به گزارش ثریا امیرالمؤمنین امام علی (ع) در حکمت ۱۳ نهج البلاغه، نکته‌ای کلیدی درباره شکر و نقش حیاتی آن در تداوم نعمت‌ها بیان می‌فرمایند. ایشان هشدار می‌دهند: «هنگامی که مقدمات نعمت‌ها به شما روی آورد، ادامه آن را به واسطه کمی شکرگذاری از خود دور نسازید.» این بیان، بر اهمیت سپاسگزاری در حفظ برکات الهی تأکید دارد.
امام (ع) در این سخن حکمت‌آمیز، به تشریح آثار شکر نعمت و پیامدهای کفران می‌پردازند. ایشان توضیح می‌دهند که نعمت‌ها اغلب به‌تدریج وارد زندگی انسان می‌شوند و وظیفه فرد هوشیار، استقبال از آن‌ها با شکرگزاری قلبی، زبانی و عملی است. همانند پرندگانی که با دیدن آرامش بر شاخه‌ای می‌نشینند، نعمت‌های الهی نیز با مشاهده شکر و قدردانی، پایدار می‌مانند و افزایش می‌یابند.
در مقابل، کم‌شکری و ناسپاسی، همچون صدای ناهنجاری است که این «پرندگان نعمت» را رمانده و دور می‌سازد. این اصل نه تنها در هنگام ورود نعمت، بلکه در زمان احساس زوال تدریجی آن نیز صادق است؛ شکر می‌تواند مانع از دست رفتن کامل نعمت و حتی موجب بازگشت آن شود. این مفهوم عمیق، ریشه در آیات قرآن کریم دارد، آنجا که خداوند می‌فرماید: «اگر شکرگزاری کنید، (نعمت خویش را) بر شما خواهم افزود و اگر ناسپاسی کنید، مجازاتم شدید است.»
داستان قوم سبأ در قرآن مجید نیز نمونه‌ای عبرت‌آموز از قومی است که با وجود برخورداری از نعمات فراوان، به دلیل کفران نعمت و ناسپاسی، دچار زوال و پراکندگی شدند. روایات متعددی از پیامبر اکرم (ص) و امامان معصوم (ع) نیز بر اهمیت این فضیلت انسانی تأکید دارند. امام صادق (ع) می‌فرمایند که خداوند به گروهی نعمت داد اما چون شکر نکردند، آن نعمت‌ها وبالشان شد؛ و گروهی دیگر در مصائب صبوری ورزیده و شکرگزار بودند، پس مصیبت‌ها برایشان به نعمت تبدیل گشت.
اما حقیقت شکر چیست؟ شکر دارای سه مرحله است: قلبی (خشنودی و رضایت از نعمت)، زبانی (بیان سپاس) و مهم‌تر از همه، عملی. شکر عملی به معنای استفاده صحیح از نعمت‌های الهی در راستای اهدافی است که برای آن خلق شده‌اند؛ مانند استفاده از عقل در مسیر صحیح و بهره‌گیری از آزادی برای تکامل.
فلسفه شکرگزاری نیز با درک این مراحل روشن می‌شود. این مواهب از آن ما نیستند، بلکه امانتی از سوی خداوند برای اهدافی معین هستند. بنابراین، شکر نه برای رفع نیاز خداوند، بلکه برای رشد و تعالی خود انسان و جلوگیری از محرومیت از نعمت‌ها است. کسانی که نعمت‌های الهی را ضایع کرده و در غیر اهداف آن به کار می‌گیرند، در واقع راه تداوم نعمت‌ها را بر خود می‌بندند.
پی نوشت ها:
(۱). «أطراف» جمع «طَرَف» در اینجا به معنای آغاز هر چیزی است به قرینه «اَقْصاها» که در جمله بعد آمده، و به معنای انتهای چیزی است.
(۲). ابراهیم، آیه ۷.
(۳). سبأ، آیه ۱۵.
(۴). سبأ، آیه ۱۷.
(۵). بحارالانوار، ج ۶۸، ص ۴۱، ح ۳۱.
(۶). سند گفتار حکیمانه: پیش از مرحوم سیّد رضی ابوعثمان جاحظ عین همین عبارت را در کلمات خود آورده و بعید نیست که سیّد رضی از او روایت کرده باشد و از کسانی که بعد از مرحوم سیّد رضی بوده اند جماعتی آن را در کتاب های خود آورده اند از جمله قاضی قضاعی در دستور معالم الحکم و آمدی در غررالحکم و زمخشری در ربیع الابرار. (مصادر نهج البلاغه، ج ۴، ص ۱۵). در کتاب تمام نهج البلاغه این سخن حکمت آمیز در لا به لای دستوری که امام(علیه السلام) به یارانش درباره آداب دین و دنیا تعلیم داده آمده است. (تمام نهج البلاغه، ص ۷۱۹).
