کد خبر: 34891
ف
حجت الاسلام طالبی دارابی؛
تقریب یا تغریب مذاهب/ دو الگوی تعامل میان ادیان و مذاهب
توجه ساختاری و سیاسی به مساله گفتگوی ادیان و بویژه گفتگوی مذاهب موجب شده است که مساله ای که مبنای نظری و شناختی دارد به سطح مواجهات ژورنالیستی مطرح شود.

 متن زیر یادداشتی از حجت الاسلام باقر طالبی دارابی استاد دانشگاه ادیانو مذاهب اسلامی است که در ادامه می خوانید؛

در قلمرو مطالعات ادیان از دو گونه الگو برای رابطه و تعامل میان دین ها و مذهب ها سخن گفته میشود: گفتگوی بین ادیان و گفتگوی درون دینی. در اصطلاح انگلیسی به ترتیب:
Inter-religious dialogue و intra-religious dialogue نام گرفته است. نظریه پردازان و متخصصان این قلمرو در سطوح آکادمیک و فعالیتهای عام تر،  سخنها و تحلیلها دارند. 

در ایران مثل خیلی از موارد مشابه، در این باره نیز با نوعی فقدان معرفتی و شناختی معیارین و روشمند مواجه هستیم. این نوع نارسایی شناختی موجب شد که سخنها در این باب فاقد چهارچوب مفهومی درست و نظام معنایی مبتنی بر دریافتهای روشمند باشد. تفکیک فوق در ایران به دو صورت گفتگوی ادیان و تقریب مذاهب مطرح است. 

علل یا عوامل  این نارسایی شناختی و گسست معرفتی میان سخن گویان ایران و نظریه پردازان جهان تا کنون شمارش نشده است. مهمترین دلایل بطور ساده به این شرح است:

۱.عدم تمایز گذاری دقیق میان کلام و مطالعات ادیان ؛ این امر منجر به برداشت ناصواب و ناقص کلامی از گفتگوی ادیان و گفتگوی مذاهب شده است. 

۲.تفکیکی که قانون اساسی جمهوری اسلامی میان اقلیت دینی و اقلیت مذهبی وضع کرد؛ این تفکیک متاسفانه در عرصه نظری و عملی با دقت در نظر گرفته نمیشود؛ این بی دقتی گاهی از عدم دانش و آگاهی به چنین تفکیکی است و گاهی  دانش یا علم به این تفکیک وجود دارد  اما آگاهی در باره آن نیست که صاحبان سخن و تریبون را متفطنانه به پیامدهای روشی و معنایی و نظری این تفکیک سوق دهد. 

۳. توجه ساختاری و سیاسی به مساله گفتگوی ادیان و بویژه گفتگوی مذاهب؛ توجهی اینگونه موجب شده است که مساله ای که مبنای نظری و شناختی دارد به سطح مواجهات ژورنالیستی مطرح شود تا بتواند به کمک گفتمان غالب سیاسی  بیاید و مستند سازی شود.  

۴.زمانمندی و تقویمی شدن؛ مانند دوره های گفتگوی فلان نهاد دینی با طرف ایرانی در قالب تقویم گفتگویی مرکز گفتگوی ادیان سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و مانند هفته وحدت در تقویم مناسبات مذهبی میان اهل سنت و اهل تشبع؛ تقویمی شدن این امور موجب فعال شدن سخن گویان و نظریه پردازان و صاحب نظران تقویمی میشود که با اندک مناسبت رشته ای یا پژوهشی وارد بحثها میشوند و با پایان یافتن زمان و تقویم بحثها نیز خاموش میشود. 

این نوشته نه از منظر یک متخصص امر گفتگو یا تقریب که در واقع از منظر آسیب شناسی با مشاهده از بیرون، تقریر یافته است. این نوشته کوتاه را با سه نکته که شبیه نتیجه گیری است،به پایان میبرم. 

۱- نکته نخست اینکه به نظر میرسد اگر به مساله گفتگو و تقریب با معیارهای جدید و مطالعات دین شناسانه نگاه کنیم به این نکته شناختی متفطن شویم که تقریب مذاهب در قالب الگوی فکری  هویت گرایی بحث میشود و از این منظر دو هویت شیعی و سنی در حالت مقاومت در مقابل هم قرار میگیرند و سخن وحدت عملا عقیم میماند. اینجا به جای تقریب ،تغریب شیعه و سنی پدید میآید. 

۲- نکته دوم اینکه باید برای رهایی از مشکل هویت گرایی به سوی شناخت گفتمانی شیعه و سنی تغییر الگو دهیم. در این صورت به حکم لوازم گفتمانی باید از غیرت سازی گفتمانی شیعه و سنی در ایران سخن گفت که راه کنش ارتباطی و گفتگوی مدنی را باز میکند؛ با گشایش کنش ارتباطی و شکل گیری گفتگوی گفتمانی در عرصه عمومی،  هویت خواهی انکاری به رقابت گفتمانی معطوف به مصالح شهروندی در ایران و جهان سوق میابد. 

