کد خبر: 159536
ف
آیا روان‌شناسی اسلامی یک پروژه شکست‌خورده است؟
مطلب پیش رو، به بررسی انتقادهای استاد نصرالله پورجوادی نسبت به روان‌شناسی اسلامی می‌پردازد و نشان می‌دهد که این حوزه نه تنها در ایران، بلکه در سطح بین‌المللی نیز در حال پیشرفت است. نویسنده با استناد به پژوهش‌های جدید و دستاوردهای علمی در روان‌شناسی اسلامی، به چالش‌های نظری و تاریخی این دیدگاه پرداخته و از لزوم توجه به این جریان علمی در دنیای امروز دفاع می‌کند.
به گزارش ثریا متن یادداشت به شرح ذیل است:

اخیرا کلیپ کوتاهی از جناب استاد پورجوادی در شبکه‌های اجتماعی بازپخش شده که ایده "علوم انسانی اسلامی" از جمله روان‌شناسی اسلامی را شکست خورده دانسته و طرح این پدیده را جفای بر دانشگاه‌ها معرفی کرده اند... ، که مناسب دیدم نکاتی را با این استاد محترم در میان بگذارم: جناب استاد #روان‌شناسی_اسلامی که شما آن را پروژه شکست خورده دانسته اید، همان نقدی را به روان‌شناسی جاری دارد که دقیقا شما بخاطر آن، این رشته را 60 سال پیش در آمریکا رها کردید. در مصاحبه ای در علت رها کردن روانشناسی و گرایش به فلسفه فرموده بودید "از سبک روانشناسی که در آمریکا تدریس میشد خوشم نیامد، آزمایش‌هایی که با موش و خرگوش می‌کردند و کلا از روان‌شناسی رفتارگرایی خوشم نیامد"( ر.ک. سایت مرکز دائره المعارف اسلامی)
استاد عزیز راستی می‌دانستید همین رشته ای که شما سالهاست بر آن تمحض داشته اید(عرفان)، از نظر پارادایم حاضر (پوزیتویسم) "علم" تلقی نمی‌شود و اسفا شما هم "عالم" شناخته نمی‌شوید؛ و تمام آنچه در این دنیای وسیع و عمیق یافته‌اید، از نظر این تفکر، یا برساخته ذهن شما بوده و یا نهایتا پدیدارها و تجربه‌های درونی خودتان است که صرفا برای خودتان با ارزش است، از این رو این تفکر حتی به شما اجازه نمی‌دهد درباره "اسلامی" بودن "علوم انسانی" اظهار نظر کنید، چون نه "فرضیه ای" ارائه داده‌اید و نه فرضیه‌ای را به "آزمون" گذارده‌اید، بلکه صرفا "پیش فرض‌های" ذهنی خود را با دیگران به اشتراک گذاشته‌اید و البته کف و سوتی هم دریافت کرده‌اید.
روان‌شناسی اسلامی اما جناب استاد می‌خواهد بگوید علم فقط در یافته‌های پوزیتویسم خلاصه نمی‌شود، "خبر" صادق مصدق نیز می‌تواند منشا علم و حتی خود علم باشد، همان صادق مصدقی که خودتان در جایی گفته بودید عرفان قطعا از آن منبع آغاز شده است. راستی جناب استاد اطلاع دارید امروز بخش زیادی از نظریه‌های روان‌شناسی اسلامی در دنیا و نه در ایران( که شما تلقی حاکمیتی بدان داده‌اید) بلکه در خود آمریکا و انگلیس، تحت تاثیر نظریه‌های غزالی شکل گرفته، همو که مبنای معظم پژوهش‌ها‌ی شما، ایده‌های او و برادرش احمد بوده است؟ و در جریان هستید که برخی پژوهشگران اسلامی با شیوه حوزه های معنایی استاد شما ( ایزوتسو) به طرح ایده های روان‌شناسی اسلامی پرداخته‌اند؟ شما علاقه ویژه ای به فرهنگ ایرانی دارید، خواهش میکنم با اطلاعات مبتنی بر دهه شصت خود در مورد روان‌شناسی اسلامی قضاوت نفرمایید، می‌دانید ایده‌های روان‌شناسی اسلامی
امروز با روان‌شناسی فرهنگی گره خورده است؟ در جایی فرموده بودید فیلسوفان واقعی سنایی، مولوی و ... اند. جناب استاد خواهش می‌کنم اجازه دهید دانشجویان این مرز و بوم از یافته‌ها و ایده پردازی‌های روان‌شناسان اسلامی که از تفکر حافظ و مولوی به طراحی نظریه اقدام کرده اند، بهره مند شوند.
جناب دکتر میدانستید امروز حداقل 7 مجله پژوهشی در عرصه روان‌شناسی اسلامی در حال فعالیت هستند که نه تنها سر "زا" نرفته اند که شمارگان برخی از آنها از سه برابر تعداد آثار و کتابهای شما افزون شده است. شما در جریان ساخت صد مقیاس در سنجش مفاهیم دینی هستید؟ مطلعید که بیش از 50 پروتکل آموزشی- روان‌شناختی طراحی، تدوین و اجرا شده است که نتایج برخی از آنها در ژورنال‌های خارجی منعکس شده؟ راستی مطلعید که فقط در ایران دو انجمن علمی روان‌شناسی اسلامی با بیش از 400 عضو روان‌شناس حوزوی و دانشگاهی مشغول به فعالیت اند؟ مابقی اطلاعات در این زمینه را در کتاب "روان‌شناسی اسلامی در سراسر دنیا" مطالعه بفرمایید.
جناب استاد امروز مجامع علمی دنیا مشتاق ایده های اسلامی در ایران شده اند، خواهش می‌کنم با این اظهار نظرها در جمع برخی دانشجویان کم اطلاع از وضعیت علم در دنیا، مانع خیر نشوید و اجازه دهید تفکر امام صادق علیه السلام، و شاگردان مکتب او چون شیخ اشراق‌ها و صدراها در روان‌شناسی اسلامی هم دیده شود، همان‌هایی که خودتان در آثار پیشین خود از آنها نام برده و به مرجعیت و دانش آنها در عرفان اسلامی بالیده‌اید
 
