به گزارش ثریا - به نقل از روابط عمومی مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC)، سید احمد فاضل زاده رئیس موسسه ISC گفت: در رتبه ­بندی موضوعی جهانی ISC- 2023 تعداد 43 دانشگاه از جمهوری اسلامی ایران حضور دارند.فاضل زاده اظهار داشت: مؤسسه ISC به عنوان مرجع رتبه بندی ملی دانشگاه ها، پژوهشگاه ها و مؤسسات آموزشی و پژوهشی کشور، از سال 2018 در کنار رتبه بندی دانشگاه های داخلی، رتبه ­بندی دانشگاه ­های جهان را نیز آغاز کرد. رتبه بندی­ های بین المللی ISC شامل رتبه بندی دانشگاه های جهان، دانشگاه های جهان اسلام، رتبه بندی دانشگاه های کشورهای عضو D8 و رتبه بندی موضوعی دانشگاه های جهان است.اولین نسخه رتبه ­بندی موضوعی دانشگاه ­های جهان، با نام ISC World University Rankings by Subject در سال 2019 منتشر شده و امسال برای پنجمین سال پیاپی این رتبه ­بندی را انجام داده است. در ادامه روش شناسی و نتایج این رتبه بندی آورده می شود.

روش شناسی رتبه بندی موضوعی جهانی ISC

رئیس مؤسسه ISC گفت: در رتبه بندی جهانی ISC براساس موضوع، از طرح تقسیم بندی سلسله مراتبی OECD استفاده شده است. در این طرح، کلیه حوزه های موضوعی در 6 رده اصلی و 42 زیر رده قرار می گیرند. 6 رده اصلی در این طرح عبارت از: علوم طبیعی، مهندسی و فناوری، پزشکی و بهداشت، علوم کشاورزی و دامپزشکی، علوم اجتماعی، علوم انسانی و هنر است.وی ادامه داد: در رتبه بندی موضوعی ISC، دانشگاه ­های هدف به منظور رتبه بندی در هر حوزه موضوعی، دانشگاه ­هایی می ­باشند که به لحاظ تعداد انتشارات در آن حوزه جز 700 دانشگاه اول جهان باشند و در بازه زمانی سه ساله (2021-2019)، حداقل 150 مدرک در هر آن حوزه موضوعی منتشر کرده و در پایگاه InCites ثبت شده باشند.فاضل زاده خاطرنشان کرد: دانشگاه ­های اعلام شده در رتبه بندی در هر حوزه موضوعی در نهایت به صورت درهمکرد و نیز براساس قاره و کشور و... اعلام خواهند شد. رتبه بندی موضوعی ISC، بر اساس 3 معیار کلی پژوهش، فعالیت بین المللی و نوآوری انجام می­ گیرد. که معیار پژوهش به دلیل اهمیتی که دارد، بیشترین وزن را به خود اختصاص داده است. جدول 1 معیارها و شاخص ­های رتبه­ بندی موضوعی ISC را با ضرایب اختصاص داده نمایش می­ دهد.

دانشگاه های اول تا پنجم جهان در حوزه های اصلی موضوعی در جدول 2 نشان داده شده است.

حضور 43 دانشگاه از جمهوری اسلامی ایران در رتبه بندی موضوعی جهانی ISC-2023

رئیس مؤسسه ISC گفت: در رتبه بندی موضوعی جهانی ISC-2023 از جمهوری اسلامی ایران 43 دانشگاه حضور دارند که در حوزه های مختلف موضوعی حائز رتبه شده اند. حضور دانشگاه ها در رتبه بندی موضوعی ISC در سال های مختلف در جدول 3 نشان داده شده است.

در ادامه حضور دانشگاه ­ها در هر موضوع بررسی می ­شود.

