کد خبر: 34398
ف
 سرکشی انسان ناشی از بی نیازاندیشی و خودبزرگ بینی اوست
ریشه ی اصلی مصیبت‌های آدمی این است که، چون خود را به سبب رسیدن به مال و مقام و موقعیت، بی نیاز دید، سر به طغیان بر می‌دارد و استعداد‌ها و انگیزه‌های رشد و کمال و تعالیِ خود و دیگران را نادیده می‌گیرد.

به گزارش ثریا داشته‌ها را می‌توان به داشته‌های حقیقی و داشته‌های اعتباری تقسیم کرد، چنان که خدای متعال در آیۀ ۹۶ سورۀ نحل فرموده است: «مَا عِندَکُم یَنفَدُ وَ مَا عِندَ اللهِ بَاقٍ: آن چه پیش شماست تمام می‌شود و آن چه پیش خداست پایدار است».

داشته‌های این جهانی داشته‌هایی است که متناسب این عالم است، و این عالم، عالمی گذرا و تمام شدنی است. این داشته ها، داشته‌هایی اعتباری است؛ چه قدرت باشد، چه مُکنت، و چه منزلت؛ علم باشد یا عبادت. هر داشتۀ اعتباری متعلق به این عالم است و راه به عالم باقی ندارد، مگر آنکه جنس آن، از جنس امور آخرتی باشد که نشانۀ آن وارستگی، لطافت وجودی، سبک بالی، معنا گرایی و اخلاق مداری است.

علم‌های اهل دل حَمالشان
علم‌های اهل تن اَحمالشان
علم، چون بر دل زند یاری شود
علم، چون بر تن زند باری شود

داشته‌های اعتباری مایۀ ثقل وجود آدمی و باری بر جان او و مایۀ رنج و اضطراب، و برتری جویی و تجاوزگری است. خدای سبحان در آیات ۶ و ۷ سورۀ علق فرموده است: «کَلا إِن الإِنسانَ لَیَطغَی أَن رَآهُ استَغنَی: حقا که انسان سرکشی می‌کند، همین که خود را بی نیاز پندارد».

ریشۀ اصلی مصیبت‌های آدمی این است که، چون خود را به سبب رسیدن به مال و مقام و موقعیت، بی نیاز دید، سر به طغیان بر می‌دارد و استعداد‌ها و انگیزه‌های رشد و کمال و تعالیِ خود و دیگران را نادیده می‌گیرد و یا خاموششان می‌کند و از منشأ و منتهای خود، غافل و از مسیر حق منحرف می‌شود. سرکشی انسان ناشی از بی نیازاندیشی و خودبزرگ بینی اوست. پس اگر وجدانش بیدار و چشمش باز شد و ناتوانی و نیازمندی خود را و بی پایگی و زوال پذیری آن چه را بدان می‌بالد و اتکا می‌نماید، ببیند، و عظمت و قدرت جهان و جهان آفرین را بشناسد، خوی سرکشی از سرش می‌رود و در برابر حق تسلیم می‌شود. (پرتوی از قرآن، طالقانی، ج. ۴، ص. ۱۸۲)

ملای روم در بیانی بسیار لطیف به فقر وجودی انسان اشارت کرده است و راه نجات از داشته‌های اعتباری، خود بینی، برتری جویی و تجاوزگری، و نیز رنج‌ها و اضطراب‌های آدمی را در درکی درست از فقرِ وجودی و رویکرد به حقیقت هستی معرفی نموده است.

