به گزارش ثریا ماه مبارک رمضان، فرصت آشنایی با گنجینهای بینظیر از حکمت و بصیرت علوی است. در پرونده ویژه «ضیافت علوی» همراه بخشهایی از حکمتهای نهجالبلاغه با بیان حجتالاسلام والمسلمین جواد محدثی، کارشناس نهج البلاغه، میهمان سفرههای افطار شما فرهیختگان خواهیم بود.
در حکمت سیونهم نهجالبلاغه، امام علی (ع) میفرمایند:
«لَا قُرْبَةَ بِالنَّوَافِلِ إِذَا أَضَرَّتْ بِالْفَرَائِضِ»
یعنی: هیچگاه با نوافل نمیتوان به خدا تقرب جست، هنگامی که به واجبات زیان برسانند.
توضیح این که نوافل (جمع نافله) به اعمالی گفته میشود که افزون بر تکالیف واجب انجام میگیرند؛ مانند مستحبات عبادی، مالی، اقتصادی و مانند آن. انجام نوافل یکی از راههای نزدیکشدن به خداست.
پس ملاک اصلی، رعایت اولویتهاست: اول واجبات، سپس مستحبات.
نکتهی عمیق در اینجا، جمعبینی میان این سخن امام و حدیث قدسی مشهور است که خداوند میفرماید:
«... و لا یَزالُ العَبدُ یَتَقَرَّبُ إلَیَّ بِالنَّوَافِلِ حَتَّی أُحِبَّهُ...»
(بندهی من پیوسته با نوافل به من نزدیک میشود تا آنجا این قرب ادامه می یابد که من چشم و گوش اون میشنوم که با ان میبیند و میشنود ..)
پس از یک سو، نوافل راهی ممتاز برای تقرب به خدایند و حتی در روایات آمده که کاستیهای واجبات را جبران میکنند. اما از سوی دیگر، رهنمود امام علی (ع) در این حکمت به ما میگوید: این مسیر تقرب، تنها زمانی معنا دارد که اصل و اساس، یعنی انجام واجبات، محفوظ بماند.
رهنمود امام علی (ع) در این حکمت:
هدف، اولویتسنجی و تشخیص «اصل» از «فرع» است. مستحبات، تکمیلکنندهی زندگی عبادی هستند، اما نباید هرگز سبب کوتاهی در واجبات یا آسیب و ضرر به آنها شوند. تقرب واقعی آن است که واجبات را به تمام و کمال به جای آوریم و آنگاه، از برکات نوافل بهرهمند شویم.
برای مثال عزاداری برای سیدالشهدا (ع) در ماه محرم یا مراسم اربعین، عملی بسیار با فضیلت، مستحب و دارای پاداشی عظیم است. اما طبق رهنمود امام علی (ع)، اگر برنامهریزی یا اجرای این عمل مستحب (که مصداقی از «نوافل» است) به گونهای باشد که باعث شود نماز واجب صبح فوت شود یا با کسالت و بیحوصلگی خوانده شود، در واقع این نافله به فریضه آسیب زده است. در چنین حالتی، آن عمل مستحب نه تنها ما را به خدا نزدیک نمیکند، بلکه میتواند نشاندهندهٔ یک بیراههرفتن در عبادت باشد.
در حکمت ۲۷۱ نهجالبلاغه نیز حضرت این مضمون را با عبارتی دیگری میفرمایند:
«إِذَا أَضَرَّتِ النَّوَافِلُ بِالْفَرَائِضِ فَارْفُضُوهَا»
(هرگاه نوافل به فرایض زیان رساند، آنها را رها کنید). این عبارت فرمانی روشن است: کنار گذاشتن مستحب در هنگام تعارض با واجب.
اگر بیش از حد به ظواهر دین توجه کنیم و این توجهِ افراطی، ما را از عمق و اصالت تکالیف دینی بازدارد، به گونهای که به جوهرهی دین نرسیم، ممکن است حتی نتوانیم واجبات را به درستی انجام دهیم. این رویکرد، هرگز قربآور نیست.
هدف اصلی، نزدیک شدن به خداست؛ ما در عبادات نیت میکنیم که «قُربَةً إِلَی الله» نماز بخوانیم، روزه بگیریم یا عمل مستحبی را انجام دهیم. اما خداوند واجبات را به عنوان تکالیف اولویتدار و مهم بر عهدهی ما گذاشته و هیچ عذری برای ترک آنها پذیرفته نیست.
اگر مشغول شدن به مستحبات و نوافل، ما را از انجام واجبات بازدارد، طبیعی است که نقض غرض شده و خواست خداوند محقق نشده است.