حوزه علوم طبیعی

فاضل زاده گفت: در رتبه بندی موضوعی جهانی ISC-2023 شاهد حضور دانشگاه های برتر کشور در 6 رشته از 7 رشته حوزه علوم طبیعی شامل: ریاضیات، علوم کامپیوتر و اطلاعات، علوم فیزیکی، علوم شیمی، زمین و علوم محیطی و علوم زیستی در جمع برترین دانشگاه های دنیا هستیم.در این حوزه در سال 2023، دانشگاه تهران با جایگاه 350-301 رتبه اول و دانشگاه های صنعتی امیرکبیر، تربیت مدرس و علوم پزشکی تهران با جایگاه 600-501 رتبه دوم را کسب کردند.

حوزه مهندسی و فناوری

وی افزود: در حوزه مهندسی و فناوری در 11 رشته رتبه بندی صورت پذیرفته است که دانشگاه­های ایران در هر 11 رشته حضور داشته است که دانشگاه تهران با رتبه 150 رتبه اول و دانشگاه صنعتی شریف با جایگاه 300-251 رتبه دوم و دانشگاه های صنعتی امیرکبیر و علم و صنعت ایران با جایگاه 350-301 رتبه سوم را کسب کردند.

حوزه پزشکی و بهداشت

در حوزه پزشکی و بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران با جایگاه 300-251 رتبه اول، علوم پزشکی شهید بهشتی با جایگاه 400-351 رتبه دوم و علوم پزشکی ایران با جایگاه 450-401 رتبه سوم را کسب کردند.

حوزه علوم کشاورزی و دامپزشکی

در حوزه علوم کشاورزی و دامپزشکی، دانشگاه تهران با رتبه 144 در رتبه اول، دانشگاه تربیت مدرس با جایگاه 350-301 رتبه دوم و صنعتی اصفهان و دانشگاه ارومیه با جایگاه 450-401 مشترکا رتبه سوم را کسب کردند.

حوزه علوم اجتماعی

در حوزه علوم اجتماعی تنها دانشگاه تهران حضور دارد و موفق به کسب جایگاه 400-351 شد.

حوزه علوم انسانی و هنر

در حوزه علوم انسانی نیز دانشگاه تهران موفق به کسب جایگاه 600-501 شده است و در هیچ کدام از رشته های این حوزه، دانشگاهی از ایران حضور ندارد.

حوزه علوم طبیعی Natural Sciences

فاضل زاده در ادامه در خصوص رتبه بندی موضوعی جهانی ISC-2023 در حوزه علوم طبیعی گفت: در رشته ریاضیات، دانشگاه علم و صنعت ایران با جایگاه 350-301 رتبه اول، دانشگاه تهران با جایگاه 400-351 رتبه دوم را بدست آوردند.در رشته علوم کامپیوتر و اطلاعات دانشگاه تهران با جایگاه 223 رتبه اول، صنعتی شریف با جایگاه 350-301 رتبه دوم و صنعتی امیرکبیر با جایگاه 400-351 رتبه سوم را کسب کردند.در رشته علوم فیزیکی دانشگاه تهران با جایگاه 500-451، دانشگاه های صنعتی امیرکبیر، صنعتی اصفهان و صنعتی شریف با جایگاه 600-501 مشترکا رتبه دوم را کسب کردند.در رشته علوم شیمی دانشگاه تهران با رتبه 130 رتبه اول و دانشگاه صنعتی امیرکبیر، علم و صنعت ایران، صنعتی شریف و تربیت مدرس با جایگاه 400-351 به صورت مشترک رتبه دوم را کسب نمودند.در رشته زمین و علوم محیطی دانشگاه تهران 128 رتبه اول و دانشگاه تربیت مدرس و تبریز با جایگاه 450-401 مشترکا رتبه دوم و دانشگاه شیراز با جایگاه 500-451 رتبه سوم را کسب کردند.در رشته علوم زیستی دانشگاه علوم پزشکی تهران با جایگاه 400-351 رتبه اول و دانشگاه تهران با جایگاه 500-451 رتبه دوم را کسب کردند.

