به گزارش ثریا حجت‌الاسلام احمد رهدار، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در محفل گفت‌وگو پیرامون اندیشه علامه شهید سید حسن نصرالله با اشاره به مجموعه «هزار و یک پرسش از مقاومت» اظهار کرد: اگر این کار انجام نشده باشد، پیشنهاد می‌کنم مجموعه‌ای با عنوان «صحیفه نور شهید نصرالله» تدوین شود و تمام فرمایشات شهید سید حسن نصرالله به ترتیب تاریخی، مشابه «صحیفه نور» امام خمینی(ره)، در اختیار مردم قرار گیرد.

وی افزود: این اقدام می‌تواند مکمل خوانش موضوعی و خلاقانه‌ای باشد که در مجموعه «هزار و یک پرسش از مقاومت» صورت گرفته است. هرچند رویکرد موضوعی فواید و محاسن بسیاری دارد، اما به اقتضای این روش، موضوعات ناگزیر در یک نظم منطقی دسته‌بندی می‌شوند و سیر تاریخی تحولات و تطور اندیشه شخصیت را به طور کامل نشان نمی‌دهند. بنابراین پیشنهاد من برای ادامه این مسیر، تدوین آثار شهید نصرالله بر اساس نظم زمانی و تاریخی است.

رهدار با اشاره به اهمیت شناخت شهید نصرالله در بستر تاریخی زندگی او گفت: لازم است شهید نصرالله را در «شدن تاریخی» او و میراثی که از خود به جا گذاشته است، یعنی مقاومت و تحول، بشناسیم. نصراللهِ روز نخست که دبیرکل حزب‌الله لبنان شد با نصراللهِ شهید، در یک منصب اما در دو موقف و منزل تاریخی قرار دارند. مطالعه سخنان او درباره موضوعاتی مانند سوریه، وقتی به ترتیب زمانی انجام شود، سیر تطور فکری و شخصیتی او را نیز نشان می‌دهد.

وی ادامه داد: این تطور به معنای تغییر شخصیت نیست، بلکه به معنای سیر طولی و تکاملی شخصیت است. در طول زمان، انسان‌های بزرگ پخته‌تر می‌شوند و ابعاد تازه‌ای از شخصیت آنها آشکار می‌شود. بنابراین نباید شهید نصرالله را به صورت انتزاعی و جدا از بستر تاریخی تجربه زیسته‌اش مطالعه کرد؛ بلکه باید او را با همه فرازها و سختی‌هایی که پشت سر گذاشته است شناخت.

عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) با بیان اینکه ابعاد مختلف شخصیت شهید نصرالله هنوز به طور کامل شناخته نشده است، گفت: گاهی در تاریخ، شخصیت‌هایی وجود دارند که یک بُعد از شخصیت آنها بر سایر ابعاد غلبه پیدا می‌کند و دیگر جنبه‌ها کمتر دیده می‌شوند. درباره شهید نصرالله نیز ممکن است به دلیل برجستگی نقش او در مقاومت، سایر ابعاد علمی، فکری و شخصیتی او کمتر مورد توجه قرار گرفته باشد.

وی افزود: به نظر من شهید نصرالله به معنای دقیق کلمه یک «علامه» است و زمان خواهد برد تا ابعاد مختلف شخصیت او به تدریج آشکار شود. در پشت سخنان و کلمات دقیق و حکیمانه او، یک مجاهدت عینی و اخلاقی وجود دارد. این حکمت صرفاً محصول مطالعه و دانش نظری نیست، بلکه در بستر یک مجاهدت مستمر شکل گرفته است.

رهدار با اشاره به تجربه خود از حضور در جلسات شهید نصرالله اظهار کرد: نخستین حسی که از شنیدن سخنان او به من دست می‌داد، بی‌اعتباری مدرک بود؛ زیرا می‌دیدم انسانی که ممکن است در نگاه برخی از نظر تحصیلات دانشگاهی شناخته‌شده نباشد، چگونه می‌تواند ساعت‌ها با این دقت و حکمت سخن بگوید. سخنان او ساده بود، اما در عین سادگی حکیمانه و مبتنی بر حقیقت بود.

وی با تأکید بر اینکه میراث شهید نصرالله تنها به آثار و سخنرانی‌های او محدود نمی‌شود، گفت: افراد زیادی با همین میزان از حکمت و نگاه تربیت شده‌اند و این افراد نیز بخشی از میراث سید حسن نصرالله هستند و باید آنها را ببینیم.

رهدار در ادامه با اشاره به مفهوم «امامت» در شخصیت شهید نصرالله گفت: برخی شخصیت‌ها علاوه بر اینکه متفکر یا مدیر هستند، به جایگاه «امام» می‌رسند. امام بودن عنوانی فراتر از استاد و مدیر است. به نظر من وجه مغفول شخصیت شهید نصرالله، وجه امامت اوست.

