کواین مقالۀ خود را یکی از نقاط عطفِ تجربهگرایی میدانست. به گفتۀ او تجربهگرایی بدون این دو جزم نیز میتواند به کارِ خود ادامه دهد. کواین ۵ نقطۀ عطف تجربهگرایی را به ترتیب چنین بر میشمرد: ۱) گذر از انطباعاتِ ذهنی به کلمات ۲) گذر از کلمات به جملهها ۳) گذر از جملات مفرد به بافت و ساختار کلیِ جملات ۴) انکار تمایز تحلیلی-ترکیبی ۵) انکار هستیشناسی یا فلسفهی اولی. کواین معتقد است نقاط عطف یک تا سه بیانگر جریان تجربهگرایی از آغاز تا کارنپ است و نقاط عطف ۴ و ۵ بیانگر تحولی است که خود او در تجربهگرایی ایجاد کرده است.
پوزیتیویستهای منطقی از ترکیب تمایزِ تحلیلی-ترکیبی و فروکاست همۀ معرفت بشر به ادراک بیواسطۀ حسی به این نتیجه میرسند که وظیفۀ فیلسوف استفاده از روش تحلیل مفاهیم برای روشن ساختن زبان علم است. بنابراین فیلسوف وظیفهای متفاوت از دانشمند دارد. در مقابل، کواین بر آن بود که معرفتِ بشری فرشی است که تنها لبههای آن با تجربه برخورد میکند و تمایز گزارههای تحلیلی و ترکیبی صرفاً بسته به ملاحظاتِ پراگماتیستی ما برای تعیینِ دامنۀ گسترۀ اصلاحاتْ در نظام معرفتی است.
کتاب پنجاه سالگی دو جزم تجربهگرایی مجموعۀ مقالاتی است که توسط نویسندگان مختلف در بازههای زمانی گوناگون نوشته شده است. آنچه این مقالات گوناگون را کنارِ هم مینشاند ـ به اعتقاد ویراستاران کتاب ـ این سوالِ بنیادین است که وظیفه و کارکرد فلسفه در زمانۀ علم چیست؟ تلقیِ فلسفه به عنوان معرفتی پیشین که روشی متمایز از علوم تجربی دارد، هم در فلسفۀ تحلیلیِ متقدم و پوزیتیویستهای منطقی وجود دارد و هم در سنتهای فلسفیای مانند پدیدارشناسی و نئوکانتیسم و حتی هرمنوتیک فلسفی. لذا مقالۀ کواین ـ که میکوشد این تلقی از فلسفه را زیر سوال ببرد ـ دامنههایی فراتر از حدود فلسفۀ تحلیلیِ متعارف دارد.
به گفتۀ ویراستاران، این کتاب با سایر مجموعههایی که تاکنون در این باره منتشر شده دو تفاوت اصلی دارد: ۱) تمرکز بر نقد کواین بر سه مفهوم تحلیلیت و پیشینی بودن و ضرورت ۲) تأثیر نقدهای کواین بر این سه مفهوم در شکلگیری دیدگاه خاص او در باب جایگاه فلسفه،مخصوصاً با توجه به دو ایدۀ کلگرایی و عدم تعین ترجمه.
