کد خبر: 34398
ف
 سرکشی انسان ناشی از بی نیازاندیشی و خودبزرگ بینی اوست
ریشه ی اصلی مصیبت‌های آدمی این است که، چون خود را به سبب رسیدن به مال و مقام و موقعیت، بی نیاز دید، سر به طغیان بر می‌دارد و استعداد‌ها و انگیزه‌های رشد و کمال و تعالیِ خود و دیگران را نادیده می‌گیرد.

به گزارش ثریا داشته‌ها را می‌توان به داشته‌های حقیقی و داشته‌های اعتباری تقسیم کرد، چنان که خدای متعال در آیۀ ۹۶ سورۀ نحل فرموده است: «مَا عِندَکُم یَنفَدُ وَ مَا عِندَ اللهِ بَاقٍ: آن چه پیش شماست تمام می‌شود و آن چه پیش خداست پایدار است».

داشته‌های این جهانی داشته‌هایی است که متناسب این عالم است، و این عالم، عالمی گذرا و تمام شدنی است. این داشته ها، داشته‌هایی اعتباری است؛ چه قدرت باشد، چه مُکنت، و چه منزلت؛ علم باشد یا عبادت. هر داشتۀ اعتباری متعلق به این عالم است و راه به عالم باقی ندارد، مگر آنکه جنس آن، از جنس امور آخرتی باشد که نشانۀ آن وارستگی، لطافت وجودی، سبک بالی، معنا گرایی و اخلاق مداری است.

علم‌های اهل دل حَمالشان
علم‌های اهل تن اَحمالشان
علم، چون بر دل زند یاری شود
علم، چون بر تن زند باری شود

داشته‌های اعتباری مایۀ ثقل وجود آدمی و باری بر جان او و مایۀ رنج و اضطراب، و برتری جویی و تجاوزگری است. خدای سبحان در آیات ۶ و ۷ سورۀ علق فرموده است: «کَلا إِن الإِنسانَ لَیَطغَی أَن رَآهُ استَغنَی: حقا که انسان سرکشی می‌کند، همین که خود را بی نیاز پندارد».

ریشۀ اصلی مصیبت‌های آدمی این است که، چون خود را به سبب رسیدن به مال و مقام و موقعیت، بی نیاز دید، سر به طغیان بر می‌دارد و استعداد‌ها و انگیزه‌های رشد و کمال و تعالیِ خود و دیگران را نادیده می‌گیرد و یا خاموششان می‌کند و از منشأ و منتهای خود، غافل و از مسیر حق منحرف می‌شود. سرکشی انسان ناشی از بی نیازاندیشی و خودبزرگ بینی اوست. پس اگر وجدانش بیدار و چشمش باز شد و ناتوانی و نیازمندی خود را و بی پایگی و زوال پذیری آن چه را بدان می‌بالد و اتکا می‌نماید، ببیند، و عظمت و قدرت جهان و جهان آفرین را بشناسد، خوی سرکشی از سرش می‌رود و در برابر حق تسلیم می‌شود. (پرتوی از قرآن، طالقانی، ج. ۴، ص. ۱۸۲)

ملای روم در بیانی بسیار لطیف به فقر وجودی انسان اشارت کرده است و راه نجات از داشته‌های اعتباری، خود بینی، برتری جویی و تجاوزگری، و نیز رنج‌ها و اضطراب‌های آدمی را در درکی درست از فقرِ وجودی و رویکرد به حقیقت هستی معرفی نموده است.

