کد خبر: 122640
ف
آموزش‌های اخلاق در پژوهش، تخلفات علمی را کاهش دادند؟
تخلفات علمی چهره علمی کشور را مخدوش می‌کنند و اعتبار پژوهش‌های انجام‌شده در ایران را زیر سوال می‌برند و این فضای آلوده باعث ناامیدی افرادی می‌شود که خالصانه و با رعایت اخلاق علمی به تحقیق و پژوهش می‌پردازند. از سوی دیگر تعدد مؤسسات ارائه دهنده خدمات پژوهشی، حاکی از این است که تقاضای زیادی برای این خدمات وجود دارد. حال که حدود سه سال از تشکیل کارگروه‌های اخلاق در پژوهش در دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی گذشته، به سراغ این کارگروه‌ها رفتیم و عملکرد آن‌ها و تاثیر آموزش‌های اخلاق علمی در پیشگیری از تخلفات را زیر ذره‌بین قرار دادیم.

به گزارش ثریا - موضوع تخلفات پژوهشی یکی از موضوعات مهمی است که سال‌هاست فضای پژوهش کشور با آن در حال دست و پنجه نرم کردن است. مراکز فروش پایان‌نامه و مقاله، سال‌هاست در خیابان انقلاب فعال‌ هستند. این مراکز به یکی از اجزای جدا نشدنی از خیابان‌های اطراف دانشگاه‌ها تبدیل شده‌اند و حضورشان دیگر باعث شگفتی هیچ رهگذری نمی‌شود و حالا چند سالی است که پای مؤسسات ارائه‌دهنده خدمات پژوهشی، به فضای مجازی هم باز شده است.

از سال‌ها قبل اخباری از بازپس‌گیری و ریترکشن مقالات محققان ایرانی از مؤسسه‌های انتشاراتی بین‌المللی به گوش می‌رسید، تا این‌که در سال ۱۳۹۵، به گفته مسئولان شدیدترین تخلف علمی توسط برخی محققان ایرانی اتفاق افتاد و انتشارات «الزویر» ۲۶ مقاله نویسندگان ایرانی را به دلیل تقلب در داوری از مجلات خود حذف کرد. ناشر مجلات «نیچر» نیز در همان سال ۵۸ مقاله نویسندگان ایرانی را به خاطر جعل علمی و دستکاری نویسندگان، تعلیق کرد. همان زمان مشخص شد که در تهیه این ۵۸ مقاله، ۳۹۸ محقق وزارت علوم، وزارت بهداشت و دانشگاه آزاد اسلامی دست داشتند.

این ماجرا به حدی جدی شد که در سال ۱۳۹۵ «ریچارد استون»؛ یکی از روزنامه‌نگاران مجله ساینس به تهران آمد و گزارشی از پایان‌نامه‌فروشی در خیابان انقلاب با تصویری از یک مرد که تابلوی ISI، ISC، تایپ، GIS، MATLAB، پروپوزال، پایان‌نامه و .... به دست داشت، تهیه کرد.

همچنین فروردین سال گذشته نیز مجله نیچر، در گزارشی تحت عنوان «مبارزه علیه کارخانجات تولید مقالات جعلی که علم ساختگی تولید می‌کنند» منتشر کرد و در آن به بررسی وضعیت چاپ مقالات در کشور چین پرداخت. در این گزارش، نام ایران در کنار چین و روسیه به عنوان کشورهایی که مقالات جعلی و تقلبی تولید می‌کنند، آورده شد. در این گزارش رئیس خدمات چاپ و نشر در «الزویر» عنوان کرد که مشکل تقلب سازمان‌یافته در مجلات علمی، تازه نیست و فقط به چین محدود نمی‌شود و ما شواهدی از تقلب سازمان‌یافته از چندین کشور دیگر از جمله ایران و روسیه دیده‌ایم.

پس از این‌که موضوع تخلفات پژوهشی در ایران، ابعاد بین‌المللی پیدا کرد، قانون «پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی» در ۳۱ مردادماه ۱۳۹۶ توسط مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و دو سال بعد نیز آیین‌نامه اجرایی این قانون در هیئت وزیران تصویب شد. به دنبال تصویب این آیین‌نامه وزارت علوم و وزارت بهداشت ملزم به تشکیل کارگروه‌های وزارتی اخلاق در پژوهش شدند و همچنین مقرر شد که در دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و کلیه مراکز آموزشی و پژوهشی نیز کارگروه‌هایی برای پیگیری تخلفات علمی دایر شوند. این کارگروه‌ها وظیفه دارند تا با برگزاری کارگاه‌های مختلف، پژوهشگران را با مصادیق تخلفات علمی آشنا کنند و از این طریق از تخلفات علمی که بر اثر ناآگاهی پژوهشگران اتفاق می‌افتد، جلوگیری کنند. همچنین نظارت بر نحوه انجام پژوهش‌ها و مقابله با این تخلفات نیز به عهده این کارگروه‌هاست.