حمید رفیعی‌هنر
روان‌شناس و استاد دانشگاه

مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

افزایش ۶۰ درصدی مشروطی دانشجویان پس از کرونا

مهلت مجدد ثبت‌نام آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی ۱۴۰۵ از ۴ مهرماه

سال تحصیلی دانشگاه‌ها از امروز آغاز شد

تصویر استاد شفیعی کدکنی روی دیوارنگاره میدان جهاد

آغاز ثبت‌نام نوزدهمین همایش جامع «انتخاب شریف»

رویدادها و اتفاقات، بحران نیستند؛ نحوه مواجهه می‌تواند بحران‌ساز باشد

‏یادداشت کمتردیده‌شدهٔ رهبر شهید خطاب به جانبازان حزب‌الله جنایت پیجری

زمان بازگشایی خوابگاه دانشگاه الزهرا (س) اعلام شد

تمدید مهلت انتخاب رشته پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵

فرصت مجدد ثبت نام در پذیرش بدون آزمون کاردانی مهارتی ۱۴۰۵ فراهم شد

محتوای دروس معارف دانشگاهی براساس تحولات روز و جنگ‌های اخیر بازنگری می‌شود

نگرشی نو به حفظ قرآن در مدارس، محور چهارمین همایش ایده‌پردازان قرآنی

وطن‌دوستی در نگاه اسلام فضیلت است یا تعصب؟

تصویری از رهبر شهید در مراسم ۳۱۳ هزار نفری جان‌فدایان

حضور نمادین کاروان مراسم عروسی سیریک در رزمایش جان‌فدا

‏ حضور مقتدرانه بانوان کلاه‌کج‌ در رزمایش جان‌فدا

حضور خاخام اعظم جامعه یهودیان ایران در مراسم جان فدا

فراخوان ارسال مقالات به همایش اربعین در مکتب امام شهید

خبرنگار آمریکایی: گازوییل در فلوریدا و تگزاس تمام شده است+عکس

براساس قواعد فقهی تنظیم گری فضای مجازی ضروری است

نرخ اجاره‌بهای خوابگاه‌های دانشجویی در سال جدید اعلام شد+عکس

جانفدایان مسلح به شمشیر و کاتانا

دانشگاه مبعوث رستاخیز دانایی در امتداد غیرت ملی

برگزاری صد و نود و ششمین شب شعر طنز «در حلقه رندان»