حوزه مهندسی و فناوری Engineering and Technology

وی در ادامه افزود: در رشته مهندسی عمران دانشگاه های تهران با رتبه 68، صنعتی شریف با رتبه 148، علم و صنعت ایران با رتبه 154، تربیت مدرس با رتبه 189، صنعتی امیرکبیر با رتبه 202 جایگاه اول تا پنجم را کسب کردند.در رشته مهندسی برق و الکترونیک دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه تهران با جایگاه 251-300 رتبه اول، صنعتی امیرکبیر با جایگاه 350-301 در رتبه دوم قرار گرفتند.در رشته مهندسی مکانیک دانشگاه های تهران رتبه 49، علم و صنعت ایران با رتبه 65، صنعتی شریف با رتبه 114، صنعتی امیرکبیر با رتبه 136، صنعتی نوشیروانی بابل با رتبه 173 به ترتیب جایگاه اول تا پنجم کشور را کسب کردند.در رشته مهندسی شیمی دانشگاه تهران با رتبه 99، صنعتی امیرکبیر با رتبه 165، علم و صنعت ایران با رتبه 171، دانشگاه تبریز با رتبه 179، صنعتی شریف با رتبه 212 و تربیت مدرس با رتبه 245 به ترتیب رتبه ­های اول تا ششم کشور را کسب کرده­اند.در رشته مهندسی مواد دانشگاه تهران با رتبه 151، صنعتی امیرکبیر با رتبه 232، صنعتی شریف با رتبه 236، علم و صنعت ایران با رتبه 242 به ترتیب رتبه اول تا چهارم کشور را کسب کردند.در رشته مهندسی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ایران با رتبه 146، علوم پزشکی تهران با رتبه 148، دانشگاه تهران با رتبه 186، علوم پزشکی شهید بهشتی با رتبه 209 و صنعتی امیرکبیر با رتبه 225 به ترتیب رتبه اول تا پنجم کشور را کسب کردند.در رشته مهندسی محیط زیست دانشگاه تهران با رتبه 73 رتبه اول، علم و صنعت ایران با رتبه 226 رتبه دوم، صنعتی شریف با رتبه 246 در جایگاه سوم قرار گرفت.در رشته مهندسی بیوتکنولوژی محیطی دانشگاه تهران با رتبه 205، علوم پزشکی تهران با رتبه 208 به ترتیب رتبه اول و دوم کشور را کسب کردند.

در رشته مهندسی بیوتکنولوژی صنعتی دانشگاه علوم پزشکی تهران رتبه 29 را کسب کرد.در رشته مهندسی فناوری نانو دانشگاه تهران با جایگاه 300-251 در رتبه اول و صنعتی شریف با جایگاه 350-301 رتبه دوم و علوم پزشکی تهران با جایگاه 450-401 در جایگاه سوم قرار گرفتند.در سایر رشته های مهندسی و فناوری (شامل: مهندسی چند رشته ای، مهندسی صنایع، مهندسی تولید، علوم و فنون غذایی، مهندسی ابزار دقیق، ریزبینی، علوم تصویربرداری و فناوری عکاسی، طیف سنجی) دانشگاه تهران با رتبه 124، صنعتی امیرکبیر و صنعتی شریف با جایگاه 400-351 و تربیت مدرس با جایگاه 500-451 در رتبه اول تا سوم قرار گرفتند.

حوزه علوم پزشکی و بهداشت Medical and Health Sciences

رئیس مؤسسه ISC درباره نتایج رتبه بندی حوزه علوم پزشکی و بهداشت گفت: در رشته پزشکی پایه دانشگاه علوم پزشکی تهران با رتبه 196، علوم پزشکی شهید بهشتی با جایگاه 300-251، علوم پزشکی ایران با جایگاه 350-301 رتبه اول تا سوم را کسب کردند.در رشته پزشکی بالینی دانشگاه علوم پزشکی تهران با جایگاه 350-301 رتبه اول، علوم پزشکی ایران و علوم پزشکی شهید بهشتی با جایگاه 401-450 مشترکا رتبه دوم را کسب کردند.در رشته علوم بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران با رتبه 189 رتبه اول، علوم پزشکی شهید بهشتی با جایگاه 251-300 رتبه دوم، علوم پزشکی ایران با جایگاه 350-301 رتبه سوم را کسب کردند.در رشته بیوتکنولوژی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران با رتبه 146 رتبه اول، علوم پزشکی تبریز با رتبه 158 رتبه دوم، علوم پزشکی شهید بهشتی با رتبه 187 رتبه سوم را کسب کردند.