گوید:‌ای خداوند بخشندۀ کریم، من همچون الف، چیزی ندارم و هیچ ام، و فقط دلی دارم که حتی از چشمِ حرفِ میم نیز تنگ‌تر است. داشتۀ من فقط دلی است که از شدت اندوه و رنج گرفته و تنگ است. همۀ داشتۀ من همین است. این الف. و میم، که مادرِ هستی ماست، یعنی الف. و میم که روی هم می‌شود (اُم =مادر)، اصل وجود ما را تشکیل می‌دهد. میمِ اُم، تنگ است و جزء، و الفِ آن نیز هیچ نیست و فقر مطلق است. آن الف. که هیچ علامت و تعینی ندارد، تفسیر کنندۀ مرتبۀ بی خویشیِ انسان، و آن میم که دلی تنگ دارد، تفسیر کنندۀ مرتبۀ با خویشی انسان است. انسان در واقع دو مرتبه دارد. مرتبه‌ای که توجه دارد که هیچ از خود ندارد و فقر مطلق و نیاز محض است، که این مرتبۀ بی خویشی اوست؛ و یک مرتبه، مرتبۀ با خویشیِ او که گرفتار داشته‌های اعتباری و وابستگی و دلدادگی به آن هاست و عقل جزئی و خود بنیاد محور زندگی اوست که اندوه‌ها و رنج‌ها و اضطراب‌ها از اینجا آغاز می‌شود.

ملای روم گوید: انسان در مرتبۀ بی خویشیِ خود که فقرِ وجودیِ خویش را درک می‌کند و گرفتار داشته‌های اعتباری نیست، هیچ علامت و تعینی از وجود موهوم خود ندارد، بلکه متوجه است که هر چه هست، اوست، و همه چیز از اوست، ولی در مرتبۀ با خویشیِ خود اسیر موهومات است و گرفتار.

گوید: خدایا، داشته‌های اعتباری ذاتاً هیچ است، من نیز هیچ ام، و اگر قدرت و مُکنت و منزلتی کسب کنم، تازه می‌شوم هیچ اندر هیچ. پس مرا از این داشته‌های اعتباری آزاد کن و متوجه فقرِ وجودیِ خویش نما که آرامش و آسایش در این است. من به خودی خود، آهی در بساط ندارم که به من سر و سامانی دهد، و این اندوه‌ها و رنج‌ها و اضطراب‌ها هم ناشی از توهمِ «داشتن» و داشته‌های اعتباری است.

آری، انسانِ دنیازده، پیوسته در اندیشه و در پیِ این است که فلان چیز را دارم، باید حفظش کنم، و فلان چیز را ندارم، باید به دستش آورم، و امثال این امور که خود منشأ رنج و اضطراب می‌شود. اما داشته‌های حقیقی، داشتن و وابسته نبودن، داشتن و پارسا بودن، مایۀ رشد و کمال و نیز آرامش و آسایش است.

پس ملای روم از خدای رحمان چنین تقاضا می‌کند: خدوندا! مرا در عین ناداری
ام، دارا فرما، و، چون رنج‌ها کشیده ام، مرا به راحتیِ روز افزون رسان. (شرح جامع مثنوی معنوی، کریم زمانی، ج. ۶، ص. ۶۲۲ – ۶۲۰).