ماجرای کاروانی در مشایه کربلا که چند مرجع تقلید در آن حاضر بودند
خوانشی از حکمرانی شبکهای، مشارکت اجتماعی و ظرفیت تمدنسازی اربعین
نوای «یالثارات الحسین» در پیادهروی جاماندگان تهران/طنین عشق در پایتخت
اربعین یک «تجربه همسرنوشتی» ایجاد کرد/وحدت نیازمند مراقبت است
تکمیل بزرگترین مجتمع اسکان زائران اربعین در کربلا
برگزاری محفل انس با قرآن ویژه اربعین حسینی در حرم عبدالعظیم
اربعین، مانور تمدن سازی مهدوی؛ وقتی قدرت نرم از مرزها فراتر می رود
کلید نهایی پنجاه و سومین دوره آزمون دستیاری پزشکی منتشر شد
بازخوانی حادثه خروج اوپنایآی/ چگونه هوش مصنوعی مهاجم شد؟
رومینگ اربعین ارزانتر شد/ توصیه به استفاده از بستههای ایرانی
حال علامه امینی وقتی از مسیر مشایه به نزدیک کربلا میرسید، منقلب میشد
گوشهای از دلدادگی موکبداران عراقی در پیادهروی اربعین
اولین زیارت اربعین مادران داغدیده میناب؛ روایتی از دلهایی که سوخت
مریم همتیان بازیگر سینما و تئاتر درگذشت
داریوش فرضیایی بازیگر سریال جدید سیمافیلم شد
گانگستر مشهور سینما از دنیا رفت
مراسم یادبود اکبر عبدی برگزار شد؛ پخش سریال اکبر عبدی بعد از صفر
لطفاً زبان فارسی را تکه پاره نکنید!
پویش بزرگ کتابخوانی اربعین حسینی با محوریت «آب هرگز نمیمیرد» برگزار میشود
نخهای نازک هوشمند علائم حیاتی بدن را رصد میکند
شروط جدید وزارت بهداشت برای ایجاد رشته و دوره جدید علوم پزشکی
برافراشتهشدن پرچم ایران در بینالحرمین
راهاندازی نخستین مرکز دانش تخصصی بازیهای رایانهای در کشور
رکورد سریع ترین پهپاد الکتریکی جهان شکسته شد
اعتباربخشی؛ کلید ارتقای نظام آموزش عالی
اهدای جایزه چهره برجسته علمی و فرهنگی جهاد دانشگاهی به شهید لاریجانی
ابر خوشه استارلینک صاحب ۲۴ ماهواره جدید شد
۴ خانواده آمریکایی از متا، تیک تاک، اسنپ و گوگل شکایت کردند
همدستی هوش مصنوعی آمازون و والمارت با تقلب در کالا
اقدامات گسترده برای آمادهسازی زیرساختهای خوابگاهی دانشجویان
سه تصمیم راهبردی دولت برای تقویت نقشآفرینی دانشگاهها در حکمرانی کشور
تاسیسات آبی هفت ایالت آمریکا تحت حملات هک
صدرنشینی دانشگاه علوم پزشکی تهران در رتبهبندی سایمگو ۲۰۲۶
وقتی لذت سلفی غمِ سوگ را میبلعد؛ ۲ حکم قضایی به نفع سینماگران ایرانی
طلب خونخواهی قائد شهید امت روی دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج)
«مرد عنکبوتی» با رکوردشکنی از راه رسید؛ درخشش «روز کاملاً جدید»
نگاهی به الهیات و اخلاق جنگ و صلح از منظر اسلام و مسیحیت در همایشی بین المللی
ورود بیش از سه میلیون زائر خارجی به عراق از اول محرم
موشک اسپیس ایکس با ماه تصادف میکند
انتخاب واحد دانشگاه آزاد اسلامی از تاریخ ۲۴ مرداد آغاز میشود
کاهش ۵۰ درصدی خوردگی تجهیزات نیروگاهی با فناوری نانوحباب
توسعه دیپلماسی فناوری ایران و اتیوپی با محوریت صادرات دانشبنیان
مهلت ثبتنام آزمونهای علوم پزشکی تا ۲۰ شهریور تمدید شد
کلید اولیه آزمون ارتقای دستیاری منتشر شد/ مشارکت ۹۶ درصدی دستیاران
عدم امکان ثبت درخواست صدور دانشنامه در تعطیلات تابستانی پیام نور
سهروردی به صراحت خود را احیاکننده «حکمت خسروانی ایرانی» قلمداد می کرد
بیعت زنان با زینب کبری؛ آغازِ احیای تمدنِ مهدوی به دستِ زن
تأکید اوقاف بر تسهیل فرآیندها برای توسعه پروژههای مذهبی و درمانی
شب شهدای میناب در اربعین/ پدر دو شهید: من از کربلا به کربلا آمدم
رئیس دانشگاه الزهرا کربلا: نهضت حسینی مرزهای طایفهای را شکست داد
چسب زیستی الهامگرفته از صدف حسگرهای پوشیدنی را مقاومتر کرد
نگاهی به سه قسمت ابتدایی یک سریال؛ وقتی همه کوریم!