در حال حاضر که در آستانه پایان سومین سال از تشکیل کارگروه‌های اخلاق در پژوهش هستیم، به نظر می‌رسد هنوز معضل تخلفات پژوهشی و پدیده مقاله‌فروشی و پایان‌نامه‌فروشی به قوت قبل ادامه دارند و تبلیغات این مؤسسات در خیابان‌ها و فضای مجازی مؤید آن است که قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی، به خوبی اجرا نشده است. در روزهای اخیر معاون پژوهشی وزیر علوم در مصاحبه‌ای با بیان این که نیازهای قانونی برای مقابله با تخلفات پژوهشی وجود دارد، عنوان کرد که این معاونت به جد قصد دارد به این موضوع ورود کند و با همکاری مراجع قضایی و انتظامی، به این وضعیت رسیدگی کنیم.

تخلفات علمی و ابعاد آن، چهره علمی کشور را مخدوش می‌کند و اعتبار پژوهش‌های انجام‌شده در ایران را زیر سوال می‌برد. این فضای آلوده، باعث ناامیدی افرادی می‌شود که خالصانه و با رعایت اخلاق علمی به تحقیق و پژوهش می‌پردازند. تعدد مؤسسات ارائه دهنده خدمات پژوهشی، نشان‌دهنده این است که تقاضای زیادی برای این خدمات وجود دارد و ما در گزارش‌های مختلف به ابعاد گوناگون این موضوع، پرداخته‌ایم. حال که حدود پنج سال از تصویب قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی و سه سال از تشکیل کارگروه‌های اخلاق در پژوهش در دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی گذشته، این بار به سراغ این کارگروه‌ها رفتیم و به بررسی عملکرد آن‌ها و تاثیر آموزش‌های اخلاق علمی در پیشگیری از انجام این تخلفات پرداختیم.

دکتر بهاره یزدی‌زاده،‌ مدیر امور تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفت‌وگو با ایسنا، در مورد پرونده‌های تخلفات بررسی‌شده در کمیته اخلاق در پژوهش دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت: در دانشگاه علوم پزشکی تهران، ۱۹ کمیته اخلاق وجود دارد. در سال ۱۳۹۹، در سطح دانشگاه ۱۶ مورد تخلف بررسی شد و در سال ۱۴۰۰ نیز ۱۱ مورد تخلف به دانشگاه ارجاع شد که این میزان نسبت به سال ۱۳۹۹، پنج مورد کم شده است.

وی با بیان این‌که «باید در نظر داشت که همه تخلفات به سطح ستادی دانشگاه نمی‌آید»، گفت: به ۱۹ کمیته اخلاق در دانشگاه اختیاراتی داده شده است و تا مرحله‌ای خودشان پرونده‌ها را بررسی می‌کنند و فیدبک می‌دهند. بنابراین این ۱۶ و ۱۱ مورد که به کمیته اخلاق ستادی دانشگاه ارجاع شده‌اند، موارد بسیار خاصی هستند که کمیته‌های زیر مجموعه نتوانستند تصمیم بگیرند و به دانشگاه فرستاده‌اند.

مدیر امور تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران در پاسخ به این سوال که آیا میزان تخلفات پژوهشی این دانشگاه در مقایسه با سال‌های اخیر تغییر خاصی داشته یا خیر، توضیح داد: به طور کل فضای پژوهش نسبت به دو سه سال‌ گذشته تفاوت خاصی نکرده است. ولی برای مثال برخی دانشگاه‌های علوم پزشکی شاید تا دو سه سال پیش، کمیته اخلاق در پژوهش در بیمارستان‌هایشان نداشتند و الان دارند؛ به همین دلیل، الان جزئیات پژوهش‌ها را بیشتر زیر نظر می‌گیرند.

یزدی‌زاده ضمن پاسخ به سوالی در خصوص تاثیر برگزاری کارگاه‌ها و کلاس‌های آموزش اخلاق در پژوهش در کاهش این تخلفات، اظهار کرد: کاهش یا افزایش تخلفات پژوهش، شاخص مناسبی برای بررسی اثربخشی این آموزش‌ها نیست. زیرا در حال حاضر به علت افزایش کمیت و کیفیت داوری در کمیته‌های اخلاق، مشکلات بیشتری شناسایی می‌شود. در واقع این موضوع یک متغیر مخدوش‌کننده است. در سال‌های اخیر، چون حساسیت روی تخلفات پژوهشی بیشتر شده، با سخت‌گیری بیشتری بررسی‌ها انجام می‌شود. بعضی واحدهای پژوهشی کمیته اخلاق نداشتند و به مرور کمیته‌های اخلاق در حال افزایش هستند. به همین دلیل همواره باید این عامل مخدوش‌کننده را در تفسیر مداخلات ترویج دهنده اخلاق در پژوهش، در نظر داشته باشیم.