چون الف، چیزی ندارم‌ای کریم!
جز دلی دلتنگ‌تر از چَشمِ میم

این الف. وین میم اُم بودِ ماست
میمِ اُم تنگ است، الف. زو نر گداست

آن الف. چیزی ندارد، غافلی است
میمِ دلتنگ، آن زمانِ عاقلی است

در زمانِ بی هُشی خود هیچ، من
در زمانِ هوش اندر پیچ، من

هیچ دیگر بر چنین هیچی مَنِه
نامِ دولت بر چنین پیچی مَنِه

خود ندارم هیچ، بِه سازد مرا
که ز. وَهمِ دارم است این صد عَنا

در ندارم هم تو داراییم کن
رنج دیدم، راحت افزاییم کن

دکترمصطفی دلشاد تهرانی ،استاد حوزه و دانشگاه 

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

تفریح جالب طلاب در ایام نوروز! +عکس

بارش سنگین برف در بجنورد +عکس

آخرین اخبار از سیل گلستان +عکس

شیوه امدادرسانی به مردم سیل زده آق‌قلا +عکس

وقتی ستاره «بازی تاج و تخت» تا دم مرگ رفت

جلوگیری از سنگ کلیه با مصرف آب‌لیمو

تماشای تلویزیون در میانسالی خطرناک است

نوروز هنگامه گناه زدایی است

شرایط صحت اعتکاف اعلام شد

برشی از کتاب مفاتیح الحیات درباره نوروز

جامعه‌ بدون پشتوانه میراث و فرهنگ سهمی در آینده بشری نخواهد داشت

بیشترین سرچ ایرانی‌ها در گوگل سال۹۷ +عکس

لباس متفاوت امیرحسین صدیق و همسرش +عکس

دیدار نوروزی احمدی‌نژاد با مشایی و بقایی +عکس

باشگاه بایرن مونیخ هم عید نوروز را تبریک گفت+عکس

تبریک AFC به مناسبت عید نوروز +عکس

یک پراید در اتوبان قزوین - زنجان آتش گرفت +عکس

گلستان را آب بُرد، مسئولین و سلبریتی‌ها را خواب +عکس

پاسخ مجری شبکه چهار درباره دعوت حافظ و سعدی

توییت رمزآلود مشاور رئیس جمهور +عکس

قیمت بلیت هواپیما از تهران به شهرستان‌ها +جدول

نماینده رهبری با لباس گِلی در مناطق سیل زده +عکس

عادل فردوسی پور و شهاب حسینی همکار می‌شوند؟

تشخیص شل یا سفت بودن تسمه تایم خودرو

آرزوهای مهراب قاسم‌خانی برای سال ۹۸ + عکس

کلمات عبور در فیس بوک در امان نیستند

آزمون MHLE سال ۹۸ در ۶ نوبت برگزار می‌شود

دانشگاه خوارزمی 250 دانشجوی خارجی از 11 کشور دارد

آشنایی با فولکس واگن توآرگ V8 TDI مدل 2020 + عکس

با 19 خودروی نظامی عجیب تاریخ آشنا شوید! +تصاویر

راهکارهای شناسایی کمک فنر خراب چیست؟

تحقق شعار سال با ایجاد شبکه نوآوری علم و فناوری در دانشگاه آزاد

سریالی که قرار بود محمد مطیع در آن بازی کند

نگار جواهریان به این دلیل حاضر است بازیگری را رها کند!

تبریک متفاوت پری‌ناز ایزدیار به مناسبت عید نوروز +عکس

بازیگر معروف برای گذران زندگی لباس مرغ پوشید

عکس صمیمی امیر جعفری و بهتاش پایتخت

رحمتی در کنار علی کریمی و ستاره‌های سینما +عکس

تاریخ از وصف عقیله بنی هاشم ناتوان است/ زینب کبری راوی خطبه فدکیه

غوغای «ظریف»

فناوری‌ها عجیب‌ در سالی که گذشت +عکس

بزرگترین اشتباه اقتصادی دولت در سال ۹۷ چه بود؟

وقوع ۲ خورشیدگرفتگی و ماه گرفتگی تا پایان ۹۸

نابودی ۶ نوع جنگل در ایران بر اثر خشکسالی و برداشت بی‌رویه/کاشت تریاک در اراضی جنگلی!

علت فوت محمد مطیع چه بود؟

اولین حضور مسعود صادقلو در تلویزیون +عکس

چگونه در عید وزن اضافه نکنیم؟

سال جدید، سال تولید، تلاش و اشتغال برای جوانان عزیز است/ مردم را از لحاظ خدمات دولتی، در رفاه بیشتری قرار خواهیم داد

