به گزارش ثریا محسن ردادی، استادیار گروه مطالعات انقلاب اسلامی، در یادداشتی به بازخوانی تحلیلی گزارش سیاستی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی درباره سرمایه اجتماعی در سال ۱۴۰۲ پرداخته است. این یادداشت یافتههای کلیدی گزارش مذکور را که بر مبنای رصد کلان دادههای فضای مجازی تهیه شده، با بیانی رسانهای و قابل فهم برای عموم ارائه میدهد.
سال ۱۴۰۲ در حالی با آرامش نسبی سیاسی آغاز شد که التهابها و ابهامهای سال پیشین همچنان بر ذهن جامعه سایه افکنده بود. تبعات اقتصادی رخدادهای ۱۴۰۱، بار سنگینی بر دوش سرمایه اجتماعی کشور وارد میکرد. با این حال، این گزارش نشان میدهد که روند نزولی سرمایه اجتماعی در سال ۱۴۰۲ متوقف شده و حتی نشانههایی از بازگشت تدریجی اعتماد عمومی در نیمه نخست سال مشاهده شده است.
اقتصاد؛ موتور اصلی نوسانات سرمایه اجتماعی
یافتههای مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد که بیش از ۶۰ درصد رخدادهای مؤثر بر سرمایه اجتماعی در سال ۱۴۰۲، ریشه اقتصادی داشتهاند. مسائلی چون افزایش قیمتها، بیکاری، نارضایتی از توزیع منابع و تداوم مشکلات معیشتی، به موجی از نارضایتی در شبکههای اجتماعی دامن زده و شاخصهای سرمایه اجتماعی را تضعیف کرده است.
عوامل کلیدی کاهش سرمایه اجتماعی: برساخت واقعیت و بیسرانجامی پروندهها
دو مؤلفه اساسی در کاهش سرمایه اجتماعی طی سال گذشته شناسایی شدهاند. نخست، «برساخت اجتماعی واقعیت» که در آن مجموعه رخدادهای انباشته شده، در ذهن مخاطبان به یک روایت غالب تبدیل میشود. نمونه بارز آن، چالش پوشش بانوان بود که از فوت مرحومه امینی آغاز و با مسائلی چون اغتشاشات، شایعه مسمومیت مدارس و لایحه حجاب گره خورد و با کمک رسانههای فارسیزبان معاند به افت سرمایه اجتماعی انجامید.
دومین عامل، «بیسرانجامی پروندهها» است. اعلام تخلفات، مانند مورد تخلف مالی در یک شرکت چای، بدون پیگیری شفاف و اطلاعرسانی نتایج نهایی، احساس بیعدالتی و بیاعتمادی را در افکار عمومی تقویت کرده و به بدبینی مزمن دامن میزند. این عدم شفافیت به شدت به اعتماد عمومی لطمه میزند.
احساسات دوگانه کاربران: از غرور ملی تا ناهمسویی با دولت
تحلیل احساسات کاربران فضای مجازی در سال ۱۴۰۲ نشان میدهد که شاخصهای سرمایه اجتماعی تحت تأثیر احساسات مثبت و منفی قرار دارند. مواردی چون حمایت از تمامیت ارضی، رضایت از خدمات درمانی و اقتدار منطقهای ایران، موجب تقویت سرمایه اجتماعی شدهاند. در مقابل، تداوم مشکلات اقتصادی، ابهام در گشایش سیاسی و احساس ناهمسویی مردم و دولت، اعتماد عمومی را تضعیف کردهاند.
راهکارهایی برای ترمیم سرمایه اجتماعی: بازسازی رابطه و اعتماد
گزارش مرکز پژوهشها پنج راهکار کلیدی برای ترمیم سرمایه اجتماعی ارائه میدهد:
-
تضمین آزادی گفتوگو: تصویب قانونی برای ایجاد بستر ایمن و قانونی گفتوگو میان مردم و دولت در سکوهای بومی، و کاهش جرمانگاری نقدهای اجتماعی و سیاسی.