منبع : دانشگاه علوم پزشکی تهران


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل» منتشر شد

مجسمه‌هایی با پوششی از نقوش ایرانی به نیاوران آمدند

در دیدار آهنگساز ایتالیایی با مدیران بنیاد رودکی چه گذشت؟

طرح سینما کارت دانش‌آموزی اجرا می‌شود

ناهید شعشعانی، دوبلور پیشکسوت درگذشت

همراه با فیلم‌های آخر هفته تلویزیون؛ از «به وقت شام» تا «در بروژ»

از کتاب اختران تهران رونمایی شد

روایت تازه‌ای از جهان فکری و میراث فلسفی فارابی در هم اندیشی اساتید و پژوهشگران

انسان معاصر در عصر انفجار اطلاعات به حقیقت نزدیک‌تر شده است؟

پیشنهاد تشکیل شورای مستقل علوم پایه در دومین نشست هم‌اندیشی استادان

لزوم رفع فوری چالش‌های دانشجویان ایرانی در روسیه در دیدار رئیس سازمان امور دانشجویان و سفیر جمهوری اسلامی ایران

اعلام نتایج ارزشیابی فعالیت تحقیقات و فناوری دانشگاه‌های علوم پزشکی +جدول

ارتقاء رتبه دانشگاه تربیت مدرس در نظام رتبه‌بندی جهانی گرین متریک

تصویری از احمد نجفی در اتاق گریم سریال سلمان فارسی

ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی کنکور سراسری ۱۴۰۵ از اول آذر انجام می‌شود

۴۹۶ هزار و ۸۰۶ نفر در کنکور سراسری و دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ قبول شدند

تصویب ضوابط ایجاد دوره‌های تکمیلی تخصصی بالینی «فلوشیپ»

نتایج نهایی کنکور سراسری سال ۱۴۰۵ اعلام شد

دانشگاه‌ها مجاز به کاهش واحدهای درسی مقطع کارشناسی شدند

کلید نهایی آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ اعلام شد

تاکید رئیس دانشگاه تهران بر نظارت روسای دانشکده‌ها بر پوشش دانشجویان

پیام‌نور از نیمه آذرماه به دانشجویان علوم پزشکی درس می‌دهد+جزئیات

آمازون و گوگل مالک ۳۰ درصد سهام آنتروپیک پس از عرضه اولیه می‌شوند

توسعه همکاری‌های علمی با کشورهای آفریقایی و جذب دانشجویان خارجی

نقش هوش مصنوعی در هدف قرار دادن مدرسه میناب به عنوان هدف نظامی

تأکید رئیس دانشگاه علمی‌کاربردی بر تشکیل انجمن دانش‌آموختگان

یک گام دیگر برای اصلاح ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی برداشته شد

مشوق‌های جدید فناورانه پیرو منویات رهبری؛ حمایت از پروژه‌های پرریسک

سیستم‌های زیرساختی آمریکا شکاف‌های رفع نشدنی دارند

ثبت رویداد از ایده تا کسب‌وکار دانشکده شریعتی در شبکه جهانی کارآفرینی

کپی کردن ریلزها در اینستاگرام ممنوع شد

درگذشت استاد پیشکسوت ریاضی دانشگاه صنعتی شریف

پاویون دانش‌بنیان‌ها در نمایشگاه توانمندی‌های صادراتی جمهوری اسلامی

نه قاطع انویدیا به استخدام دوباره هوانگ

تاکسی روباتیک گوگل از بزرگراه های آمریکا جمع شد

مایکروسافت با ۷ مدل جدید به جنگ اوپن ای آی و آنتروپیک رفت

نشست تخصصی دستگاه‌های پرتو ایکس در دانشگاه امیرکبیر برگزار شد

ایالت اورگن جدیدترین شاکی اوپن ای آی شد

نتایج نهایی رشته‌های با آزمون دانشگاه آزاد در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد

آغاز نخستین طرح سراسری نظرسنجی رضایت دانشجویان از اول آذرماه

تعمیر مبل استیل و راحتی در کرج؛ تفاوت خدمات و عوامل مؤثر بر هزینه

سرمایه‌گذاری در اتاق شیشه‌ای؛ چرا شفافیت، شاهرگ حیات پلتفرم‌های مالی دیجیتال است؟

تقدیر حجت الاسلام قمی از جانشین ستاد کل نیروهای مسلح

ششمین اجلاس مهدویت و انقلاب اسلامی فراخوان داد

تأسیس ۱۱ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت

خدمات دینی و آثار ماندگار آیت الله وحید خراسانی سرمایه‌ حوزه های علمیه

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

تلگرام در عراق فیلتر شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید

حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت

امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟

آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه

قرائتی: مسجد را اسیر هزینه‌های سنگین و تجمل‌گرایی نکنید

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

تلگرام در عراق فیلتر شد

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

«مسلمانان در اتریش» کتاب شد

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید