به گزارش ثریا محسن ردادی، استادیار گروه مطالعات انقلاب اسلامی، در یادداشتی به بازخوانی تحلیلی گزارش سیاستی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی درباره سرمایه اجتماعی در سال ۱۴۰۲ پرداخته است. این یادداشت یافتههای کلیدی گزارش مذکور را که بر مبنای رصد کلان دادههای فضای مجازی تهیه شده، با بیانی رسانهای و قابل فهم برای عموم ارائه میدهد.
سال ۱۴۰۲ در حالی با آرامش نسبی سیاسی آغاز شد که التهابها و ابهامهای سال پیشین همچنان بر ذهن جامعه سایه افکنده بود. تبعات اقتصادی رخدادهای ۱۴۰۱، بار سنگینی بر دوش سرمایه اجتماعی کشور وارد میکرد. با این حال، این گزارش نشان میدهد که روند نزولی سرمایه اجتماعی در سال ۱۴۰۲ متوقف شده و حتی نشانههایی از بازگشت تدریجی اعتماد عمومی در نیمه نخست سال مشاهده شده است.
اقتصاد؛ موتور اصلی نوسانات سرمایه اجتماعی
یافتههای مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد که بیش از ۶۰ درصد رخدادهای مؤثر بر سرمایه اجتماعی در سال ۱۴۰۲، ریشه اقتصادی داشتهاند. مسائلی چون افزایش قیمتها، بیکاری، نارضایتی از توزیع منابع و تداوم مشکلات معیشتی، به موجی از نارضایتی در شبکههای اجتماعی دامن زده و شاخصهای سرمایه اجتماعی را تضعیف کرده است.
عوامل کلیدی کاهش سرمایه اجتماعی: برساخت واقعیت و بیسرانجامی پروندهها
دو مؤلفه اساسی در کاهش سرمایه اجتماعی طی سال گذشته شناسایی شدهاند. نخست، «برساخت اجتماعی واقعیت» که در آن مجموعه رخدادهای انباشته شده، در ذهن مخاطبان به یک روایت غالب تبدیل میشود. نمونه بارز آن، چالش پوشش بانوان بود که از فوت مرحومه امینی آغاز و با مسائلی چون اغتشاشات، شایعه مسمومیت مدارس و لایحه حجاب گره خورد و با کمک رسانههای فارسیزبان معاند به افت سرمایه اجتماعی انجامید.
دومین عامل، «بیسرانجامی پروندهها» است. اعلام تخلفات، مانند مورد تخلف مالی در یک شرکت چای، بدون پیگیری شفاف و اطلاعرسانی نتایج نهایی، احساس بیعدالتی و بیاعتمادی را در افکار عمومی تقویت کرده و به بدبینی مزمن دامن میزند. این عدم شفافیت به شدت به اعتماد عمومی لطمه میزند.
احساسات دوگانه کاربران: از غرور ملی تا ناهمسویی با دولت
تحلیل احساسات کاربران فضای مجازی در سال ۱۴۰۲ نشان میدهد که شاخصهای سرمایه اجتماعی تحت تأثیر احساسات مثبت و منفی قرار دارند. مواردی چون حمایت از تمامیت ارضی، رضایت از خدمات درمانی و اقتدار منطقهای ایران، موجب تقویت سرمایه اجتماعی شدهاند. در مقابل، تداوم مشکلات اقتصادی، ابهام در گشایش سیاسی و احساس ناهمسویی مردم و دولت، اعتماد عمومی را تضعیف کردهاند.
راهکارهایی برای ترمیم سرمایه اجتماعی: بازسازی رابطه و اعتماد
گزارش مرکز پژوهشها پنج راهکار کلیدی برای ترمیم سرمایه اجتماعی ارائه میدهد:
-
تضمین آزادی گفتوگو: تصویب قانونی برای ایجاد بستر ایمن و قانونی گفتوگو میان مردم و دولت در سکوهای بومی، و کاهش جرمانگاری نقدهای اجتماعی و سیاسی.