-
توجه به رفتار و گفتار مسئولان: آموزش ارتباط عمومی به مدیران و سیاستگذاری برای مسئولیتپذیری گفتاری آنان، چرا که حدود ۱۴ درصد واکنشهای منفی گسترده از رفتار یا گفتار نابجای یک مقام رسمی نشأت گرفته است.
-
استفاده هدفمند از ابزار عفو: بهرهگیری مدبرانه از فرمانهای عفو برای ارسال پیام بخشش و فرصت دوباره، که به بازسازی چهره انسانی حاکمیت کمک میکند.
-
تکمیل و رسانهایکردن پروندههای فساد: پیگیری کامل پروندههای فساد و تخلف و اطلاعرسانی شفاف نتایج به افکار عمومی برای افزایش شفافیت و اقناع جامعه.
-
بازسازی مرجعیت رسانهای داخلی: بازطراحی مأموریت رسانه ملی و ایجاد رسانههای مکمل غیرحکومتی برای ارائه روایتهای واقعی و معتبر، و مقابله با روایتهای تحریفشده رسانههای معاند.
نتیجهگیری: بازسازی سرمایه اجتماعی در گرو ارتباط مؤثر حاکمیت و جامعه
سرمایه اجتماعی نه تنها یک شاخص تحلیلی، بلکه پایهای برای بقای نظام سیاسی و حکمرانی مؤثر است. اگر افکار عمومی احساس کند دولت حامی اوست، صدایش شنیده میشود و تصمیمها شفاف و قابل پیگیری هستند، روند اعتمادسازی احیا خواهد شد. سال ۱۴۰۲، با وجود چالشهای اقتصادی، فرصتی برای ترمیم این پیوند فراهم کرد و توجه جدی به پیشنهادهای این گزارش میتواند مسیر احیای سرمایه اجتماعی را هموارتر سازد.
منبع: مهر
نماز شب اول قبر چگونه خوانده میشود؟ زمان اقامه نماز رهبر شهید
سیره امام سجاد(ع) در کادرسازی فکری و تجدید حیات معنوی جامعه
دستیابی به جامعه قرآنی هدف متعالی رهبر شهید
گسست معرفتی در اندیشه ایرانی از چالشها تا راهکارها
لبنانیها هفته بزرگداشت تشییع امام مستضعفان را برگزار می کنند
آرامگاه ابدی رهبر شهید انقلاب در رواق دارالذکر حرم امام رضا(ع)
تصویر/ما همه خونخواه توییم خامنهای...
پیکر رهبر شهید و خانواده ایشان در این رواق حرم مطهر رضوی به خاک سپرده میشود
برای بابای زهرای کوچک و آزمون سخت او در شهادت زن و فرزند
ریشه انتقام در فرهنگ ایرانی شیعی به کجا برمیگردد؟
روسیه به دنبال مختل کردن استارلینک در اوکراین
تأکید شورای عالی انقلاب فرهنگی: تعیین تاریخ امتحانات نهایی و کنکور بر عهده متولیان اجرایی
کاهش تنوع مدارس با هدف تحقق عدالت آموزشی در دستور کار آموزش و پرورش
شیوهنامه اجرایی طرح حامی ویژه تابستان ۱۴۰۵ ابلاغ شد
درخشش تیم ملی المپیاد فیزیک جمهوری اسلامی ایران در مسابقات جهانی
وداع با معلم یک ملت تجلی سرمایه اجتماعی یک ملت
جایگاه آموزش و پرورش در منظومه فکری رهبر شهید کجا بود؟
رتبه نخست دانشگاه صنعتی امیرکبیر در شاخص نوآوری
توزیع کارت کنکور ارشد از ۲۲ تیر آغاز میشود
اطلاعیه دانشگاه آزاد درباره امتحانات دانشجویان تحصیلات تکمیلی
نسخه جدید چت جی تی پی راه اندازی میشود
رباتها حس لامسه پیدا میکنند
یک خبر ترسناک: ربات انسان نما به همکارانش حمله کرد