منبع: کتاب پیام امام امیر المومنین (علیه السلام)، شرح تازه و جامعی بر نهج البلاغه
جنگ‌ها و تحولات اخیر به کتاب‌های درسی نهم و یازدهم رسید
خانه فرهنگ در خوابگاه‌های دانشگاه فرهنگیان راه‌اندازی می‌شود
بازگشت معتمدآریا و یک یادآوری درباره حفظ حرمت سرزمین مادری
چه خبر از گیشه سینماها؟ فروش سینماها رو به افزایش است
فیلم نماینده ایران در اسکار انتخاب شد
سمپوزیوم راهکارهای قرآنی برای حل مشکلات تمدن معاصر
الگوی قرآن برای حل اختلافات شدید خانوادگی چیست؟
مساجد ۳۲ استان به دنبال طراحی برنامه‌های قرآنی ویژه
بچه‌های مسجدی با حداقل امکانات، کارهای «نشد» را «شد» می‌کنند
حکمرانی فضای مجازی در پیچ تعدد نهادها؛ نمی‌توان دستوری حکمرانی کرد
وقتی امامزادگان در روزهای جنگ به کانون خدمت‌رسانی تبدیل شدند
ایرباس به فناوری «پوست کوسه» مجهز می‌شود
نوشته جالب در دانشگاه شهید بهشتی
اعتبار ردیف استخدامی ۴۶۵ نفر از فراخوان سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ تأمین شد
تمدید مهلت معرفی مشمولان پذیرفته‌شدگان آزمون دستیاری پزشکی تا ۳۰ مهر
لشکر پهپادهای زیر آبی چین رکورد زد
شرکت‌های فناوری درباره هوش مصنوعی با ترامپ چه توافقی کردند؟
اولویت‌های استادان برای سال تحصیلی پیش‌رو بررسی شد
اختصاص ۳۰ میلیارد تومان تسهیلات معاونت علمی به حوزه بازی‌های رایانه‌ای
برگزاری همایش ملی نخبگان لغو شد
تشریح جزئیات اجرای آیین‌نامه جذب استعدادهای برتر در دانشگاه فرهنگیان
سالن مطالعه دو دانشکده مهندسی دانشگاه صنعتی امیرکبیر باز طراحی شد
ثبت نام آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان بین‌الملل ۱۴۰۵ آغاز شد
۳۰۰ گروه و کانال فیشینگ در سکوهای خارجی فعالیت می‌کنند
برنامه مدارس اینستاگرام گسترده تر می شود
پارک فناوری دانشگاه تهران پلتفرم سرمایه گذاری مجازی راه اندازی کرد
حجت‌الاسلام قمی: زنجیره جنایت باید با خونخواهی رهبر شهید قطع شود
رونمایی از نخستین کیوسک نذر عتبات
برگزاری چهاردهمین کنگره ملی شعر فاطمی در سه زبان؛ توجه ویژه به نوقلمان
جزئیات چهارمین «همایش ایده‌پردازان قرآنی» اعلام شد
عالمان عصر صفوی چگونه به قدرت اجتماعی رسیدند؟
اعلام برنامه دروس خارج فقه مسئله محور اساتید حوزوی
زمان ثبت درخواست دانشگاه‌ها برای ایجاد رشته‌های جدید اعلام شد
امکان تحصیل بدون آزمون مدال‌آوران بازی‌های آسیایی ناگویا فراهم شد
اجازه نمی‌دهیم کسی به پرچم ایران اهانت کند
قالیباف: یا بازار نفت احمق است یا آمریکا دروغ می‌گوید+عکس
پرچم جمهوری اسلامی، محور وحدت و نماد ایستادگی در برابر بدخواهان است
ماه کاملِ امشب از تنگهٔ هرمز+عکس
مهلت ثبت‌نام آزمون اخذ پروانه وکالت مرکز وکلای قوه قضائیه تمدید شد
سهمیه بومی آزمون کارشناسی ارشد علوم پزشکی سال ۱۴۰۵ اعلام شد
دانشگاه شریف در مسیر توسعه برق تجدیدپذیر؛ احداث و خرید نیروگاه
مهلت مجدد ثبت‌نام در آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ از امروز آغاز شد
اعلام تسهیلات ویژه برای برگزیدگان المپیاد علمی دانشجویی کشوری
اعلام نتایج اولیه کنکور سراسری ۱۴۰۵ در نیمه اول مهر
رقابت داوطلبان در سی و یکمین المپیاد علمی دانشجویی کشور آغاز شد
۱۰۹۶ میلیارد ریال به حساب اعضای صندوق ذخیره فرهنگیان واریز شد
استقلال آموزش و پرورش کالپوش؛ گامی در مسیر تحقق عدالت آموزشی
داخلی‌سازی صنعت نوشت‌افزار به بیش از ۸۵ درصد رسید
معرفی بسته‌های تربیت و یادگیری ارزیابی شده ویژه کودکان برای سال تحصیلی جدید
مدارس تراز؛ سامانه‌ای برای پایش، ارزیابی و مدیریت داده‌محور مدارس
اهتمام به نماز، بخش مهمی از فرآیند تربیت دانش‌آموزان است
بازدید ۴۰۰ میلیونی سکوهای ایرانی برای رئیس جمهور ایران
آنتروپیک بازنده شکایت از پنتاگون شد
درخواست بازنگری در سقف سنی جذب اعضای هیئت علمی توسط جمعی از متقاضیان
تأکید معاون آموزشی دانشگاه شریف بر اهمیت بازگشت به آموزش حضوری
این دانشگاه‌ها از امروز آموزش حضوری را آغاز کردند
ضرورت هماهنگی در سیاست‌گذاری فضای مجازی؛ اولویت حل مسائل اصلی مردم است
یک پژوهش جدید نشان می‌دهد: مریخ آب گرم داشت!