۳- نکته سوم و آخر آنکه به نظر میرسد که در حد یک فرض میتوان گفت که بسیاری از کسانی که از تقریب و وحدت سخن میگویند با یک چالش ذهنی در ناخود آگاه خویش دست و پنجه نرم میکنند که شواهدش را در رفتارها میتوان دید؛ چالش نگاه به اهل سنت به مثابه اهل ذمه !؛ توضیح آنکه به واقع برخی از افراد چنان اندیشه و سخنی دارند که برادران و خواهران مسلمان اهل سنت شبیه اقلیت های دینی اهل ذمه محسوب میشوند!. موضوع نگرش به اهل سنت به مثابه اهل ذمه در ایران موضوعی در حد فرض است و نگاه انتزاعی به یک آسیب شناختی و رفتاری در حوزه تقریب است نه به معنای مسلم گرفتن این امر. 

مسلمانان نسبت به هم امت اسلامی محسوب میشوند و هیچکدام نسبت به دیگری اهل  ذمه نیست. استفاده از این مفهوم نوعی عاریه گرفتن از یک مفهوم در فضای مناسبات مسلمانان و اهل کتاب غیر مسلمان است..


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

پیرزن ۹۳ ساله بازداشت شد+عکس

روحانی: به نفع اروپا و آمریکاست که به برجام بازگردند

رصد توپ فوتبال در فضای بین ستاره‌ای

پیشنهاد مذاکره، فریب آمریکا برای خلع سلاح و عوامل اقتدار ملت است

بازیابی باکتری‌های روده راهی برای درمان آلرژی غذایی

نماینده مجلس مشغول طراحی تبلیغات + عکس

حمید فرخ‌نژادهم سیگار به دست شد + عکس

روزهای گرم تابستان و میوه‌هایی که باید خورد

هشدار هابرماس به اروپایی‌ها؛ با نابرابری‌های اجتماعی مقابله کنید

زنده شدن یک جوان ۲۰ دقیقه بعد از مرگ +عکس

فرزاد حسنی و لیلا بلوکات روبه روی هم با تیپی خاص + عکس

حق امتیاز اپل برای دوربینی روی بند اپل واچ

جشنواره ملی دانش آموزی امیرکبیر برگزار می شود

جزئیات ترم تابستان رشته‌های علوم پزشکی و دامپزشکی اعلام شد

تازه ترین رتبه بندی جهانی شانگهای/ رتبه درخشان دانشگاه های ایرانی

تیپ لاکچری و خاص حامد بهداد در یک سریال + عکس

دیواری که روحانی کشید + عکس

کمبود ۱۲ هزار کلاس درس در پایتخت

واکنش کاربران اینستاگرام نسبت به ساقط کردن پهپاد آمریکایی

وظیفه دولت‌هاست که اعتماد را در فضای مجازی ایجاد کنند

کاهش خطر حمله قلبی با یک ساعت ورزش متعادل

وقتی پوریا پورسرخ خودش به خودش تولدش را تبریک می گوید + عکس

تلگرام در حال سقوط + عکس

پیام تبریک خاص پرویز پرستویی برای تولد بانوی اول سینما + عکس

پوست گوجه‌فرنگی با دیابت مبارزه می‌کند

سپاه در سرنگونی پهپاد جاسوسی به وظیفه‌اش عمل کرد / آمریکا‌‌یی‌ها ‌اقدام مقابله به مثل نمی‌کنند‌

ترکیب زردچوبه از پیشرفت سلول‌های سرطان استخوان پیشگیری می‌کند

به این میگن عصر ارتباطات + عکس

سیگار دغدغه سلبریتی مشهورسینما شد + عکس

تعطیلات لاکچری رونالدو + عکس

برنامه‌های تقریبی دهه کرامت اعلام شد

دلیل بالا رفتن آمپر آب هنگام استفاده از کولر چیست؟

داغ شدن تبلت سامسونگ رختخواب پسربچه را سوزاند!

افسردگی موجب افزایش ریسک بیماری‌های مزمن در زنان می‌شود

ورود صنعت فضایی به فاز تولید /سهم استارت‌آپ‌ها در تحقق شعار سال

۷۰ هزار نفر در آزمون ارشد پزشکی سال ۹۸ رقابت می کنند

مشکلات کشور موضوع پایان نامه می شود/مشوقهای فرصت مطالعاتی در صنعت

"سلفیِ کمتر، واقعیتِ بیشتر"

ارزش رفع غم و گرفتاری از مردم

درباره اینترنتی که سرعت انتقالش کمتر از ثانیه است

یادگیری سنتی کارآیی خود را از دست می‌دهد/یادگیری آینده، "عمیق" و "الکترونیکی"می‌شود

پروسه ارزیابی و ارتقای اعضای هیأت علمی تغییر کرد/رعایت اخلاق در پژوهش ملاک ارتقاء

تشکیل جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی با حضور روسای سه قوه کشور / تصویب کلیات سند عفاف و حجاب

