به گزارش ثریا مهارت خودشناسی یکی از مهارت‌هایی است که انسان در هر سنی می‌تواند از آن بهره‌مند شود. این مهارت به ما کمک می‌کند قدرت و توانایی خود را در زمینه‌های مختلف بشناسیم و از آن در مسیری استفاده کنیم که کمترین دردسر و بیشترین فایده را برایمان داشته باشد.

خودشناسی، امری جدید نیست اما آموزش و یادگیری آن به‌ویژه برای کودکان مسئله‌ای نسبتا جدید است که کتاب‌ها و ادبیات کودکان سعی کرده‌اند با داستان‌ها و شعرهایی جذاب، تحقق آن در روند تربیت کودکان را تسریع کنند. خودشناسی می‌تواند ابعاد گوناگونی داشته باشد؛ از شناخت بدن تا روح خود، از شناخت توانایی‌های جسمی تا رسالت معنوی‌ای که خداوند برای خلقت انسان در نظر گرفته است.

کتاب «به نَظَر مَن» از نشر محیی با همین هدف تألیف شده است. این کتاب را زینب عقلمند نوشته و اسماعیل چشرخ تصویرگری کرده است. «به نَظَر مَن» در بخش ساماندهی منابع آموزشی و تربیتی وزارت آموزش و پرورش بررسی و تأیید شده است؛ بنابراین والدین با اطمینان می‌توانند از محتوای این اثر در تربیت کودکان خود استفاده کنند.

داستان این کتاب درباره حیوانات یک جنگل سبز است که هر یک در گوشه‌ای از آن زندگی می‌کردند. شیر و فیل و سنجاب و سگ‌آبی و خرگوش و دیگر حیوانات با توجه به جثه خود و توانایی‌هایی که داشتند، سبک زندگی مخصوص به خود را داشتند و البته وظایفی در امور جنگل؛ اما این نظم با فعالیت‌های نمایشی روباهِ بندباز بهم خورد. او که در سیرک کار کرده و با زندگی انسان‌ها آشنا شده، تلاش می‌کند خودش را شبیه آن‌ها کند. او لباس‌هایی می‌پوشد که شبیه انسان‌ها شود. روباه سعی می‌کند این نوع سبک زندگی را در جنگل رواج دهد.

او که فکر می‌کند در همه امور متخصص است و همه‌چیز را می‌داند، با چرب‌زبانی، مسیر کار و زندگی هر یک از حیوانات جنگل را تغییر می‌دهد؛ به‌طوری که سنجاب دیگر در لانه‌اش زندگی نمی‌کرد و مثل گورکن در زیرِ زمین زندگی می‌کرد و کلاغ دیگر خبررسانی نمی‌کرد و سگ‌آبی سد جنگل را نمی‌ساخت و به‌جایش لاک‌پشت باید این کار را انجام می‌داد. نظم جنگل حسابی بهم خورده بود و شیر احساس خطر می‌کرد؛ خطری که خیلی زود فرا رسید و کل جنگل را فرا گرفت.

کتاب «به نَظَر مَن» داستانی در زمره داستان‌های حیوانات است که به‌طور غیرمستقیم و نمادین، کودکان بالای ۹ سال را با اهمیت مهارت خودشناسی آشنا می‌کند. این کتاب به کودکان نشان می‌دهد که شناخت توانایی‌هایشان و ویژگی‌های غیرقابل تغییرشان چقدر مهم است: چه توانایی‌هایی بدنی و چه روحی و روانی. این شناخت باعث می‌شود که مسیر تربیت و پرورش کودک با سرعت بهتر و چالش کمتری پیموده شود.

برای مثال کودکی که قد کوتاهی دارد شاید دلش بخواهد کارهایی را انجام دهد که انسان قدبلند می‌تواند انجام دهد، اما او نباید این تفاوت را به یک اختلال و نقص تبدیل کند، بلکه باید آن را بپذیرد و به بهترین نحو ممکن از آن استفاده کند یا کودکی که در امور هنری استعداد بیشتری نسبت به امور ورزشی دارد، نباید از سمت والدین یا مربیان یا حتی خودش، تحت فشار قرار بگیرد تا در اموری که توانایی کمتری دارد، نتایج فوق‌العاده خوب بگیرد. البته برخی توانایی‌ها با تمرین مداوم در انسان شکل می‌گیرد یا تقویت می‌شود؛ اما برخی استعدادها هم در انسان کم است و بهتر است وقت خود را صرف تقویت استعدادهای موجود کنیم نه اینکه آن‌ها را رها کنیم و به استعدادهایی که نداریم بپردازیم.

توجه به این مسئله برای والدین بسیار ضروری است. آن‌ها حتما آرزوها و برنامه‌هایی برای فرزندان خود دارند؛ اما باید این را در نظر بگیرند که هر انسانی و به‌طور کل هر موجودی که خداوند خلق کرده است دارای توانایی‌هایی است و همه شبیه به هم نیستند. آن‌ها با شناخت توانایی‌های کودکان خود و البته با کمک به فرزندان برای شناخت خود و کسب مهارت خودشناسی می‌توانند کمک بسیار مهم و بزرگی به آن‌ها کنند؛ کمکی که حتما آینده متفاوت‌تری را برای آن‌ها رقم خواهد زد.

کتاب «به نَظَر مَن» داستان خوش‌خوان و پرکششی دارد. کلمات کتاب نیز از دایره واژگان کودکان بالای ۹ سال عبور نمی‌کند و مطالعه و فهم کتاب را برای آن‌ها سخت نمی‌کند. همچنین، تصاویر کتاب از لطافت و زیبایی درخور توجهی برخوردار است. اسماعیل چشرخ از تصویرگران باتجربه است. او تصاویری برای این کتاب ساخته که در عین تکمیل محتوای اثر، جذابیت بیشتری به داستان بخشیده و در نتیجه، خواننده دوست دارد با دقت زیادی به تصاویر کتاب نگاه کند. ترکیب رنگ و شکل حیوانات و به‌طور کل تصاویر کتاب به گونه‌ای در نظر گرفته شده است که نگاه کودکان را اذیت نمی‌کند و حتی آن‌ها را به توجه بیشتر به تصاویر تشویق می‌کند.

در بخشی از متن این کتاب می‌خوانیم:

کلاغ که کارش خبررسانی بود، زیر باران قدم می‌زد. شیرو تا او را دید گفت: «سریع پرواز کن و خبر سیل را به همه برسان!»

کلاغ بال‌هایش را تکانی داد و گفت: «من که نمی‌توانم.» شیرو نگاهی به سر تا دم کلاغ کرد و پرسید: «مشکلی برای بال‌هایت به وجود آمده؟» کلاغ قارقار کرد: «نه جانم! روباهِ عزیز گفته اگر در باران پرواز کنم بال‌های زیبایم خراب می‌شود.» شیرو با عصبانیت گفت: «از دست این روباه! سد نیمه‌کاره مانده. هر لحظه ممکن است سیل جنگل را از بین ببرد و حیوانات بمیرند. زودتر باید همه را خبر کنیم.»

کلاغ که انگار اصلاً حرف‌های شیرو را نمی‌شنید با خودش زمزمه کرد: «حیف نیست زیر این باران زیبا داد و هوار می‌کنی؟»

نشر محیی، کتاب «به نَظَر مَن» اثر زینب عقلمند با تصویرگری اسماعیل چشرخ را در ۲۸ صفحه مصور رنگی و بهای ۱۸۰ هزار تومان منتشر کرده است. این کتاب تاکنون به چاپ‌های متعدد رسیده است.

منبع: مهر