پژوهشهای اخیر دانشمندان نشان میدهد که دریای خشکشدهی آرال در آسیای مرکزی بهتدریج در حال بالا آمدن است؛ چرا که گوشتهی زمین در زیر آن به سمت بیرون برآمده است. بهگفتهی آنها، این بالاآمدگی ناشی از فاجعهی زیستمحیطیایست که در دههی ۱۹۶۰ میلادی منطقه را درگیر کرد؛ یعنی زمانی که انسانها برای آبیاری، مسیر دو رودخانهی منتهی به دریای آرال را تغییر دادند. این دریا که زمانی چهارمین دریاچهی بزرگ جهان بود، سپس با خشکسالی شدیدی روبهرو شد که باعث شد آنقدر از آبش تبخیر شود که در سال ۱۹۸۶ به دو بخش جداگانه تقسیم شد.
دریای آرال در طول ۸۰ سال گذشته حدود ۱٫۱ میلیارد تُن (۱ میلیارد تُن متریک) آب از دست داده است. این میزان، معادل جرم ۱۵۰ هرم بزرگ جیزه است. این کاهش جرم، چنان شدید بود که باعث شد پوستهی زمین مثل فنری فشرده که آزاد میشود، اندکی بازگشت پیدا کند.
یک محقق بر این باور است که چون وزن آبِ دریا باعث فرورفتن سنگهای زیرین شده است، انتظار داشتند که این سنگها هنگام از بین رفتن وزن، به اندازهای کم از عمق اصلی آب بازگردند. اما پژوهش تازه نشان میدهد که زمین، چند دهه پس از تبخیر آب، همچنان در حال بالا آمدن است. نهتنها این، بلکه یک برآمدگی قابلمحاسبه وجود دارد که بسیار فراتر از خط ساحلی پیشین دریای آرال گسترش یافته است.
دانشمندان این برآمدگی را با روشی بهنام رادار روزنهمصنوعی تداخلی یا InSAR شناسایی کردهاند؛ روشی ماهوارهای که تغییرات بسیار ظریف سطح زمین را اندازهگیری میکند، از جمله تغییراتی که بهدلیل برآمدگی یا فرورفتگی رخ میدهد. پژوهشگران در مقاله نوشتهاند که محیط خشک منطقهی دریای آرال که در مرز میان ازبکستان و قزاقستان قرار دارد ـ باعث شده ثبت حرکتهای بسیار کوچک سطح زمین آسانتر شود.
اندازهگیریهای InSAR بین سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ نشان میدهد که زمین در شعاع ۵۰۰ کیلومتری از مرکز دریای آرال در حال برآمدن است. وقتی پژوهشگران اندازهی این برآمدگی را سالبهسال مقایسه کردند، متوجه شدند که ارتفاع آن در طول دورهی مطالعه سالانه حدود ۷ میلیمتر (۰٫۳ اینچ) افزایش داشته است. دانشمندان میگویند که این بالاآمدن، به احتمال زیاد واکنش گوشتهی زمین به تبخیر دریای آرال است.
گوشته از سنگهایی ویسکوز (خمیرمانند) تشکیل شده که میتوانند جریان پیدا کنند تا مواد جابجاشده در اثر وزن سنگها و آب روی سطح زمین را جبران کنند. برای نمونه، سنگهای گوشته هماکنون به سمت اسکاندیناوی در حرکتاند تا موادی را که در عصر یخبندان زیر وزن ورقههای یخی عظیم کنار رفتهاند، دوباره پُر کنند، بهنوشتهی لمب. به گفته محققان دریای آرال، هرچند هیچگاه خیلی عمیق نبود، آنقدر پهناور بود که وزنش در عمق دهها تا صدها کیلومتری در زمین احساس شود. این بهایندلیل است که لایهی بیرونی و سختِ سنگهای سرد نمیتوانند وزن چنین پیکرهی گستردهای از آب را بدون فرورفتن در سنگهای داغتر و نرمترِ زیر آن، تحمل کنند.
طبق این پژوهش، بالاآمدن زمین در منطقهی دریای آرال بین سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰، در مجموع به ۴۰ میلیمتر (۱٫۶ اینچ) رسیده و این روند برای چند دهه ادامه خواهد داشت. پژوهشگران نوشتهاند:« این برآمدگی، ظرفیت فعالیتهای انسانی برای اثرگذاری بر پویاییهای عمیق درون زمین را برجسته میکند.»
امروزه دریای آرال تنها سایهای از خودِ پیشینش است. تا سال ۲۰۰۷، سطح آب آنقدر پایین آمد که یکی از دو دریاچهای که در ۱۹۸۶ شکل گرفته بودند، خودش دوباره به دو بخش تقسیم شد. در سال ۲۰۲۰، یکی از سه حوضهی باقیمانده بهطور کامل ناپدید شد. بهگفتهی نویسندگان این مطالعه، خشکشدن دریای آرال پیشاپیش تأثیرات عمیقی بر منطقه گذاشته، از جمله بیابانزایی و خشکسالی شدیدتر. این فاجعهی زیستمحیطی، بهدلیل پیامدهای گستردهی بومشناختی و اقتصادیاش، در سال ۲۰۱۴ «چرنوبیل خاموش» نام گرفت.