-
توجه به رفتار و گفتار مسئولان: آموزش ارتباط عمومی به مدیران و سیاستگذاری برای مسئولیتپذیری گفتاری آنان، چرا که حدود ۱۴ درصد واکنشهای منفی گسترده از رفتار یا گفتار نابجای یک مقام رسمی نشأت گرفته است.
-
استفاده هدفمند از ابزار عفو: بهرهگیری مدبرانه از فرمانهای عفو برای ارسال پیام بخشش و فرصت دوباره، که به بازسازی چهره انسانی حاکمیت کمک میکند.
-
تکمیل و رسانهایکردن پروندههای فساد: پیگیری کامل پروندههای فساد و تخلف و اطلاعرسانی شفاف نتایج به افکار عمومی برای افزایش شفافیت و اقناع جامعه.
-
بازسازی مرجعیت رسانهای داخلی: بازطراحی مأموریت رسانه ملی و ایجاد رسانههای مکمل غیرحکومتی برای ارائه روایتهای واقعی و معتبر، و مقابله با روایتهای تحریفشده رسانههای معاند.
نتیجهگیری: بازسازی سرمایه اجتماعی در گرو ارتباط مؤثر حاکمیت و جامعه
سرمایه اجتماعی نه تنها یک شاخص تحلیلی، بلکه پایهای برای بقای نظام سیاسی و حکمرانی مؤثر است. اگر افکار عمومی احساس کند دولت حامی اوست، صدایش شنیده میشود و تصمیمها شفاف و قابل پیگیری هستند، روند اعتمادسازی احیا خواهد شد. سال ۱۴۰۲، با وجود چالشهای اقتصادی، فرصتی برای ترمیم این پیوند فراهم کرد و توجه جدی به پیشنهادهای این گزارش میتواند مسیر احیای سرمایه اجتماعی را هموارتر سازد.
منبع: مهر
شیوه پرداخت یارانه دانشجویی تغذیه اعلام شد
عدم امکان تمدید زمان انتخاب رشته محل پنجاهوسومین آزمون دستیاری پزشکی
در آغوش فرشتهها
تحصن ۳ روزه اعضای هیئتعلمی در اعتراض به بلاتکلیفی کدهای استخدامی
آغاز حضوری کلاسهای دانشگاه شریف از ۴ مهرماه
سرپرست دانشگاه ملی مهارت منصوب شد
دبیرشورای عالی انقلاب فرهنگی درگذشت آیتالله شبیری زنجانی را تسلیت گفت
نگاهی به زندگی آیت الله شبیری زنجانی؛ مجاهدت در مسیر رشد حوزه
روایت پدر آیت الله شبیری زنجانی از آثار منع زکات و قحطی زنجان
تعطیلی حوزه علمیه نجف در پی درگذشت آیتالله العظمی شبیری زنجانی
هشتاد و دومین شعبه خودرو۴۵ در ستارخان تهران افتتاح شد
صدرنشینی پژوهشگاه ملی سرطان جهاددانشگاهی در بین مراکز تحقیقات پزشکی
سازماندهی اطلاعات ۴۰ هزار پایاننامه ایرانیان خارج از کشور در ایرانداک
سرپرست پارک علم و فناوری فارس منصوب شد
دلتنگ لبخند آقای شهیدیم...