حوزه علوم کشاورزی و دامپزشکی Agricultural and Veterinary Sciences

فاضل زاده ادامه داد: در رشته کشاورزی، جنگلداری و شیلات دانشگاه تربیت مدرس با رتبه 167، دانشگاه تهران با رتبه 184، دانشگاه صنعتی اصفهان با رتبه 240 و دانشگاه ارومیه با رتبه 241 به ترتیب رتبه اول تا چهارم را کسب کردند.در رشته علوم دامپزشکی دانشگاه تهران موفق به کسب رتبه 140 شد که تنها دانشگاه کشور در این رشته است.در رشته بیوتکنولوژی کشاورزی دانشگاه تهران با رتبه 196و دانشگاه تربیت مدرس با رتبه 243 به ترتیب رتبه اول و رتبه دوم را کسب کردند.در سایر رشته های علوم کشاورزی (شامل مهندسی کشاورزی، اقتصاد و سیاست گذاری کشاورزی، علوم و فنون غذایی) دانشگاه­ تهران با رتبه 98، علوم پزشکی تهران با رتبه 179، دانشگاه ارومیه با رتبه 208 به ترتیب رتبه اول تا سوم کشور را کسب کردند.در رشته علوم دام و لبنیات تنها دانشگاه تهران دارای رتبه 103 است.

حوزه علوم اجتماعی Social Sciences

فاضل زاده در خصوص نتایج رتبه بندی در حوزه علوم اجتماعی افزود: در رشته اقتصاد و تجارت دانشگاه تهران با جایگاه 300-251 و علم و صنعت ایران با جایگاه 700-601 تنها دانشگاه های کشور در این رشته هستند.در رشته آموزش دانشگاه علوم پزشکی تهران با جایگاه 450-401 رتبه اول و دانشگاه علوم پزشکی ایران و علوم پزشکی اصفهان با جایگاه 500-451 با رتبه دوم تنها دانشگاه های کشور در این رشته هستند.در رشته روانشناسی و علوم شناختی دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشگاه تهران با جایگاه 500-451 تنها دانشگاه های کشور در این رشته هستند.در رشته جغرافیای اجتماعی و اقتصادی تنها دانشگاه تهران موفق به کسب جایگاه 400 -351 شده است.نتایج رتبه بندی موضوعی جهانی ISC-2023 در رشته های مختلف در جدول 5 قابل مشاهده است.

حضور کشورهای اسلامی در رتبه بندی موضوعی جهانی ISC-2023

فاضل زاده در ادامه در خصوص حضور کشورهای اسلامی در رتبه بندی موضوعی جهانی ISC-2023 گفت: به دلیل اهمیت جایگاه علم و فناوری در تمام حوزه های موضوعی، سند علم و فناوری 10 ساله کشورهای عضو OIC (2016-2026) در سال 2017 به تصویب وزرا و سران کشورهای اسلامی رسید. براساس سند 10 ساله علم و فناوری و نوآوری کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی تا سال 2026، در این سند 10 ساله حضور حداقل 50 دانشگاه کشورهای اسلامی در جمع 500 دانشگاه های برتر جهان تا سال 2025 مطابق با معیارهای نظام های رتبه‌بندی جهانی به عنوان یکی از اهداف بیان شده است.وی ادامه داد: در این سند ذکر شده است که «آموزش دانشگاهی در کشورهای عضو باید از موضوعات ابتدایی نظیر توجه صرف به افزایش ورودی دانشگاه ها، جذب بیشتر اعضای هیات علمی و افزایش انتشارات فراتر برود. در حقیقت لازم است بر روی تولید دانش به روز، ارائه آموزش کیفی، گسترش ارتباطات بین المللی و نیز افزایش تاثیرگذاری اجتماعی متمرکز شود.»فاضل زاده تأکید کرد: سند علم و فناوری 10 ساله کشورهای عضو OIC، ساز و کاری را ارائه می دهد که هدف آن ایجاد قابلیت و ظرفیت جمعی برای توسعه طیف وسیعی از موضوعات است که از آن جمله می توان به موضوع آب، غذا، کشاورزی، انرژی، علوم پایه و کاربردی و نیز مبحث تقویت ارتباطات و تعاملات بین المللی با نهادهای پیشرو علمی جهان اشاره کرد.