فانوس دریایی ادبیات کودک؛ ۸۲ سالگی خالق قصه‌های مجید

مدادهایی که بعد از تمام شدن، سبز می‌شوند

ادبیات پایداری روایتی مویرگی از زندگی است

از علیرضا طبایی «باید به آفتاب بگویم»

چه کسی گفته است قهرمان‌ها فقط در خط مقدم ساخته می‌شوند؟

نوجوان را دستِ کدام کتاب بسپاریم؟

غذا چگونه جایگاه اجتماعی و منزلت افراد را شکل می‌دهد؟

روایت رادیو تهران از دفاع مقدس؛ از مادران جنگ تا بدرقه فرزندان شهدا

حمایت از فلسطین باعث حذف رپر مشهور شد

فیلم ۱۰۰ جشنواره ایده‌هاست، روایت فیلمسازان جوان از جنگ در بستر زندگی

معرفی بهترین برنامه‌های تلویزیونی ۲۰۲۶؛ «خلیج بیوه» ۱۴ جایزه امی برد

سیامک صفری: ظرفیت بازگشت به سریال‌های نوستالژیک اضافه می‌شود

سامانه «سادان» برای ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود راه‌اندازی می‌شود

آزمون عملی علوم ورزشی در ۲۶ حوزه کشور کلید خورد

بیش از ۱۰۰ میلیارد دقیقه مکالمه و ۸۶ میلیارد پیامک تنها در ۳ ماه

شناسایی خشکیدگی درختان جنگلی با هوش مصنوعی

روند پرداخت یارانه‌های تغذیه دانشجویان بدون تغییر ماند

بیل گیتس: همه دولت های جهان عقب تر از هوش مصنوعی هستند

نتایج نهایی ۵ آزمون گروه علوم پزشکی منتشر شد

دانشگاه صنعتی امیرکبیر به‌دنبال جذب دانش‌آموزان مستعد کشورهای همسایه

شبکه شعب خودرو۴۵ به ۷۸ شعبه رسید

هلیا امامی: دوست داشتم از کلیشه دختر مثبت فاصله بگیرم

لباس مدرسه فقط فرم نیست، کودک باید آن را دوست داشته باشد

به مناسبت روز سینما: روزی که دوربین شهید آوینی روایتگر جنگ شد

کتاب عروس بی نشان ها: قرار بود یک عمر کنار هم باشند، اما جنگ مهلتشان نداد

حق کودک بر حریم خصوصی؛ چالشی برای فرهنگ دیجیتال ایران

نشر در لهستان؛ انتشار بیش از ۳۱هزار عنوان کتاب در سال ۲۰۲۵

نشان درجه یک هنری به این کارگردان اهدا شد: علیرضا داوودنژاد بدترین فیلمش هم «سینما» است

افزایش پذیرش دانشجو معلم تا سه برابر ظرفیت

۹۵ درصد مدارس کشور آماده بازگشایی هستند

ارزیابی سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار نوآموز در برنامه سنجش

مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ تمدید شد

تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی ویژه مهارتی سال ۱۴۰۵

پایان نخستین دوره پسادکتری علوم ورزشی امیرکبیر با محوریت هوش مصنوعی

بزرگ‌ترین رقابت دانش‌آموزی در حوزه کوانتوم و لیزر برگزار شد

شرکت انگلیسی داده‌های مشتریانش را به هکرها داد

مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد

حمله ایران معماری هوش مصنوعی امارات را تغییر داد؛ فرار داده‌ها به کوه

چالش‌های مصوبه اخیر «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» از منظر حقوقی