منبع: خبر آنلاین
محقق ایرانی باکتری را به ترانزیستور تبدیل کرد
جیمز وب ۳ سیاهچاله فعال در یک کهکشان دوردست کشف کرد
آغاز دریافت کارت ۵ آزمون علوم پزشکی از امروز
جدیدترین تغییرات فراخوان جذب هیئت علمی علوم پزشکی را اینجا ببینید
آغاز ثبت نام پذیرفته شدگان آزمون دکتری از اول شهریور
جزئیات ثبت نام آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی گروه علوم پزشکی اعلام شد
نتایج نهایی آزمون دکتری اعلام شد
بیش از ۷۵۰ هزار نفر کارت کنکور ۱۴۰۵ و آزمون پذیرش دانشجو معلم گرفتند
زمان و تعداد سوالات گروههای پنجگانه کنکور سراسری ۱۴۰۵ مشخص شد
هشدار درباره کاهش رتبه علمی ایران در جهان
پایان اسکرول بینهایت و شمارش لایک در اینستاگرام
آزمون تربیت معلم همزمان با کنکور سراسری ۱۴۰۵ برگزار میشود
بزرگترین هواپیمای تمام برقی جهان ۲۷ دقیقه پرواز کرد
«ایران دیجیتال»؛ پیوند فناوری و نظام تعلیم و تربیت
تضمین امنیت کنکور رکن اصلی تحقق عدالت آموزشی/ برخورد قانونی با تقلب
توزیع کارت کنکور ۱۴۰۵ از امروز آغاز شد
ناسا به طرح لشکرکشی روباتهای کروی به تایتان گرنت داد
حضور بیش از ۱۰۰ استارتاپ در اینوتکس ۲۰۲۶ قطعی شد
برگزاری محفل قرآنیها به مناسبت چهلم رهبر شهید انقلاب
صفحه اینترنتی معرفی رهبر شهید به زبان ژاپنی راه اندازی شد
تهیه کننده سریال اسباب زحمت: شخصیتهای سریالهای آقاخانی از جنس مردم هستند
گرامیداشت رهبر شهید با نگاهی به اندیشه ایشان در حوزههای انسانی
جدول پخش شبکه ۴ تغییر کرد
گردهمایی اصحاب هنر و اندیشه با گفتاری درباره آینده نزدیک ایران برگزار میشود
مرحوم ابوترابی الگوی مقاومت در شرایط سخت اسارت
نگاهی به حدود ۶۰۰ آیه مرتبط با جهاد و قتال و پاسخ به چالشهای امروز در این کتاب
مهران مدیری تحت عمل جراحی و درمان قرار گرفت
آموزش و پرورش باید در کنار سه قوه، «قوه چهارم» کشور باشد
حامد همایون مهمان درجام شد
«غوطهور» در صف اکران رفت
خوراک رسانهای کودک دهه ۶۰ با امروز فرق دارد
چگونه ایمان در زمان جنگ تقویت میشود؟
بزرگداشتی برای میراث دار فلسفه و طب حکیم ابوعلی سینا
درباره ارتداد در اسلام و انواع آن بیشتر بدانید
امتحانات ترم تابستان دانشگاههای سراسری و آزاد حضوری شد
آمادگی کامل شبکه ملی اجرا و حفاظت برای برگزاری مطلوب کنکور ۱۴۰۵
ثبتنام آزمون دکتری گروه علوم پزشکی سال ۱۴۰۵
حکم اخراج یکی از دانشجویان دانشگاه شریف ابلاغ شد
مسعود امیرلویی پس از ۵ سال مبارزه درگذشت
تمدید مهلت ثبتنام آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵
حمله سایبری گسترده به تأسیسات آب آمریکا
دستگاههای عکسبرداری پزشکی کوچکتر میشوند
اعلام تقویم آموزشی دانشگاه صنعتی شریف برای سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵
امتحانات ترم تابستان دانشگاهها حضوری شد
راه اندازی خط ویژه جذب هیئت علمی در رشته هوش مصنوعی
مهلت ویرایش محل برگزاری چهلمین دوره آزمون دستیاری دندانپزشکی تمدید شد
دستور جدید ترامپ به شرکت ها برای حمله سایبری
اخراج ۲ دانشجو به دلیل توهین به پرچم مقدس ایران
یافتههای جدید از نقش استارلینک در تجاوز نظامی آمریکا به ایران
مراسم معرفی سرپرست صندوق رفاه دانشجویان برگزار شد
تمهیدات لازم برای بازگشایی مطلوب مدارس خوزستان
رئیس جمهور: مسجد یکی از ظرفیتهای مؤثر در ارتقای سطح سواد عمومی است
تابستان؛ فرصتی برای جبران بخشی از عقبماندگیها دانش آموزان
آغاز پیشثبتنام تکمیل ظرفیت میانپایه و پایه دهم مدارس شاهد