این داروها اعصاب مغز را نابود می‌کند

قهوه موجب کاهش خطر ابتلا به ام اس می‌شود

خودروی برقی خورشیدی با برد ۷۲۵ کیلومتر تولید شد

طبابت با پزشک است، اثر با خداست/ طبابت شغل نیست

پرش مرد هندی با موتور از روی ۴ نفر +عکس

انفجار بمب جا مانده از جنگ جهانی در زمین کشاورزی +عکس

دورهمی لاکچری بچه پولدارهای تهران! +عکس

وسایل کار جالب یک سارق تهرانی +عکس

روایت وزیر ارتباطات از خودسوزی مقابل وزارتخانه +عکس

کشف اسلحه شاه‌کش در تهران! +عکس

انتشار عکس گلزار با پوشش نامناسب انتقادات را برانگیخت

چهره جدید کمدین محبوب خندوانه با سر کچل +عکس

واکنش تند خانم مجری به افزایش قیمت لبنیات +عکس

عکس یادگاری علی اوجی با یک خرس قهوه‌ای بزرگ

تفریح لاکچری داور عصر جدید در کنار همسرش +عکس

تصویر جدید از بازیگر سریال خانه به دوش +عکس

تیپ رسمی بازیگر پرکار سینما +عکس

آتش سوزی مرگبار بعد از تصادف در اتوبان تهران-قم +عکس

پرسپولیس رسما از تیم الاهلی شکایت کرد

پرونده آبی‌های پایتخت روی میز ظریف! +عکس

دکترجان خوب شدم، بی‌خیال! +عکس

کلکسیون پهپادهامون داره کامل می‌شه! +عکس

آیت الله رئیسی با مترو به محل کار رفت +عکس

دیدار پمپئو و ملک سلمان همراه با مایع ضدعفونی کننده +عکس

شیوه‌های جدید قاچاق مواد در فرودگاه! +عکس

جشن تولد مسی با کیک شکلاتی +عکس

سردار آزمون در کنار پدر و مادرش +عکس

عراقچی: دلیلی برای اجرای تعهدات یکجانبه ایران در برجام باقی نمانده است

آمریکا به تجاوز‌گری ادامه دهد نیروهای مسلح ایران با آنها برخورد قاطع خواهند کرد

حضور تاج در کلاس مربیگری حرفه‌ای + عکس

فردی مقابل وزارت ارتباطات اقدام به خودسوزی کرد

بانوی قهرمان ایرانی درگذشت + عکس

لباس زیبای باشگاه اینترمیلان + عکس

آغاز ثبت‌نام آزمون تصدی منصب قضا

کلید سؤالات آزمون ورودی پایه دهم مدارس سمپاد و نمونه دولتی اعلام شد

سامسونگ گوشی ۵G ارزان قیمت می سازد

فعالیت مشترک آموزشی و پژوهشی دانشگاه های شریف و علوم پزشکی ایران

مجری تلویزیون از لاک جیغ تا خدا درگذشت + عکس

سلاح افسانه‌ای ایران علیه پهپاد امریکایی! +عکس

ترامپ اینطوری به گریه افتاد! +عکس

بهنوش بختیاری در ۱۸ سالگی +عکس

دورهمی لاکچری بچه پولدارهای تهران! +عکس

مشاور رئیس جمهور سریال«گاندو» را مسخره کرد + عکس

بهاره رهنما در کنار مادر خواننده معروف +عکس

خاص‌ترین لندکروز با رنگی زیبا در خیابان‌های تهران +عکس

دوستی مرد بلوچی با ۲۴ گاندو +عکس

رامبد جوان از کنداکتور تابستانی نسیم کامل حذف شد + عکس

حرکت جالب راننده بامعرفت قزوینی +عکس

شاخ ۳ متری این گاو رکورد زد +عکس

سارا خوئینی‌ها عروس شد + عکس

اینم عاقبت بازی با دم شیر! +عکس

ساره بیات و حامد بهداد پشت ویترین طلافروشی +عکس

جوراب‌های وارونه آقای سیاستمدار سوژه شد +عکس

آیت الله رئیسی با مترو به محل کار رفت +عکس

شوخی بامزه جناب خان با کچل ها + عکس

عاشقانه های دو سلبریتی پیر سینمای ایران + عکس

ترامپ سقوط پهپاد جاسوسی آمریکا را خطای انسانی دانست!

هدیه جذاب آقای کارگردان برای ازدواج تهمینه میلانی +عکس

علت حذف صدای محمد علیزاده از سریال گاندو

سه شنبه خوشبختی فاطمه گودرزی در ماشین +عکس

کاهش نرخ دلار +جزئیات

لاکچری ترین مرسدس بنز ۲۰۱۹ در شیراز شکار شد + عکس

محمود احمدی‌نژاد برای رئیس جمهور آمریکا نامه نوشت

لباس زیبای باشگاه اینترمیلان + عکس

گرمای بی‌سابقه اهواز را تعطیل کرد +عکس

سردار آزمون در کنار پدر و مادرش +عکس

سگ‌های هلال احمر در حال آموزش فوتبال دستی + عکس