فرصت جدید ثبت نام آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵ فراهم شد
گوگل هوش مصنوعی را به فضا می‌برد
تیک تاک ۱۲.۷ میلیون پوند جریمه می‌دهد
مهلت مجدد ثبت‌نام آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی ۱۴۰۵ از امروز آغاز شد
بانویی که هجرتش آغاز یک تمدن شد
تاکید رهبر شهید بر عمومی کردن فلسفه؛تولید علم دینی بدون مبنا ممکن نیست
واکاوی مفهومی مؤلفه‌ها و حدود مقوله سوءرفتار علیه زنان
دین در جهان شبکه‌ها؛ چرا شیوه گفت‌وگو با نسل جدید باید تغییر کند؟
سیاستمداران بدون حکمت عملگرایان بی مبنا هستند
روایت رسانه‌های جهان از یک روز متفاوت در تهران
آغاز ثبت‌نام ترم پاییز دوره‌های آموزش قرآن دارالتحفیظ
توجه بازدیدکنندگان نمایشگاه کتاب ابوظبی به مصحف ۱۳۰ ساله مینیاتوری
نوجوان ایرانی، جهانی که آن را نمی‌شناسیم
چرا ما انتقادپذیر نیستیم؟
زنان جان فدا نیستند، جان فزا هستند
ترامپ باز هم خواب تنگه هرمز را دید+عکس
نخستین آزمون بسندگی زبان عربی برگزار شد
اوپن ای آی عکس‌های کاربران را فاش کرد
۴۸ هزار بازمانده از تحصیل به مدرسه بازگشتند
توزیع رایگان شیر و تغذیه در مدارس دولتی ابلاغ شد
پیام تسلیت حجت‌الاسلام رستمی در پی ارتحال آیت‌الله شبیری زنجانی
۲۵۰۰ دانشجو در سراسر کشور وام شرافتی دریافت می‌کنند
اولویت‌های استادان برای سال تحصیلی پیش‌رو بررسی شد
تمدید مهلت معرفی مشمولان پذیرفته‌شدگان آزمون دستیاری پزشکی تا ۳۰ مهر
سمپوزیوم راهکارهای قرآنی برای حل مشکلات تمدن معاصر
اعتبار ردیف استخدامی ۴۶۵ نفر از فراخوان سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ تأمین شد
الگوی قرآن برای حل اختلافات شدید خانوادگی چیست؟
فیلم نماینده ایران در اسکار انتخاب شد
برگزاری همایش ملی نخبگان لغو شد
تشریح جزئیات اجرای آیین‌نامه جذب استعدادهای برتر در دانشگاه فرهنگیان
اختصاص ۳۰ میلیارد تومان تسهیلات معاونت علمی به حوزه بازی‌های رایانه‌ای
ایرباس به فناوری «پوست کوسه» مجهز می‌شود
حکمرانی فضای مجازی در پیچ تعدد نهادها؛ نمی‌توان دستوری حکمرانی کرد
مساجد ۳۲ استان به دنبال طراحی برنامه‌های قرآنی ویژه
بازگشت معتمدآریا و یک یادآوری درباره حفظ حرمت سرزمین مادری
جنگ‌ها و تحولات اخیر به کتاب‌های درسی نهم و یازدهم رسید
ثبت نام آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان بین‌الملل ۱۴۰۵ آغاز شد
شرکت‌های فناوری درباره هوش مصنوعی با ترامپ چه توافقی کردند؟
خانه فرهنگ در خوابگاه‌های دانشگاه فرهنگیان راه‌اندازی می‌شود
نوشته جالب در دانشگاه شهید بهشتی
لشکر پهپادهای زیر آبی چین رکورد زد
پارک فناوری دانشگاه تهران پلتفرم سرمایه گذاری مجازی راه اندازی کرد
وقتی امامزادگان در روزهای جنگ به کانون خدمت‌رسانی تبدیل شدند
بچه‌های مسجدی با حداقل امکانات، کارهای «نشد» را «شد» می‌کنند
چه خبر از گیشه سینماها؟ فروش سینماها رو به افزایش است
سالن مطالعه دو دانشکده مهندسی دانشگاه صنعتی امیرکبیر باز طراحی شد
رونمایی از نخستین کیوسک نذر عتبات
جزئیات چهارمین «همایش ایده‌پردازان قرآنی» اعلام شد
عالمان عصر صفوی چگونه به قدرت اجتماعی رسیدند؟
حجت‌الاسلام قمی: زنجیره جنایت باید با خونخواهی رهبر شهید قطع شود
اعلام برنامه دروس خارج فقه مسئله محور اساتید حوزوی
۳۰۰ گروه و کانال فیشینگ در سکوهای خارجی فعالیت می‌کنند
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.