وی افزود: شهید نصرالله فقط حزب‌الله لبنان را رشد نداد؛ جامعه لبنان، اهل سنت، مسیحیان و حتی جهان عرب را تحت تأثیر قرار داد و برای بشریت میراثی به جا گذاشت. از این منظر، عنوان «علامه» می‌تواند بخشی از ابعاد علمی و نظری شخصیت او را توضیح دهد، اما حتی این عنوان نیز جایگاه «امامت» او را به طور کامل توضیح نمی‌دهد.

مقاومت میراثی چندلایه از شهید نصرالله است

رهدار در بخش دیگری از سخنان خود با تشریح ویژگی‌های مقاومت به عنوان یکی از مهم‌ترین میراث‌های شهید نصرالله گفت: مقاومت مبنای دینی دارد و پدیده‌ای نیست که نیازمند توجیه باشد. آیات قرآن، روایات، سیره و سنت تاریخی متشرعه، پشتوانه یک مفهوم اصیل دینی به نام مقاومت هستند.

وی افزود: مقاومت صرفاً یک مفهوم نیست، بلکه مفهومی است که در تاریخ تجلی پیدا کرده است. مقاومت لبنان و ایران، بخشی از تبار تاریخی گسترده‌ای است که بیش از صد جنبش و نهضت ضد استعماری در دو یا سه قرن اخیر در جوامع اسلامی پشتوانه آن قرار دارند. بنابراین مقاومت یک عطیه مقطعی و محدود به یک زمان و مکان نیست، بلکه یک پدیده تاریخی دارای شخصیت، رخداد و تبار است.

عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) سومین ویژگی مقاومت را «نهادشدگی» آن دانست و اظهار کرد: مقاومت در نسخه لبنانی خود به یک نهاد تبدیل شده است. مقاومت فقط فرمانده، انبار سلاح یا نظریه نظامی نیست؛ بلکه دانشگاه، اقتصاد، رسانه، کرسی سیاسی در حکمرانی و حتی طرح حکمرانی دارد. برای مثال، بدون پشتیبانی علمی دانشگاه‌ها، فعالیت‌های اقتصادی تجار مقاومت، رسانه‌هایی مانند المیادین و مجموعه‌ای از مؤلفه‌های دیگر، عملکرد نظامی مقاومت قابل توضیح نیست.

وی ادامه داد: ویژگی دیگر مقاومت، برخورداری از یک نظام سیاسی پشتیبان است. مقاومت لبنان از حمایت نظام جمهوری اسلامی ایران برخوردار است و شهید نصرالله نیز در اواخر عمر خود به اهمیت این پشتوانه اشاره کرده بود. اگر حتی حزب‌الله در یک معرکه از بین برود، نظام سیاسی ایران همچنان می‌تواند با همان تدبیر، حزب‌الله دیگری در لبنان یا دیگر نقاط ایجاد کند.

رهدار گفت: مقاومت همچنین از یک مجموعه شبکه‌ای از نظام‌ها، احزاب، نهادها و جریان‌ها تشکیل شده و به یک «بلوک» تبدیل شده است که از آن با عنوان «محور مقاومت» یاد می‌کنیم. محور مقاومت یک نظام، حزب، قوم یا ملیت واحد نیست، بلکه ترکیبی از ظرفیت‌های مختلف است که در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.

وی با تأکید بر اینکه مقاومت «آینده» دارد، اظهار کرد: مقاومت یک پدیده آینده‌نگر است و حرکت آن به سوی آینده، تصادفی نیست؛ بلکه پروژه و طرح دارد. مقاومت امروز در قامت یک نسخه زیستی در برابر نسخه‌های رقیب، خود را برای کل بشریت مطرح می‌کند و نسبت به الگوهای رقیب، ایده و حرفی برای گفتن دارد.

رهدار در پایان با اشاره به ظرفیت جهانی گفتمان مقاومت گفت: در قرن بیستم، جریان‌های مختلفی از جمله جریان انتقادی در غرب، مطالعات پسااستعماری، الهیات رهایی‌بخش در آمریکای لاتین و مقاومت اسلامی، هر کدام به شیوه‌ای نظام تمدنی غرب را به چالش کشیده‌اند. آنچه امروز امیدبخش است، ارتباط و هم‌افزایی این جریان‌ها با گفتمان مقاومت اسلامی است؛ به‌گونه‌ای که برخی از آنها با وجود برخورداری از امکانات، قدرت و رسانه، از گفتمان مقاومت اسلامی ایده و فکر راهبر می‌خواهند.

وی خاطرنشان کرد: این ظرفیت امروز در قالب گفتمانی جهانی و با عنوان‌هایی مانند «گفتمان جنوب جهانی» در حال شکل‌گیری است و گفتمان مقاومت اسلامی می‌تواند در آن نقش فکری و راهبری ایفا کند. این بخشی از میراث شخصیت‌هایی مانند شهید سید حسن نصرالله است؛ شخصیتی که خود را نیز مقلد و سرباز دیگر بزرگان مقاومت می‌دانست.

منبع: مهر