اربعین ۱۴۰۵ با دو شعار مشترک امت اسلامی برگزار میشود
گوگلپلی ابزارهای تأیید سن را برای توسعهدهندگان گسترش میدهد
اسپیس ایکس ماهواره جاسوسی به مدار زمین برد
اربعین زیر پوشش ارتباطی/ از رومینگ تا اینترنت رایگان در مسیر زائران
محدودیت آموزش مجازی برای دانشجویان خارجی رفع میشود
ایران عضو سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی شد
تصویری از کلاهک خیبرشکن و فتاح سوار بر بوستر حاج قاسم
درخواست برای تفکیک زمان پذیرش رشتههای بدون آزمون
زائران با سامانه هوشمند «هم موکب» دغدغه اسکان ندارند
راهاندازی «بازوی طریق» سامانه هوشمند خدمات به زائران اربعین
مطالبه بزرگ امت اسلام در اربعین امسال خونخواهی قائد شهید است
مفاهیم نهجالبلاغه را در پیادهروی اربعین ترویج کنیم
چه افرادی بدون آنکه به کربلا بروند زائر اباعبدالله هستند؟
مایک لی بازنشسته میشود؛ بیماری نمیگذارد فیلم بسازم
خنیاگران خیام با «مهرگان» آمدند؛ شنیدن ظرافتهای موسیقی خراسان
«خورشید اربعین» در رادیو ورزش؛ همراهی با زائران در حماسه استقامت
آییننامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد
سهم دانشجو از نرخ غذای دانشجویی مشخص شد
پیش ثبتنام ۸۱۰ هزار دانشآموز پایه هفتم
آموزش و پرورش با ۱۰۰ موکب، آماده خدمترسانی به زائران اربعین است
روایت زائرانی که اربعین را از شرق ایران آغاز میکنند در کتاب «شاه است حسین»
پرچمهایی در پیاده روی اربعین که هنوز خون را به یاد دارند
تصویر کمتر دیده شده از آیتالله سیدمجتبی خامنهای در نماز جمعه نصر
چالشهای عکاسی طبیعت چیست؟ سید صابر امامی پاسخ میدهد
جزئیات شرکت در آزمون های دانشنامه و گواهینامه فوق تخصصی پزشکی تعیین شد
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
آلبوم جدید خواننده پاپ در راه است
اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان
اقدامات گسترده برای آمادهسازی زیرساختهای خوابگاهی دانشجویان
شروط جدید وزارت بهداشت برای ایجاد رشته و دوره جدید علوم پزشکی
تأکید اوقاف بر تسهیل فرآیندها برای توسعه پروژههای مذهبی و درمانی
کلید اولیه آزمون ارتقای دستیاری منتشر شد/ مشارکت ۹۶ درصدی دستیاران
شب شهدای میناب در اربعین/ پدر دو شهید: من از کربلا به کربلا آمدم
محدودیت آموزش مجازی برای دانشجویان خارجی رفع میشود
نگاهی به الهیات و اخلاق جنگ و صلح از منظر اسلام و مسیحیت در همایشی بین المللی
کلید نهایی پنجاه و سومین دوره آزمون دستیاری پزشکی منتشر شد
چسب زیستی الهامگرفته از صدف حسگرهای پوشیدنی را مقاومتر کرد
انتخاب واحد دانشگاه آزاد اسلامی از تاریخ ۲۴ مرداد آغاز میشود
عدم امکان ثبت درخواست صدور دانشنامه در تعطیلات تابستانی پیام نور
مهلت ثبتنام آزمونهای علوم پزشکی تا ۲۰ شهریور تمدید شد
اربعین ۱۴۰۵ با دو شعار مشترک امت اسلامی برگزار میشود
سه تصمیم راهبردی دولت برای تقویت نقشآفرینی دانشگاهها در حکمرانی کشور
اعتباربخشی؛ کلید ارتقای نظام آموزش عالی
گوگلپلی ابزارهای تأیید سن را برای توسعهدهندگان گسترش میدهد
ایران عضو سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی شد
بیعت زنان با زینب کبری؛ آغازِ احیای تمدنِ مهدوی به دستِ زن
طلب خونخواهی قائد شهید امت روی دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج)
همدستی هوش مصنوعی آمازون و والمارت با تقلب در کالا
۴ خانواده آمریکایی از متا، تیک تاک، اسنپ و گوگل شکایت کردند
نگاهی به سه قسمت ابتدایی یک سریال؛ وقتی همه کوریم!
سهروردی به صراحت خود را احیاکننده «حکمت خسروانی ایرانی» قلمداد می کرد
نخهای نازک هوشمند علائم حیاتی بدن را رصد میکند
اهدای جایزه چهره برجسته علمی و فرهنگی جهاد دانشگاهی به شهید لاریجانی
اربعین زیر پوشش ارتباطی/ از رومینگ تا اینترنت رایگان در مسیر زائران
صدرنشینی دانشگاه علوم پزشکی تهران در رتبهبندی سایمگو ۲۰۲۶
اسپیس ایکس ماهواره جاسوسی به مدار زمین برد
موشک اسپیس ایکس با ماه تصادف میکند
رئیس دانشگاه الزهرا کربلا: نهضت حسینی مرزهای طایفهای را شکست داد
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.