گوید:‌ای خداوند بخشندۀ کریم، من همچون الف، چیزی ندارم و هیچ ام، و فقط دلی دارم که حتی از چشمِ حرفِ میم نیز تنگ‌تر است. داشتۀ من فقط دلی است که از شدت اندوه و رنج گرفته و تنگ است. همۀ داشتۀ من همین است. این الف. و میم، که مادرِ هستی ماست، یعنی الف. و میم که روی هم می‌شود (اُم =مادر)، اصل وجود ما را تشکیل می‌دهد. میمِ اُم، تنگ است و جزء، و الفِ آن نیز هیچ نیست و فقر مطلق است. آن الف. که هیچ علامت و تعینی ندارد، تفسیر کنندۀ مرتبۀ بی خویشیِ انسان، و آن میم که دلی تنگ دارد، تفسیر کنندۀ مرتبۀ با خویشی انسان است. انسان در واقع دو مرتبه دارد. مرتبه‌ای که توجه دارد که هیچ از خود ندارد و فقر مطلق و نیاز محض است، که این مرتبۀ بی خویشی اوست؛ و یک مرتبه، مرتبۀ با خویشیِ او که گرفتار داشته‌های اعتباری و وابستگی و دلدادگی به آن هاست و عقل جزئی و خود بنیاد محور زندگی اوست که اندوه‌ها و رنج‌ها و اضطراب‌ها از اینجا آغاز می‌شود.

ملای روم گوید: انسان در مرتبۀ بی خویشیِ خود که فقرِ وجودیِ خویش را درک می‌کند و گرفتار داشته‌های اعتباری نیست، هیچ علامت و تعینی از وجود موهوم خود ندارد، بلکه متوجه است که هر چه هست، اوست، و همه چیز از اوست، ولی در مرتبۀ با خویشیِ خود اسیر موهومات است و گرفتار.

گوید: خدایا، داشته‌های اعتباری ذاتاً هیچ است، من نیز هیچ ام، و اگر قدرت و مُکنت و منزلتی کسب کنم، تازه می‌شوم هیچ اندر هیچ. پس مرا از این داشته‌های اعتباری آزاد کن و متوجه فقرِ وجودیِ خویش نما که آرامش و آسایش در این است. من به خودی خود، آهی در بساط ندارم که به من سر و سامانی دهد، و این اندوه‌ها و رنج‌ها و اضطراب‌ها هم ناشی از توهمِ «داشتن» و داشته‌های اعتباری است.

آری، انسانِ دنیازده، پیوسته در اندیشه و در پیِ این است که فلان چیز را دارم، باید حفظش کنم، و فلان چیز را ندارم، باید به دستش آورم، و امثال این امور که خود منشأ رنج و اضطراب می‌شود. اما داشته‌های حقیقی، داشتن و وابسته نبودن، داشتن و پارسا بودن، مایۀ رشد و کمال و نیز آرامش و آسایش است.

پس ملای روم از خدای رحمان چنین تقاضا می‌کند: خدوندا! مرا در عین ناداری
ام، دارا فرما، و، چون رنج‌ها کشیده ام، مرا به راحتیِ روز افزون رسان. (شرح جامع مثنوی معنوی، کریم زمانی، ج. ۶، ص. ۶۲۲ – ۶۲۰).