در این مجموعه موافقان و مخالفانِ کواین کوشیدهاند با توجه به چنین دغدغههایی در باب اهمیت امروزین مقالۀ کواین به نتایجی دست یابند. مقالات این مجموعه را میتوان در سه دستۀ کلی قرار داد. دستۀ اول مقالات متمرکز بر نقد کواین بر تحلیلیت است:آیا میتوان بار دیگر با توسل به معنا و ترداف، تمایز تحلیلی و ترکیبی را برقرار کرد؟(مقالۀ پل بوغوسیان۲) گزارههای تحلیلی و ترکیبی در نگاه کانت، فرگه و کارنپ به چه معنا بوده است و آیا نقد کواین بر همۀِ تعاریف مختلف از این تمایز فائق میآید؟ (مقالۀ ورنا مایر۳) آیا میتوان با انکار دوگانگی قاطعِ گزارههای تحلیلی و ترکیبی، تمایزی ساده و کارکردی میان این دو دسته نهاد؟ (مقالۀ کریستین نیمتز۴) آیا تلقیِ غیر معرفتی و غیر زبان شناسانۀ کریپیکی از ضرورت، میتواند گامی به سوی تعریفِ تحلیلیت باشد؟ (مقالۀ آسا ویکفرس۵)
دستۀ دوم مقالاتْ معطوف به وجوهِ منطقی و زبانشناسانۀ نقدِ کواین است : آیا میتوان با بازگشت به تلقیِ ویتگنشتاینی از تحلیلیت (گزارههای واجدِ نقشِ هنجاری در نظام معرفتی) و تلقیِ کارنپی از آن (گزارههایی که ضرورتاً صادق هستند) بار دیگر این تمایز را -به نحو رقیقتری- زنده کرد؟ (مقالۀ هانس یوهان گلوک۶) آیا میتوان مشکل ترادف را حل کرد؟ (مقالۀ پتر پاگین۷) نقش منطق و ریاضیات در شناختِ ما از جهان چیست؟ (مقالۀ تایلر برگ۸)
دستۀ آخر مقالات، میکوشند در سایۀ نظامِ کلی کواین، مقالۀ دو جزم تجربهگرایی را بازخوانی کنند. جایگاه فلسفه و علم در نظام کواین چگونه است؟ (مقالۀ گیرت کیل۹) معنایِ «معنا» در دیدگاه کواین چیست؟ (دانالد دیویدسون۱۰)
اطلاعات کتابشناختی:
Glock, Hans-Johann, Kathrin Glüer, and Geert Keil, eds. Fifty years of Quine's" Two dogmas". Vol. 66. Rodopi, 2003
پینوشتها:
[۱] Willard Van Orman Quine
[۲] Paul Boghossian
[۳] Verna Mayer
[۴] Christian Nimtz
[۵] Asa Wikforss
[۶] Hans-Johann Glock
[۷] Peter Pagin
[۸] Tyler Burge
[۹] Geert Keil
[۱۰] Donald Davidson
اینستاگرام به دنبال شخصی سازی الگوریتم کاربران
جزئیات آزمون ارزیابی علمی متقاضیان انتقال رشته فیزیوتراپی از خارج اعلام شد
استرالیا جریمه شبکههای اجتماعی را دو برابر کرد
یک طرح جدید: یارانه غذای دانشجویان از ترم آینده مستقیم به کیف پول آنها واریز میشود
هواپیمای فضایی چین یک شیء مرموز را در مدار رها کرده است
آزمایش موشک «استارشیپ» پیش از پرواز سیزدهم با موفقیت به سرانجام رسید
صنعت هوانوردی اعلام کرد: ضایعات غذایی به سوخت جت تبدیل میشوند
شمارش معکوس تا پرتاب جدیدترین فناوری فضایی «اسپیسایکس» آغاز شد
جدیدترین خبر از وضعیت فاطمه شکری بازیگر پیشکسوت
اکران فیلم استخر سروش صحت به تعویق افتاد
سری جدید انیمیشن «داستان اسباببازی» همه رقبا را کنار زد
پیشنهاد وزیر علوم برای جذب دانشجویان پاکستانی در دانشگاه سیستان و بلوچستان
شرایط پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی فرهنگیان اعلام شد
فراهم شدن امکان ویرایش حوزه آزمون پذیرش دستیار تخصصی
زیرساختهای فرسوده ناسا دیگر پاسخگوی ماموریتهای «آرتمیس» نیستند
راز کندی تنبلها کشف شد
تأثیر پنهان طعمهای محبوب سیگار الکترونیکی بر قلب را جدی بگیرید
آیا خاطرات را میتوانیم بخوریم؟
عکس روز ناسا از ماراتن مریخ منتشر شد
کاروان دانشآموزی ایران با بهترین شرایط به ژیمنازیاد اعزام شود
دستورالعمل فعالیتهای تابستانی مدارس ابلاغ شد