زبالههای فضایی در ساحل استرالیا نمایان شدند
تولید سوخت جت پایدار از دی اکسیدکربن صنعتی ممکن شد
کاوشگر ژاپنی توانست از یک سیارک تصویر ثبت کند
هوش مصنوعی دیپ سیک به دنبال تراشه سازی رفت
هم اکنون انبوهی از سوخت رسان های آمریکایی درحال پرواز در نزدیکی تنگه هرمز هستند
گلباران پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب توسط دانشجویان
اقتدار علمی ایران؛ محور همیشگی رهنمودهای رهبر شهید
رهبر شهید ایران در آغوش ملت ایران
کلاسهای تابستانی دانشگاه آزاد مجازی شد
ضوابط برگزاری امتحانات مجازی و جزئیات ترم تابستان شریف اعلام شد
گروههای امدادی دانشگاه آزاد از نخستین لحظات تشییع رهبر شهید به خدمترسانی زائران پرداختند
محتوای کاربران گوگل برای آموزش هوش مصنوعی به کار میرود
تصویری از مراسم بدرقه رهبر شهید انقلاب
حضرت آیت الله جوادی آملی در جمکران بر پیکر رهبر شهید انقلاب نماز می خواند
هوش مصنوعی وارد عصر امنیت ملی میشود
بسیج همهجانبه دانشگاه آزاد برای خدمت زائران امام شهید
نگاهی به حضور کسب و کارهای مجازی در بدرقه رهبر شهید
هدایتهای روشنگرانه رهبر شهید در حوزه علم و فناوری
شماره جدید مجله دانشمند منتشر شد
چه کسی بر پیکر رهبر کبیر انقلاب نماز اقامه کرد؟
تشییع رهبر شهید انقلاب، صحنهای تاریخی برای نمایش وفاداری ملت ما است
جامعه رستگار، راهبرد رهبر شهید در امت سازی
«آیفون» به تنهایی کسی را مدرن نمیکند/اخلاق ویژه جامعه شبهمدرن شهری!
پویش ختم جمعی قرآن به یاد رهبر شهید
روایتی از نماد و معنا در انیمیشن های متاخر کودکان
کاظمی: ۵ هزار مدرسه برای اسکان زائران آماده شد
دعوت وزیر آموزش و پرورش از دانشآموزان و فرهنگیان برای حضور در آیین وداع و تشییع
میزبانی دانشگاه امیر کبیر از ۳۰۰۰ نفر از زائرین مراسم تشییع رهبر شهید
ماموریت نجات تلسکوپ ناسا آغاز شد
تعویق دوباره امتحانات نهایی دانش آموزان ممکن نیست
دعوت جهاددانشگاهی از دانشگاهیان برای حضور در مراسم تشییع رهبر شهید
تأکید بر صیانت از اقتدار ملی و تبعیت از رهبری در مذاکرات آتی
آمادگی دانشگاه علامه برای اسکان ۶ هزار زائر مراسم تشییع رهبر شهید
قابلیت جدید چت در تلگرام دردسرساز شد
توجه رهبر شهید به نخبگان؛ تحول سیاستگذاری علمی با محوریت نوآوری و نسل جوان
نقشۀ مسدودی خیابانهای منتهی به مصلی تهران
حضور سردار سید مجید موسوی در مراسم وداع با رهبر شهید انقلاب
رزمندگان هوافضای سپاه در آماده باش کامل عملیاتی
کشف یک سیاره قابل سکونت در ۲۵ سال نوری از زمین
چگونه ناتوانی دولت قاجار و ظلم دشمن، «قحطی بزرگ»را در جنگ جهانی رقم زد؟
دعوت معاون علمی رئیس جمهور از نخبگان برای حضور در آیین تشییع رهبر شهید
دعوت ستاد کانونهای مساجد از مردم برای حضور در تشییع رهبر شهید
تصویری از یادبود کودکان مظلوم و شهید میناب
بازدید سردار وحیدی از بیمارستان موقت مصلای تهران
آیا تو را تشییع میکنیم، یا بخشی از هویت خویش را؟
رقیب چینی جدید اوپن ای آی و آنتروپیک از راه رسید
جمعیت حاضر در مقابل ورودی های منتهی به مصلی تهران
رهبر شهید انقلاب اسلامی، حکمرانان را خادمان ملت میدانستند
رهبر شهید: متن تاریخ، منظومه معرفت، میراث تمدن
واکنش زینب سلیمانی به آخرین وداع با رهبر شهید در حسینیه امام
سوء استفاده آمریکا و اسرائیل از هوش مصنوعی در جنگ
هماکنون انتظار دلدادگان رهبر شهید برای ورود به مصلی تهران
بسیج اپراتورها برای مدیریت ترافیک ارتباطی در مراسم تشییع رهبر شهید
گامی تازه در درمان نابینایی برداشته شد
مرحله کتبی آزمون پذیرش فلوشیپ پزشکی برگزار شد
دعوت بسیج اساتید برای شرکت در بدرقه باشکوه پیکر مطهر آقای شهید ایران
دانشگاهها برای وداع با رهبر شهید انقلاب آماده میشوند
بسیج همهجانبه دانشگاه آزاد برای خدمت زائران امام شهید
میزبانی دانشگاه امیر کبیر از ۳۰۰۰ نفر از زائرین مراسم تشییع رهبر شهید
اقتدار علمی ایران؛ محور همیشگی رهنمودهای رهبر شهید
تصویری از مراسم بدرقه رهبر شهید انقلاب
هدایتهای روشنگرانه رهبر شهید در حوزه علم و فناوری
هوش مصنوعی وارد عصر امنیت ملی میشود
هم اکنون انبوهی از سوخت رسان های آمریکایی درحال پرواز در نزدیکی تنگه هرمز هستند
حضرت آیت الله جوادی آملی در جمکران بر پیکر رهبر شهید انقلاب نماز می خواند
چه کسی بر پیکر رهبر کبیر انقلاب نماز اقامه کرد؟
گلباران پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب توسط دانشجویان
شماره جدید مجله دانشمند منتشر شد
نگاهی به حضور کسب و کارهای مجازی در بدرقه رهبر شهید
جامعه رستگار، راهبرد رهبر شهید در امت سازی
رتبه نخست دانشگاه صنعتی امیرکبیر در شاخص نوآوری
تشییع رهبر شهید انقلاب، صحنهای تاریخی برای نمایش وفاداری ملت ما است
ماموریت نجات تلسکوپ ناسا آغاز شد
کاظمی: ۵ هزار مدرسه برای اسکان زائران آماده شد
پویش ختم جمعی قرآن به یاد رهبر شهید
تأکید شورای عالی انقلاب فرهنگی: تعیین تاریخ امتحانات نهایی و کنکور بر عهده متولیان اجرایی
تعویق دوباره امتحانات نهایی دانش آموزان ممکن نیست
«آیفون» به تنهایی کسی را مدرن نمیکند/اخلاق ویژه جامعه شبهمدرن شهری!
روایتی از نماد و معنا در انیمیشن های متاخر کودکان
توزیع کارت کنکور ارشد از ۲۲ تیر آغاز میشود
دعوت وزیر آموزش و پرورش از دانشآموزان و فرهنگیان برای حضور در آیین وداع و تشییع
اطلاعیه دانشگاه آزاد درباره امتحانات دانشجویان تحصیلات تکمیلی
درخشش تیم ملی المپیاد فیزیک جمهوری اسلامی ایران در مسابقات جهانی
رهبر شهید ایران در آغوش ملت ایران
شیوهنامه اجرایی طرح حامی ویژه تابستان ۱۴۰۵ ابلاغ شد
پیکر رهبر شهید و خانواده ایشان در این رواق حرم مطهر رضوی به خاک سپرده میشود
تصویر/ما همه خونخواه توییم خامنهای...
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.