۲۴۰۷ پروژه مدرسهسازی سال گذشته تحویل شد
نظر پیامبر (ص) درباره خاک بازی کودکان چیست؟
شنیدن صدای جامعه باید با یک سازوکار شفاف انجام شود
نماز خواندن در خانه ای که سگ در آن است چه حکمی دارد؟
«زوتوپیا ۳» ساخته میشود
آغاز پخش برنامه «محفل ستارهها»؛ این برنامه برای حال خوب کودکان است
آغاز پخش «هزار داستان» با اجرای مجری معروف
مدیرعامل جدید مؤسسه فرهنگی دارالعرفان شیعی معرفی شد
چرا باید سیره مبارزاتی ائمه اطهار را بازخوانی کنیم؟
حمایت از نخبگان با اولویت هوش مصنوعی با تمرکز بر همکاری با دانشگاههای تراز اول
روسیه توسعه رقیب استارلینک را به سرعت ادامه میدهد
۱۰ سؤال از محاسبه نتیجه آزمون دستیاری حذف شد
پاول دوروف تولد ۱۳ سالگی تلگرام را تبریک گفت
آغاز سال تحصیلی دانشگاهها از ۴ مهرماه
در سوگ یکی از پرطنینترین صداهای تاریخ موسیقی ایران
علی نصیریان مهمان نخستین برنامه «همکلام» شد
حسین خواجه امیری «پهلوان آواز» به سوی خانه ابدی بدرقه شد
بردلی کوپر فیلمبرداری پیشدرآمد «اوشن» را شروع کرد
چرا ربیعالاول، بهار ماهها نامگذاری شده است؟
سه پروژه راهبردی پژوهشگاه ملی سرطان در انتظار حمایت
امسال آیفون ۱۸ عرضه نمیشود؟
اختلال در بخش پرداخت هزینه سامانه ثبت نام آزمونهای علوم پزشکی کشور
شنبه آخرین مهلت ثبتنام در ۵ آزمون علوم پزشکی
آغاز نامنویسی بیستودومین فراخوان جذب هیئت علمی پزشکی از فردا
کنسرتها دوباره آغاز میشوند/ بازگشت خوانندگان به روی صحنه
تعلیق داوری در مناظره امام رضا(ع) با جاثلیق و مسئله گفتوگوی امروز
تعیین ظرفیت ۴۸۳۰ نفری برای آزمون ارشد علوم پزشکی
توزیع کارت کنکور ۱۴۰۵ از ۲۶ مرداد آغاز میشود/ اعلام نحوه رفع نقص کارت
تمدید مهلت ثبتنام آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵
۱۰ سؤال از محاسبه نتیجه آزمون دستیاری حذف شد
سرپرست صندوق رفاه دانشجویان منصوب شد
اعلام تقویم آموزشی دانشگاه صنعتی شریف برای سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵
آغاز سال تحصیلی دانشگاهها از ۴ مهرماه
کمپین تابستانی فیدیبو برای کتابخوانها
حسین خواجه امیری «پهلوان آواز» به سوی خانه ابدی بدرقه شد
شنبه آخرین مهلت ثبتنام در ۵ آزمون علوم پزشکی
راه اندازی خط ویژه جذب هیئت علمی در رشته هوش مصنوعی
آغاز نامنویسی بیستودومین فراخوان جذب هیئت علمی پزشکی از فردا
سید جلال حسینی درگذشت
صلح امام حسن (ع) چه تاثیری در افشای چهره واقعی نفاق اموی داشت؟
چالشهای مربوط به «از دست نرفتن روایت»در عرصه بینالمللی از زبان معاون وزیر علوم
حمایت از نخبگان با اولویت هوش مصنوعی با تمرکز بر همکاری با دانشگاههای تراز اول
انتشار کتابهای «احکام کاربردی نوجوان» برای تازهمکلفها
اختلال در بخش پرداخت هزینه سامانه ثبت نام آزمونهای علوم پزشکی کشور
امتحانات ترم تابستان دانشگاهها حضوری شد
شکایت از ترامپ برای فروش پستهایش
اخراج ۲ دانشجو به دلیل توهین به پرچم مقدس ایران
سفر جهادی به بشاگرد در کتاب «تختههای سفید» روایت شد
هوش مصنوعی با یک هزار میلیارد پارامتر به رقابت اوپن ای آی میرود
پایان ماه صفر گریختن از یک زمان نحس نیست
با این داستان کودکتان فصلها را بهتر میشناسد
غزهای که رسانهها نشان ندادند در کتاب «پاپیون؛ نسخه غزه»
فراخوان دریافت آثار هفدهمین جشنواره فارابی منتشر شد
آخرین وصایای امام رضا(ع) به اباصلت
چرا ربیعالاول، بهار ماهها نامگذاری شده است؟
علی نصیریان مهمان نخستین برنامه «همکلام» شد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.