وی ادامه داد: از جمله موضوعاتی که در این سند به آن اشاره شده است ریاضیات و فیزیک، زیست شناسی، زیست فناوری و علوم شیمی و موضوعات وابسته می باشد که برای کل جامعه منافع بی شماری دارد. که توصیه شده است این علوم در سطح کشورهای اسلامی ارتقا یابد و بدین منظور سرمایه گذاری در این حوزه ها انجام پذیرد و آموزش و پژوهش در این حوزه ها مورد توجه قرار گیرد.در رتبه بندی حوزه موضوعی جهانی ISC- 2023 سایر کشورهای اسلامی نیز به خوبی ظاهر شدند.در حوزه علوم طبیعی تعداد 45 دانشگاه از کشورهای اسلامی حضور داشتند که بیشترین تعداد مربوط به کشور ایران با 12 دانشگاه و مصر با 7 دانشگاه را در این حوزه موضوعی داشته‌اند. بهترین رتبه کسب شده در این حوزه متعلق به کشور عربستان سعودی با رتبه 150 بوده است.در حوزه مهندسی و فناوری تعداد 59 دانشگاه از کشورهای اسلامی حضور داشتند که بیشترین تعداد مربوط به کشور ایران با 15 دانشگاه، مصر با 10 دانشگاه و مالزی با 9 دانشگاه می‌باشد. بهترین رتبه کسب شده در این حوزه متعلق به کشور عربستان سعودی با رتبه 70 بوده است.در حوزه علوم پزشکی و بهداشت تعداد 56 دانشگاه از کشورهای اسلامی حضور داشتند که بیشترین تعداد مربوط به کشور ترکیه با 16 دانشگاه است. بعد از ترکیه کشورهای ایران با 13 دانشگاه و مصر با 8 دانشگاه بیشترین حضور را در این حوزه موضوعی داشته اند. ضمنا بهترین رتبه کسب شده در این حوزه مربوط به عربستان سعودی و برابر با 249 بوده است.

در حوزه علوم کشاورزی و دامپزشکی تعداد 85 دانشگاه از کشورهای اسلامی حضور داشتند که بیشترین تعداد مربوط به کشورهای ایران و ترکیه به ترتیب با 16 و 15 دانشگاه می باشد و پس از آن مصر و پاکستان با 13 و 12 دانشگاه بیشترین حضور را در این حوزه موضوعی داشته اند. بهترین رتبه کسب شده در این حوزه برابر با 28 مربوط به کشور عربستان سعودی بوده است.در حوزه علوم اجتماعی تعداد 20 دانشگاه از کشورهای اسلامی حضور داشتند که بیشترین تعداد مربوط به کشور مالزی با 7 دانشگاه می باشد. ضمنا بهترین رتبه کسب شده در این حوزه برابر با 318 و مربوط به کشور عربستان سعودی بوده است.در حوزه علوم انسانی و هنر تعداد 11 دانشگاه از کشورهای اسلامی حضور داشتند که بیشترین تعداد مربوط به کشور مالزی و ترکیه هر کدام با 5 و 3 دانشگاه است. کشورهای ایران، لبنان و نیجریه نیز هر کدام با 1 دانشگاه در این حوزه موضوعی حضور داشته اند. بهترین رتبه کسب شده در این حوزه متعلق به کشور مالزی با رتبه 245 بوده است.تعداد دانشگاه های کشورهای اسلامی در این رتبه بندی در هر کدام از حوزه های موضوعی در جدول 6 نشان داده شده است.

منبع : وزارت علوم