دلیل تأخیر در بازنگری نقشه جامع علمی از زبان دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی
دارویی که تمام نشانگرهای سرطان را از بین برد
بارش بیشتر باران باعث از بین رفتن خشکسالی میشود؟
اولین پرواز مداری «استارشیپ» به تعویق افتاد
تصویر وایرال شده از سرباز اوکراینی
اپل، سامسونگ و گوگل متهم به نقض پتنت صدای فضایی
۸۴ دانشآموز و ۱۸ معلم تهرانی در دو جنگ اخیر به شهادت رسیدند
تغییر کتابهای درسی پایه اول؛ از فارسی تا ریاضی
وزیر آموزش و پرورش: دریافت وجه هنگام ثبتنام مدارس دولتی ممنوع است
۱۵۰۷ فضای آموزشی در جنگ دچار آسیب شد
«دلیران» اولین مستندمسابقه برای کودکان است/ پخش از شبکه کودک
انیمیشن ایرانی «سفینه نجات» امیدبخش است
رونمایی از یک صدای گمشده در کنسرت سازهای ایرانی بنیاد رودکی
راویان جنگ رمضان در رادیو صبا تجلیل میشوند
نتایج المپیاد علمی دانشجویان علوم پزشکی کشور اعلام شد
فرصت مجدد شرکت در آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی علوم پزشکی ۱۴۰۵ فراهم شد
برگزیدگان بیستمین دوره مسابقات ربوکاپ آزاد ایران معرفی شدند
اوپن ای آی هم هک شد
تأکید رئیس دانشگاه تهران و سفیر پاکستان بر تقویت دیپلماسی علمی
ورود بیش از ۷۵۰ هزار دانشجوی جدید به دانشگاهها در مقاطع مختلف
اعلام ۱۰ اولویت پژوهشی برای اتصال ریلی چین به اروپا از مسیر ایران
فراخوان اولویتهای پژوهشی و فناوری سازمان سنجش آموزش کشور منتشر شد
کلاسهای دانشگاههای غیردولتی غیرانتفاعی حضوری برگزار میشود
روایت ۲۰۰ شب استقامت تاریخی در ایران
«انسان و حیوان»؛ گفتگوی کشیشی مسیحی و روحانی مسلمان درباره اخلاق
آیا «الگوریتمها» ما را از نو می سازند!؟ چالش انسان عصر دیجیتال
لیگهای صنعتی ربوکاپ از سال آینده راه اندازی میشود
عرضه دستاوردهای شرکتهای دانشبنیان در نمایشگاه فناوریهای پیشرفته چین
تأکید بر پرورش نسلی دانا، اخلاقمدار و پاسخگو به نیازهای جامعه
هوش چینی در یک وب سایت دولتی آمریکا
نخستین اختراع کشور در زمینه سلول زیستی خورشیدی
امام حسن عسکری(ع) چگونه شیعه را برای عصر غیبت آماده کرد؟
روایتی از نخستین شاهدان تولد امام زمان(عج)؛ مهمترین اقدام امام عسکری
افزایش ۶۰ درصدی مشروطی دانشجویان پس از کرونا
مهلت مجدد ثبتنام آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی ۱۴۰۵ از ۴ مهرماه
سال تحصیلی دانشگاهها از امروز آغاز شد
تصویر استاد شفیعی کدکنی روی دیوارنگاره میدان جهاد
آغاز ثبتنام نوزدهمین همایش جامع «انتخاب شریف»
رویدادها و اتفاقات، بحران نیستند؛ نحوه مواجهه میتواند بحرانساز باشد
یادداشت کمتردیدهشدهٔ رهبر شهید خطاب به جانبازان حزبالله جنایت پیجری
زمان بازگشایی خوابگاه دانشگاه الزهرا (س) اعلام شد
تمدید مهلت انتخاب رشته پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
فرصت مجدد ثبت نام در پذیرش بدون آزمون کاردانی مهارتی ۱۴۰۵ فراهم شد
محتوای دروس معارف دانشگاهی براساس تحولات روز و جنگهای اخیر بازنگری میشود
نگرشی نو به حفظ قرآن در مدارس، محور چهارمین همایش ایدهپردازان قرآنی
وطندوستی در نگاه اسلام فضیلت است یا تعصب؟
تصویری از رهبر شهید در مراسم ۳۱۳ هزار نفری جانفدایان