کلاسهای جبرانی تابستانی دانش آموزان از ۱۵ تیرماه آغاز میشود
راه حل مقابله با مصرف مواد مخدر در محیطهای دانشگاهی
صدور حکم اخراج دانشجوی امیرکبیر به دلیل اهانت به پرچم ایران
حضور ۱۱ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی کیواس ۲۰۲۷ ؛ دانشگاه تهران در صدر جدول
قرار بود ششم تیر و روز ترور آخرین روز جمهوری اسلامی باشد
تجلیل از گری اولدمن در جشنواره تلویزیونی بریتانیا
رسالت تداوم نهضت عاشورا و تاریخنگاری زنده سیره تبلیغی امام سجاد(ع)
برگزاری ۵ شب عزاداری در دانشگاه تهران در دهه دوم ماه محرم
نگاهی به وضعیت معنویت انیمیشن کودکان در سه الگوی، دیزنی، پیکسار و جیبلی
پوشش بیش از ۱۰۰۰ رسانه برای مراسم عاشورای کربلای معلی
مصاحبه دوره دکتری دانشگاه آزاد از امروز آغاز میشود
توسعه تعاملات دانشگاههای ایران و کشورهای عضو اکو در دستور کار
ایران به دانش فنی ساخت «مغز مصنوعی» دست یافت
در عصری هستیم که سرعت،فضیلت شده است/بحران معنایی انسان معاصر از کجاست؟
فراخوان کسب دانش فنی ساخت یک قطعه مهم در صنایع حساس و راهبردی
ثبتنام مدارس باید بر اساس محدوده محل سکونت انجام شود
زیارت تبلیغاتی صدام در عتبات/ سقوط یک سناریو توسط اسرای ایرانی
چرا امام حسین (ع) به پا خاست؟
تل زینبیه به روی بانوان زائر کربلا بازگشایی شد
اگر امام را نشناسیم، غربال خواهیم شد
هوش مصنوعی آنتروپیک شکاف در سیستمهای دولت آمریکا را شناسایی کرد
امروز آخرین فرصت ثبت نام در پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
ارسال آییننامه جامع مدیریت دانشگاهها به شورای عالی انقلاب فرهنگی
آغاز پویش «کارت نشاط» برای حمایت از دانشآموزان
آموزش و پرورش: شرایط ثبتنام دانشآموزان اتباع اعلام خواهد شد
نتایج نقل و انتقالات فرهنگیان شنبه اعلام میشود
ابررایانه چینی از رقبای آمریکایی پیشی گرفت
خوابگاههای علوم پزشکی تهران میزبان مهمانان مراسم تشییع پیکر رهبر شهید
برنامه زمانی امتحانات دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر تغییر کرد
حضور وزیر علوم در آیین عاشورای حسینی در زینبیه استانبول
آماده تسهیل فرآیندهای اداری و حمایت از ابتکارات نوآورانه هستیم
ظرفیت ۶۸ هزار نفری پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ اعلام شد؛ ثبتنام تا شنبه ۳۰ خرداد
نقش شهادت در آثار محمدعلی نادری؛ وقتی قلمو با زبان درد سخن میگوید
شرایط بهرهمندی مؤسسات قرآنی از نرخ صفر مالیاتی ابلاغ شد
نگاهی دوباره به ایران از دریچه «باد صبا»؛ میراثی که از دیروز بهجا ماند
پیام تسلیت مدیرعامل مرکز گسترش به مناسبت درگذشت یک مستندساز
شاپور رحیمی خواننده و نوازنده پیشکسوت درگذشت
روایت احساسات در بطن تصاویر؛ محدودیتها مانع ثبت جنایات جنگ شدهاند
تام کروز ۴۶ سال حضورش در سینما را با یک کلیپ یادآوری کرد
حقوق طبیعی امام حسین (ع) در آخرین موعظه ایشان
ماجرای پیشگویی امام علی(ع) درباره کربلا و شهادت امام حسین(ع) چه بود؟
کل خیر فی الحسین؛ بزرگترین خسارت جدایی از حسین (ع) است
اسکار از ۵۲۹ نفر برای عضویت دعوت کرد؛ از نگار اسکندرفر تا جیکوب الوردی
آموزش تدبر در قرآن ویژه کارکنان دولت اجرایی میشود
تابلوی ۶۰۰ ساله تایلندی، سند تاریخی پیشینه آئینهای حسینی
بشارت امام صادق (ع) به پیرمرد ۱۰۰ ساله؛ کلید رستگاری در دنیا و آخرت
انتقاد از یک بازیگر و کمدین برای حضور در مراسم ترامپ؛ با فاشیستها عکس نگیر!
