی پس از تفاهم با ایران
امیرحسین مدرس برنامه نغمههای حسینی را به مناسبت ماه محرم اجرا میکند
منوچهر هادی: درآوردن سکانس صدای رئیس جمهور در سریال ۴۸ ساعت وقت گرفت
دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) حال و هوای محرمی گرفت
نمایش تابوت عهد در تالار سایه به روی صحنه میرود
پانتهآ پناهیها در نمایش جدید صابر ابر به روی صحنه میرود
زمان تشییع پیکر بهروز رضوی اعلام شد
مساجد پایگاههایی برای شناسایی استعدادهای درخشان
به یاد کودکان میناب در جام جهانی فوتبال
اخلاص و پیامرسانی؛ کلید ماندگاری عاشورا
نگاهی به پیشینه تاریخی ایرانیان در عزاداری محرم
شبکههای اجتماعی برای زیر ۱۶ سالهها ممنوع شد
تمرکز بر امنیت سایبری و تابآوری شبکه در ایام تشییع رهبر شهید
دانشگاه علوم پزشکی تهران رتبه ۷۰۱ جهان را کسب کرد؛ همچنان صدرنشین دانشگاههای ایران
محقق ایرانی پمپ مینیاتوری برای نرم روباتها ابداع کرد
اندیشمندان مسلمان از شهدای کودک میناب میگویند
خبر خوش برای فناوران علوم شناختی؛ حمایت بدون سقف از طرحهای فناوری
دانشجویان میتوانند اعتراض به احکام انضباطی را به وزارت علوم بدهند
وزیر علوم: دانشجویان جدیدالورود احتمالاً از نیمسال دوم وارد دانشگاه میشوند
زمان برگزاری آزمون کارشناسی ارشد ناپیوسته ۱۴۰۵ جابهجا شد
خودروهای خودران بایدو با نام «AmiGo» مجوز فعالیت در شرق سوئیس گرفتند
رقابت سخت منطقهای برای جذب دانشجویان خارجی؛ هشدار دانشگاه امیرکبیر
امضای تفاهمنامه مشترک دانشگاههای صنعتی UT۵ برای تقویت همافزایی
تغییر زمان امتحانات دانشگاهها در ایام تشییع رهبر شهید انقلاب
تأثیر مثبت نمرات پایه یازدهم در کنکور ۱۴۰۵؛ سوابق دوازدهم همچنان ۶۰ درصد
طرح «حامی» برای جبران کاستیهای یادگیری دانشآموزان اجرا میشود
وام ودیعه مسکن دانشجویان علوم پزشکی برای شهر تهران افزایش یافت
شهید لاریجانی؛ الگویی که مصلحت جامعه را بر فرد مقدم میدانست
بحران صندلی خالی در دانشگاهها؛ هشدار درباره آینده نزدیک
رئیس دانشگاه جامع انقلاب اسلامی: روحیه دفاع مقدس را در علم و فناوری بازتولید کنیم
حذف آزمون جامع در راه است؟ برنامه تحول وزارت علوم برای مقاطع کارشناسی تا دکتری
سنت منطقی اسلامی چگونه پشتوانه مواجهه با منطق ریاضی است؟
جهان اسلام به این روحانی فرزانه و اهل ادب میبالد
بانو مجتهده امین نماد توانمندی زنان است
بازیگر معروف: صداپیشگان شایسته دریافت اسکار بازیگری هستند
اختتامیه پویش ملی وطن به روایت من برگزار شد
اهدای نامه سید مجید موسوی و انگشتر یادبود به فرزند شهید سید مصطفی میرغفاری
حرمهای کربلا در آستانه محرم سیاه پوش شدند
زمان تشییع رهبر شهید اعلام شد +جزئیات را اینجا بخوانید
هزینه ثبتنام جهش تحصیلی دانشآموزان اعلام شد
مجموعهکتاب «داستانهای غولی» درباره اهمیت آب به کودکان میآموزد
نگاهی به نقش توییتر در جنگ رسانهای دشمن در کتاب «توئیتری شدن سیاست»
تکرار سنت اهریمنی استکبار در عاشورای ۱۴۰۵ در حمله به یک منابع آب
طراح بازی «نجات دختران اپستین توسط بچههای میناب» از این بازی میگوید
درباره زندگی رازآمیز درختان در این کتاب بخوانید