مدیران ارشد هوش مصنوعی خواستار کندتر شدن پیشرفت آن شدند

قالیباف قانون ملی توسعه هوش مصنوعی را ابلاغ کرد

سهمیه ویژه کنکور برای آسیب‌دیدگان جنگ نیازمند بازنگری است

پارادوکس رفاه و رضایت؛ چرا مدرنیته ما را شادتر نکرد؟

پیوند عرفان کلاسیک با زیست انسان معاصر در شرح فتوحات مکیه باب ۵۶۰

عالمی که علم و مبارزه را به سنگر امامت جمعه پیوند زد

نظریات و رویکردهای اسلامی در خصوص مددکاری اجتماعی

نسل امروز بی اراده‌تر از نسل قبل است؟

از تربت ۱۷ کیلویی تا یک میلیون سند تاریخی، جلوه‌ای از حرم بانوی کرامت

حجت‌الاسلام قمی: مردم نمی‌گذارند قیمت پایان جنگ، فروختن عزت ایران باشد

جزئیات برگزاری بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت

خیابان و زندگی؛ واکاوی نقش زنان در پایداری اجتماعات شبانه

«دهکده سلامت» یادگار یک خیر بزرگ برای بیماران صعب العلاج

چرا عرفان‌های نوپدید برای جوان امروز جذاب‌اند؟

نگاهی به سریال «دیوار دفاعی»؛ ملی شدن صنعت نفت با چاشنی فوتبال

شعری از نظامی گنجوی موضوع یک انیمیشن کوتاه شد

دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) موقتا تغییر نمی‌کند؛ آغاز ایمن‌سازی

سهمیه ویژه کنکور برای آسیب‌دیدگان جنگ نیازمند بازنگری است

مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد

تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی ویژه مهارتی سال ۱۴۰۵

نتایج نهایی ۵ آزمون گروه علوم پزشکی منتشر شد

دانشگاه صنعتی امیرکبیر به‌دنبال جذب دانش‌آموزان مستعد کشورهای همسایه

مدیران ارشد هوش مصنوعی خواستار کندتر شدن پیشرفت آن شدند

مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ تمدید شد

افزایش پذیرش دانشجو معلم تا سه برابر ظرفیت

نشان درجه یک هنری به این کارگردان اهدا شد: علیرضا داوودنژاد بدترین فیلمش هم «سینما» است

حق کودک بر حریم خصوصی؛ چالشی برای فرهنگ دیجیتال ایران

چالش‌های مصوبه اخیر «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» از منظر حقوقی

نشر در لهستان؛ انتشار بیش از ۳۱هزار عنوان کتاب در سال ۲۰۲۵

پایان نخستین دوره پسادکتری علوم ورزشی امیرکبیر با محوریت هوش مصنوعی

بزرگ‌ترین رقابت دانش‌آموزی در حوزه کوانتوم و لیزر برگزار شد

هلیا امامی: دوست داشتم از کلیشه دختر مثبت فاصله بگیرم

قالیباف قانون ملی توسعه هوش مصنوعی را ابلاغ کرد

شرکت انگلیسی داده‌های مشتریانش را به هکرها داد

۹۵ درصد مدارس کشور آماده بازگشایی هستند

به مناسبت روز سینما: روزی که دوربین شهید آوینی روایتگر جنگ شد

ارزیابی سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار نوآموز در برنامه سنجش

شناسایی خشکیدگی درختان جنگلی با هوش مصنوعی

حمله ایران معماری هوش مصنوعی امارات را تغییر داد؛ فرار داده‌ها به کوه

شبکه شعب خودرو۴۵ به ۷۸ شعبه رسید

کتاب عروس بی نشان ها: قرار بود یک عمر کنار هم باشند، اما جنگ مهلتشان نداد

لباس مدرسه فقط فرم نیست، کودک باید آن را دوست داشته باشد

بیل گیتس: همه دولت های جهان عقب تر از هوش مصنوعی هستند

سیامک صفری: ظرفیت بازگشت به سریال‌های نوستالژیک اضافه می‌شود

آزمون عملی علوم ورزشی در ۲۶ حوزه کشور کلید خورد

سامانه «سادان» برای ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود راه‌اندازی می‌شود

حمایت از فلسطین باعث حذف رپر مشهور شد