چون الف، چیزی ندارم‌ای کریم!
جز دلی دلتنگ‌تر از چَشمِ میم

این الف. وین میم اُم بودِ ماست
میمِ اُم تنگ است، الف. زو نر گداست

آن الف. چیزی ندارد، غافلی است
میمِ دلتنگ، آن زمانِ عاقلی است

در زمانِ بی هُشی خود هیچ، من
در زمانِ هوش اندر پیچ، من

هیچ دیگر بر چنین هیچی مَنِه
نامِ دولت بر چنین پیچی مَنِه

خود ندارم هیچ، بِه سازد مرا
که ز. وَهمِ دارم است این صد عَنا

در ندارم هم تو داراییم کن
رنج دیدم، راحت افزاییم کن

دکترمصطفی دلشاد تهرانی ،استاد حوزه و دانشگاه 

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

آیت الله رئیسی با مترو به محل کار رفت +عکس

دیدار پمپئو و ملک سلمان همراه با مایع ضدعفونی کننده +عکس

شیوه‌های جدید قاچاق مواد در فرودگاه! +عکس

جشن تولد مسی با کیک شکلاتی +عکس

سردار آزمون در کنار پدر و مادرش +عکس

عراقچی: دلیلی برای اجرای تعهدات یکجانبه ایران در برجام باقی نمانده است

آمریکا به تجاوز‌گری ادامه دهد نیروهای مسلح ایران با آنها برخورد قاطع خواهند کرد

حضور تاج در کلاس مربیگری حرفه‌ای + عکس

فردی مقابل وزارت ارتباطات اقدام به خودسوزی کرد

بانوی قهرمان ایرانی درگذشت + عکس

لباس زیبای باشگاه اینترمیلان + عکس

آغاز ثبت‌نام آزمون تصدی منصب قضا

کلید سؤالات آزمون ورودی پایه دهم مدارس سمپاد و نمونه دولتی اعلام شد

سامسونگ گوشی ۵G ارزان قیمت می سازد

فعالیت مشترک آموزشی و پژوهشی دانشگاه های شریف و علوم پزشکی ایران

پایان‌نامه‌های غیرکاربردی حذف شوند/تقویت ارتباط بین صنعت ودانشگاه

فک دریایی آواز خواندن یاد گرفت

پردیس بین الملل کیش دانشگاه امیرکبیر در مقطع ارشد دانشجو می‌پذیرد

فراخوان پذیرش دومین دوره پسا دکتری آموزشی، پژوهشی پزشکی روان‌تنی

تاثیر مخرب حفره لایه اوزون بر آب و هوای زمین

شنا در اقیانوس ابتلا به بیماری‌ها را افزایش می‌دهد

تولد نوزادان در فضا ممکن می‌شود

شهردار تهران با تاکسی به جلسه رفت + عکس

حرکت جالب راننده بامعرفت قزوینی +عکس

تغییر ظاهر ناگهانی بازیگر سریال لحظه گرگ و میش +عکس

تبلیغ سگ‌بازی در سبزوار + عکس

فرماندهان ارشد سپاه که از سوی آمریکا تحریم شدند + عکس

نمایندگی های غیرفعال دانشگاه پیام نور در خارج از کشور فعال شد

راهکارهای استفاده بهینه از فرصت‌ مطالعاتی اساتید بررسی شد

آغاز به کار «اورژانس اجتماعی مدارس» از مهر

کاربران اینستاگرامی بیش‌تر اهل کدام کشورند؟

کامبیز دیرباز هم مجری می‌شود

محمود احمدی‌نژاد برای رئیس جمهور آمریکا نامه نوشت

سطح گاز متان مریخ از آنچه تصور می‌شد بیشتر است

آشنایی با دلایل لرزش غیر عادی موتور خودرو + عکس

مدارس تهران نیاز به بهسازی، مقاوم سازی و نوسازی دارند

پیش ثبت‌نام مدارس شاهد در پایه دوم متوسطه از فردا آغاز می‌شود

اساسنامه مدارس عشایری اجرا شود

۳۰ میلیون ایرانی کاربر معمول اینترنت هستند

حمله هکری دسترسی به خدمات عمومی را در هلند مختل کرد

افزودن ۲ نمایشگر به لپ تاپ های عادی ممکن شد

روحانی اختصاص سهمیه کنکور در مناطق دچار بلایای طبیعی را ابلاغ کرد

اولتیماتوم به مراکز علمی کاربردی وابسته به دستگاههای دولتی

کسب موافقت برای افزایش ۵ رشته جدید در دانشگاه‌های آبادان و خرمشهر

کدام داوطلبان می توانند در کنکور ۹۸ شرکت کنند/ طراحی دو نوع سئوال

کبودی‌ها را نادیده نگیرید

۷ رشته و مرکز تحقیقاتی جدید در دانشگاه‌های علوم پزشکی ایجاد شد

براساس مقررات وزارت علوم، فعالیت آموزشی شاخص پژوه ممنوع است

هدف از اجرای طرح آمایش آموزش عالی تعطیلی دانشگاه نیست

روند زوال عقل در افراد مبتلا به چندین نوع بیماری سریع‌تر است

چاقی کودکی موجب بروز مشکلات جسمی در سالمندی می‌شود

ترامپ، امام خمینی را تحریم کرد!