مسئله‌ی فوری و جدّی کشور «اقتصاد» است/ سال ۹۸، سال «رونق تولید» خواهد بود

رهبر انقلاب: پدرم طاقت دوری ما را نداشت +عکس

تعریف و تمجید سفیر اتریش از ایرانی‌ها +عکس

آماده‌سازی صحن‌ رضوی برای لحظه تحویل سال +عکس

وقتی ایرانی‌ها در شب عید کم می‌آورند! +عکس

برخورد متفاوت شهرداری گلپایگان با پاکبانان +عکس

۵ دانشگاه تهرانی میزبان دانشجویان معتکف می‌شوند

موافقت با تشکیل و فعالیت ۵ قطب علمی در دانشگاه علامه

دفترچه انتخاب رشته دستیاری پزشکی منتشر شد/ ظرفیت ۲۶۰۰ نفری پذیرش

همکاری اینتل و وزارت انرژی آمریکا برای تولید ابررایانه قوی

عرضه رایانه هوش مصنوعی ان ویدیا به قیمت ۹۹ دلار

به روز شدن لپ تاپ‌های انوی با خدمات الکسا و ارتقای حریم شخصی

اوصاف حضرت امیرالمومنین علی (ع) از زبان مشایخ اهل سنت

تحویل سال با ذره‌بین نجوم/ حکایت اخترشناسی از اعتدال بهاری

دقیق‌ترین تقویم جهان؛ هدیه دانشمند ایرانی به دنیای علم

شرکت‌های دانش بنیان گردشگری حمایت می‌شوند

مصرف تخم‌مرغ تضمین داشتن استخوان‌های سالم‌تر

انفجار سیارک ۱۵۰۰ تنی در اتمسفر زمین

حق بیمه شخص ثالث هم گران شد +جزئیات

شیطنت‌ پیمان معادی در پشت صحنه فیلم جدیدش +عکس

ساعت رسمی کشور به جلو کشیده می‌شود

تبریک متفاوت علی کریمی به مناسبت روز پدر +عکس

واکنش رامبد جوان به گلایه لیلا بلوکات +عکس

جواد عزتی عزادار پدرش شد

بدآموزی رضا شفیعی جم در یک برنامه تلویزیونی +عکس

آمار مصدومان چهارشنبه‌سوری؛ تا الان ۲۵ قطع عضو +عکس

قیمت مصوب میوه‌های شب عید اعلام شد

۴ رستوران بین راهی در جاده هراز پلمپ شدند

مجری قدیمی جایگزین پژمان بازغی در کودک‌شو شد

پدران فوتبالیست در کنار فرزندانشان +عکس

توقف اجرای طرح ترافیک و زوج و فرد در تهران

قیمت مرغ کاهش یافت +جزئیات

مادر مرده‌ای که می‌خواست برق تهران را قطع کند +عکس

احمدی نژاد: مملکتی که با یه صحبت بهم می ریزه بذار بریزه + عکس

صف کانادا خیلی شلوغه! +عکس

واریز سود سهام عدالت آغاز شد +جزئیات

وقتی ایرانی‌ها در شب عید کم می‌آورند! +عکس

توضیحات فردوسی‌پور درباره علت واقعی پخش نشدن ۹۰

هواپیمای ایرانی در فرودگاه دوحه دچار حادثه شد +عکس

سلطان ترقه هم پیدا شد! +عکس

نوروز ۵۰ سال قبل در تهران قدیم +عکس

علت فوت محمد مطیع چه بود؟

افت ۸۰ درصدی فروش آجیل پس از تحریم خریدش

شغل جناب خان بعد از تعطیل شدن خندوانه

بهنوش بختیاری هم به جمع حامیان فردوسی‌پور پیوست +عکس

واکنش اینستاگرامی رامبد جوان به حذف عادل فردوسی پور از برنامه نود + عکس

۳ جواد محبوب سینما و تلویزیون در یک قاب + عکس

برخورد متفاوت شهرداری گلپایگان با پاکبانان +عکس

تصویر قدیمی از رامبد جوان و پژمان بازغی در کنار هم +عکس

همه چیز درباره قاتل استرالیایی حمله نیوزیلند +عکس

۹ خودرو در آبگرفتگی زیرگذر در تبریز گیر کردند +عکس

سریال پرطرفدار قدیمی در نوروز بازپخش می‌شود

این همه سلطان تو ایران چیکار می‌کنن؟ +عکس

مجری قدیمی جایگزین پژمان بازغی در کودک‌شو شد

خواننده پاپ کشور برای عادل فردوسی‌پور خواند

سیگار کشیدن دانشجویان با دستور استاد +عکس

سقوط داربست در بزرگراه ستاری روی ۳ پراید +عکس

کبوتری که یک میلیون یورو قیمت دارد +عکس

تبریک متفاوت پری‌ناز ایزدیار به مناسبت عید نوروز +عکس

خشک کردن لباس در مکان‌هایی که فکرش را نمی‌کنید +عکس

رحمتی در کنار علی کریمی و ستاره‌های سینما +عکس

تحقیر پاکبانان در مراسم تجلیل از شهردار +عکس