مجموعه کامل فیلمهای استنلی کوبریک در یک بسته خاص عرضه میشود
عاشورا و پیوست فرهنگی ایران؛ از سوگ شیعی تا سرمایه انسجام ملی
تاثیر حرف مردم بر سرنوشت یک دختر؛ ایده «مرجان» از کجا پیدا شد؟
سیره امام حسین(ع) آمیزهای از تدبیر دینی و سیاسی و اخلاق اجتماعی بود
مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد
دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایانترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد
مخاطب از دیدن این سریال تکراری خسته نمیشود؛ جادوی «مختارنامه» چیست؟
مجریان تراز زبان فارسی معرفی شدند؛ پدافند زبانی با اجرا!
این ۳ کارگردان معروف برای تشییع رهبر شهید مستند میسازند
توییت جدید محمدباقر قالیباف با انتشار صحنه سیو بیرانوند+عکس
از گاندی تا کارلایل، همه مرید حسین (ع)
ماشین ثروتاندوزی امویان؛ از باندبازی تا احیای هدایای نوروزی
مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد
دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایانترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد
امروز آخرین فرصت ثبت نام در پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
بشارت امام صادق (ع) به پیرمرد ۱۰۰ ساله؛ کلید رستگاری در دنیا و آخرت
برنامه زمانی امتحانات دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر تغییر کرد
آماده تسهیل فرآیندهای اداری و حمایت از ابتکارات نوآورانه هستیم
خوابگاههای علوم پزشکی تهران میزبان مهمانان مراسم تشییع پیکر رهبر شهید
ارسال آییننامه جامع مدیریت دانشگاهها به شورای عالی انقلاب فرهنگی
تاثیر حرف مردم بر سرنوشت یک دختر؛ ایده «مرجان» از کجا پیدا شد؟
ظرفیت ۶۸ هزار نفری پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ اعلام شد؛ ثبتنام تا شنبه ۳۰ خرداد
مجموعه کامل فیلمهای استنلی کوبریک در یک بسته خاص عرضه میشود
نقش شهادت در آثار محمدعلی نادری؛ وقتی قلمو با زبان درد سخن میگوید
مصاحبه دوره دکتری دانشگاه آزاد از امروز آغاز میشود
حضور وزیر علوم در آیین عاشورای حسینی در زینبیه استانبول
تابلوی ۶۰۰ ساله تایلندی، سند تاریخی پیشینه آئینهای حسینی
آغاز پویش «کارت نشاط» برای حمایت از دانشآموزان
رسالت تداوم نهضت عاشورا و تاریخنگاری زنده سیره تبلیغی امام سجاد(ع)
ابررایانه چینی از رقبای آمریکایی پیشی گرفت
آموزش تدبر در قرآن ویژه کارکنان دولت اجرایی میشود
انتقاد از یک بازیگر و کمدین برای حضور در مراسم ترامپ؛ با فاشیستها عکس نگیر!
نتایج نقل و انتقالات فرهنگیان شنبه اعلام میشود
آموزش و پرورش: شرایط ثبتنام دانشآموزان اتباع اعلام خواهد شد
چرا امام حسین (ع) به پا خاست؟
برگزاری ۵ شب عزاداری در دانشگاه تهران در دهه دوم ماه محرم
اگر امام را نشناسیم، غربال خواهیم شد
هوش مصنوعی آنتروپیک شکاف در سیستمهای دولت آمریکا را شناسایی کرد
فراخوان کسب دانش فنی ساخت یک قطعه مهم در صنایع حساس و راهبردی
ایران به دانش فنی ساخت «مغز مصنوعی» دست یافت
زیارت تبلیغاتی صدام در عتبات/ سقوط یک سناریو توسط اسرای ایرانی
ثبتنام مدارس باید بر اساس محدوده محل سکونت انجام شود
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.