کتاب «فهم فلسفه سیاسی در بستر زندگی اجتماعی» منتشر شد

ساخت کریستال‌های قمر «زحل» در آزمایشگاه

هوای تهران گرم‌تر می‌شود +جزئیات

تولید ماده اولیه داروی تبخال توسط محققان کشور

آزمایش خودروهای خودران در استرالیا

ریشه مهم سکولاریسم و لیبرالیسم

مرخصی کاری ریسک بیماری‌های قلبی را کاهش می‌دهد

ارتباط بین غذاهای فرآوری شده و افزایش ریسک ابتلا به اوتیسم

ازدواج دختر ۱۰ ساله در دفترخانه متوقف شد +عکس

عکس جالب فضانوردان با پیتزای معلق!

جدیدترین واکنش بولتون به سرنگونی پهپاد! +عکس

چرا ترامپ دستور حمله را متوقف کرد! +عکس

مسابقات جهانی ریش و سبیل در فرانسه +عکس

بهاره رهنما در کنار مادر خواننده معروف +عکس

سه شنبه خوشبختی فاطمه گودرزی در ماشین +عکس

عکس یادگاری ایرج نوذری با طولانی‌ترین دیوار جهان +عکس

بهنوش بختیاری در دیار فرنگ +عکس

زیباترین پل جهان در دوران صفوی + عکس

حال و روز دلگیر آقای بازیگر +عکس

این لاک پشت با صندلی چرخ دار راه می‌رود +عکس

توصیف جالب بازیگر معروف از چهره حامد بهداد +عکس

محمدرضا گلزار از چهره جدیدش رونمایی کرد +عکس

جشن تولد مسی در زمین بازی! +عکس

استوری جنجالی بازیکن استقلال که حذف شد +عکس

وضعیت بحرانی در انتظار استقلال! +عکس

چهره متعجب آقای بازیگر +عکس

ترامپ تحریم‌های جدید علیه ایران را امضا کرد+جزئیات

مرگ دلخراش یک زن در حادثه ریزش آوار+عکس

مجری تلویزیون از لاک جیغ تا خدا درگذشت + عکس

سلاح افسانه‌ای ایران علیه پهپاد امریکایی! +عکس

ترامپ اینطوری به گریه افتاد! +عکس

بهنوش بختیاری در ۱۸ سالگی +عکس

مشاور رئیس جمهور سریال«گاندو» را مسخره کرد + عکس

خاص‌ترین لندکروز با رنگی زیبا در خیابان‌های تهران +عکس

بهاره رهنما در کنار مادر خواننده معروف +عکس

دوستی مرد بلوچی با ۲۴ گاندو +عکس

رامبد جوان از کنداکتور تابستانی نسیم کامل حذف شد + عکس

شاخ ۳ متری این گاو رکورد زد +عکس

حرکت جالب راننده بامعرفت قزوینی +عکس

سارا خوئینی‌ها عروس شد + عکس

اینم عاقبت بازی با دم شیر! +عکس

ساره بیات و حامد بهداد پشت ویترین طلافروشی +عکس

جوراب‌های وارونه آقای سیاستمدار سوژه شد +عکس

شوخی بامزه جناب خان با کچل ها + عکس

عاشقانه های دو سلبریتی پیر سینمای ایران + عکس

ترامپ سقوط پهپاد جاسوسی آمریکا را خطای انسانی دانست!

هدیه جذاب آقای کارگردان برای ازدواج تهمینه میلانی +عکس

علت حذف صدای محمد علیزاده از سریال گاندو

سه شنبه خوشبختی فاطمه گودرزی در ماشین +عکس

کاهش نرخ دلار +جزئیات

لاکچری ترین مرسدس بنز ۲۰۱۹ در شیراز شکار شد + عکس

محمود احمدی‌نژاد برای رئیس جمهور آمریکا نامه نوشت

گرمای بی‌سابقه اهواز را تعطیل کرد +عکس

سگ‌های هلال احمر در حال آموزش فوتبال دستی + عکس

بفرمایید تسهیلات بانکی اگر جرات دارید! +عکس

این هم پیتزای معلق + عکس

گریه الناز شاکردوست در کنار آقای بازیگر+عکس

لباس زیبای باشگاه اینترمیلان + عکس