هکرها پیامرسان دولتی فرانسه را هک کردند
رونمایی آستان مقدس علوی از پروژه نگارش نسخهای نفیس از نهجالبلاغه
اختراع کتی که هوا را به آب آشامیدنی تبدیل میکند
وزیر علوم: اساتید دانشگاه با امید و انگیزه در کلاس درس حاضر شوند
مقابله با موج محتوای غیرقانونی در بحرانها؛ بریتانیا شبکههای اجتماعی را ملزم به سازوکار ویژه کرد
شکایت جدید علیه OpenAI؛ ChatGPT نتوانست جلوی خودکشی کاربر را بگیرد
مأموریت دانشگاهها در برنامه «مهر» برای حل بحران آب، ناترازی انرژی و تورم
بازگشت ۴۵۰۰ دانشجوی دانشگاه شریف از امروز
تأکید رئیس مرکز هیئت امنا و ممیزه بر نقش کلیدی فناوری در دفاع ملی
آگهی/ از خرید کابل برق چه میدانید؟ راهنمایی که پیش از هر بازسازی باید بخوانید
توانمندسازی مدرسان آموزش خانواده با رویکرد جوانی جمعیت
ایلان ماسک نخستین تریلیونر دنیا میشود
افزایش سهمیه بومی در دستیاری دندانپزشکی؛ اعلام آخرین مهلت ثبتنام
تاکید بر ارتقای کیفیت آموزش هُنر در مدارس
افزایش سهمیه بومی در دستیاری دندانپزشکی؛ اعلام آخرین مهلت ثبتنام
مأموریت دانشگاهها در برنامه «مهر» برای حل بحران آب، ناترازی انرژی و تورم
وزیر علوم: دانشجویان جدیدالورود احتمالاً از نیمسال دوم وارد دانشگاه میشوند
اپ ادیتس متا صاحب دستیار هوش مصنوعی می شود
اختتامیه پویش ملی وطن به روایت من برگزار شد
تبدیل شدن آئین تعویض پرچم امام حسین(ع) به رویدادی جهانی
جنجال غیبت زنان در میان فضانوردان آرتمیس ۳
بحران صندلی خالی در دانشگاهها؛ هشدار درباره آینده نزدیک
شهید لاریجانی؛ الگویی که مصلحت جامعه را بر فرد مقدم میدانست
تکرار سنت اهریمنی استکبار در عاشورای ۱۴۰۵ در حمله به یک منابع آب
تأکید رئیس مرکز هیئت امنا و ممیزه بر نقش کلیدی فناوری در دفاع ملی
حذف آزمون جامع در راه است؟ برنامه تحول وزارت علوم برای مقاطع کارشناسی تا دکتری
امضای تفاهمنامه مشترک دانشگاههای صنعتی UT۵ برای تقویت همافزایی
اهدای نامه سید مجید موسوی و انگشتر یادبود به فرزند شهید سید مصطفی میرغفاری
جدایی متا از شریک چینی جنجالی کلید خورد
تاکید بر ارتقای کیفیت آموزش هُنر در مدارس
چه چیزی کلید مرگ را در کهکشانها میچرخاند؟
رئیس دانشگاه جامع انقلاب اسلامی: روحیه دفاع مقدس را در علم و فناوری بازتولید کنیم
خدمات ابری گوگل در هند مختل شد
تغییر زمان امتحانات دانشگاهها در ایام تشییع رهبر شهید انقلاب
زمان برگزاری آزمون کارشناسی ارشد ناپیوسته ۱۴۰۵ جابهجا شد
زمان تشییع رهبر شهید اعلام شد +جزئیات را اینجا بخوانید
بازگشت ۴۵۰۰ دانشجوی دانشگاه شریف از امروز
ایلان ماسک نخستین تریلیونر دنیا میشود
مجموعهکتاب «داستانهای غولی» درباره اهمیت آب به کودکان میآموزد
دانشجویان میتوانند اعتراض به احکام انضباطی را به وزارت علوم بدهند
توانمندسازی مدرسان آموزش خانواده با رویکرد جوانی جمعیت
مقابله با موج محتوای غیرقانونی در بحرانها؛ بریتانیا شبکههای اجتماعی را ملزم به سازوکار ویژه کرد
رونمایی آستان مقدس علوی از پروژه نگارش نسخهای نفیس از نهجالبلاغه
درباره زندگی رازآمیز درختان در این کتاب بخوانید
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.