حضور نمادین کاروان مراسم عروسی سیریک در رزمایش جانفدا
حضور مقتدرانه بانوان کلاهکج در رزمایش جانفدا
حضور خاخام اعظم جامعه یهودیان ایران در مراسم جان فدا
فراخوان ارسال مقالات به همایش اربعین در مکتب امام شهید
خبرنگار آمریکایی: گازوییل در فلوریدا و تگزاس تمام شده است+عکس
براساس قواعد فقهی تنظیم گری فضای مجازی ضروری است
نرخ اجارهبهای خوابگاههای دانشجویی در سال جدید اعلام شد+عکس
جانفدایان مسلح به شمشیر و کاتانا
دانشگاه مبعوث رستاخیز دانایی در امتداد غیرت ملی
برگزاری صد و نود و ششمین شب شعر طنز «در حلقه رندان»
فانوس دریایی ادبیات کودک؛ ۸۲ سالگی خالق قصههای مجید
رمزگشایی از یک مشکل رایج اجتماع؛چرا یکدیگر را به آسانی قضاوت می کنیم؟
ولادت امام حسن عسکری(ع) هیئت کجا برویم؟
فرماندار کالیفرنیا کلید قطع هوش مصنوعی ایجاد می کند
مصر حساب شبکه های اجتماعی کاربران زیر ۱۳ سال را ممنوع کرد
جمینای هم هکر شد
ویرایش جدید کتاب «امین زبان و ادب پارسی» منتشر شد
خاتمِ گمشده را باز بجو ای ایران! که بدان حلقه جهان زیر نگین ما بود
فرصت مجدد ثبت نام در پذیرش بدون آزمون کاردانی مهارتی ۱۴۰۵ فراهم شد
تمدید مهلت انتخاب رشته پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
محتوای دروس معارف دانشگاهی براساس تحولات روز و جنگهای اخیر بازنگری میشود
سال تحصیلی دانشگاهها از امروز آغاز شد
مهلت مجدد ثبتنام آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی ۱۴۰۵ از ۴ مهرماه
افزایش ۶۰ درصدی مشروطی دانشجویان پس از کرونا
حمایت از فلسطین باعث حذف رپر مشهور شد
آغاز ثبتنام نوزدهمین همایش جامع «انتخاب شریف»
رویدادها و اتفاقات، بحران نیستند؛ نحوه مواجهه میتواند بحرانساز باشد
از علیرضا طبایی «باید به آفتاب بگویم»
یادداشت کمتردیدهشدهٔ رهبر شهید خطاب به جانبازان حزبالله جنایت پیجری
معرفی بهترین برنامههای تلویزیونی ۲۰۲۶؛ «خلیج بیوه» ۱۴ جایزه امی برد
تصویر استاد شفیعی کدکنی روی دیوارنگاره میدان جهاد
نوجوان را دستِ کدام کتاب بسپاریم؟
حضور خاخام اعظم جامعه یهودیان ایران در مراسم جان فدا
فیلم ۱۰۰ جشنواره ایدههاست، روایت فیلمسازان جوان از جنگ در بستر زندگی
روایت رادیو تهران از دفاع مقدس؛ از مادران جنگ تا بدرقه فرزندان شهدا
غذا چگونه جایگاه اجتماعی و منزلت افراد را شکل میدهد؟
ادبیات پایداری روایتی مویرگی از زندگی است
زمان بازگشایی خوابگاه دانشگاه الزهرا (س) اعلام شد
فرصت مجدد شرکت در آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی علوم پزشکی ۱۴۰۵ فراهم شد
تصویری از رهبر شهید در مراسم ۳۱۳ هزار نفری جانفدایان
ورود بیش از ۷۵۰ هزار دانشجوی جدید به دانشگاهها در مقاطع مختلف
دانشگاه مبعوث رستاخیز دانایی در امتداد غیرت ملی
نرخ اجارهبهای خوابگاههای دانشجویی در سال جدید اعلام شد+عکس
چه کسی گفته است قهرمانها فقط در خط مقدم ساخته میشوند؟
مدادهایی که بعد از تمام شدن، سبز میشوند
نتایج المپیاد علمی دانشجویان علوم پزشکی کشور اعلام شد
حضور نمادین کاروان مراسم عروسی سیریک در رزمایش جانفدا
نگرشی نو به حفظ قرآن در مدارس، محور چهارمین همایش ایدهپردازان قرآنی
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.