به گزارش ثریا «شناخت توزیعشده» (Distributed Cognition) یک نظریه در علوم شناختی است که دیدگاه ما را دربارهٔ اینکه «هوش» یا «تواناییِ دانستن و عمل کردن» چگونه کار میکند، به کلی دگرگون میکند. به زبان ساده، این نظریه میگوید:هوش فقط در مغز یک فرد یا یک موجود زنده خلاصه نمیشود، بلکه میتواند بین افراد، ابزارها، و محیط اطرافشان تقسیم و توزیع شود. به عبارت دیگر، فرآیندهای شناختی (مثل یادگیری، حل مسئله، تصمیمگیری، حافظه) تنها در داخل جمجمهٔ ما رخ نمیدهند، بلکه نتیجهٔ تعامل پیچیدهای است بین:
1. افراد: دانش، مهارتها، تجربیات و نحوهٔ ارتباط افراد با یکدیگر.
2. ابزارها: از مداد و کاغذ گرفته تا کامپیوترها، نرمافزارها، و در مثال قبلی، پهپادها. این ابزارها نه تنها به ما کمک میکنند، بلکه خودشان بخشی از فرآیندِ «فکر کردن» میشوند.
3. محیط: نحوهٔ سازماندهی فضا، چیدمان وسایل، علائم و نشانهها، و حتی فرهنگِ یک گروه یا سازمان.
به نظر میرسد که یکی از دلایل توفیق ایران در جنگ مدلسازی شناختتوزیعشده است. ایران با اتکا به راهبرد استفاده از پهپادهای ارزانقیمت و با قابلیت تولید انبوه، عملاً «شناخت توزیعشده» را در میدان جنگ «مدلسازی» کرده و به نمایش گذاشته است. به بیان دیگر، ایران شبکهای پیچیده از پهپادها و ذهن و محیط را به وجود آورده است که به مثابة یک سیستمشناختیپیچیده عمل میکند.
فرید زکریا، دانشمند مطرح آمریکایی، معتقد است ایران الگوی جدیدی در جنگ معرفی کرده که در آن دقت به شکلی انبوه تولید میشود. در واقع استفاده از پهپادهای ارزانقیمت جایگزین فناوریهای گرانقیمت شده است. در این مدل، هزینهی حمله بسیار کمتر از هزینهی دفاع است. به عقیده او برتری در جنگهای آینده از آنِ کشوری نیست که عالیترین سامانهها را دارد. بلکه کشوری پیروز خواهد بود که بتواند حجم عظیمی از سامانههای کمهزینه و خوب را سریعاً به میدان بفرستد. به اذعان مقامات آمریکایی، حتی پیشرفتهترین ارتشها هم ناگزیر به اقتباس از این الگوی ایرانی هستند.
تحلیلی که فرید زکریا ارائه میدهد، به طور مستقیم و غیرمستقیم با «شناختتوزیعشده» ارتباط دارد. این پیوند را بررسی کنیم:
۱) توزیع شناختی: هوش در شبکه، نه فقط در مغز یک نفر: «توزیعشناختی» بر این ایده استوار است که تواناییهای شناختی (فکر کردن، تصمیمگیری، حل مسئله، درک) فقط به یک مغز محدود نمیشود، بلکه میتواند بین افراد، ابزارها و محیط توزیع شود. در واقع، هوش جمعی حاصل تعاملات در یک شبکه است. وقتی زکریا از «حجم عظیمی از سامانههای کمهزینه و خوب» (پهپادهای ارزانقیمت) صحبت میکند، دقیقاً به یک سیستم اشاره دارد که قابلیتهای شناختی (مشاهده، هدفگیری، حمله، جمعآوری اطلاعات) را در میان تعداد زیادی ابزار (پهپاد) و احتمالاً تعداد زیادی اپراتور توزیع کرده است. این مدل، تواناییشناختی (قدرت حمله و دفاع) را از انحصار چند سامانهٔ گرانقیمت (و مغزهای محدودِ کنترلکنندهٔ آنها) خارج کرده و آن را به یک قابلیتِ فراگیر و توزیعشده تبدیل میکند. این یعنی هوشِ جمعیِ حاصل از این شبکهٔ توزیعشده، بر تواناییهای شناختیِ تکسامانه یا حتی ارتشِ صرفاً متکی بر سامانههای پیشرفته، برتری پیدا میکند.
2) شناخت توزیعشده (محیط و ابزار، بخشی از فرآیند شناختی): «شناخت توزیعشده» بیان میکند که چگونه فرآیندهایشناختی، از ابزارها و سازماندهی فیزیکی محیط استفاده میکنند تا وظایف پیچیدهتری را انجام دهند. ذهن، ابزار و محیط، یک سیستم واحد را تشکیل میدهند. پهپادها به عنوان امتدادِ ذهن عمل میکنند. پهپادهای ارزانقیمت، صرفاً «تجهیزات» نیستند، بلکه به عنوان ابزارهایی برای ادراک و عمل، بخشی از سیستم شناختیِ کلیِ جنگ را تشکیل میدهند. آنها «چشم» و «بازوی» سیستم هستند که فراتر از محدودهٔ فیزیکی و شناختیِ یک انسان یا حتی یک فرمانده عمل میکنند.
زکریا اشاره میکند که «هزینهٔ حمله بسیار کمتر از هزینهی دفاع است». این یک تغییر بنیادی در «فضای مسئله» (Problem Space) است. قبلاً، حل مسئلهٔ دفاع، نیاز به جمعآوری حجم عظیمی از اطلاعات و پردازش آن توسط سامانههای بسیار گران داشت. اکنون، با پهپادهای ارزان، «استراتژی حمله» خود به ابزاری شناختی تبدیل شده که نیازمند پردازشِ کمتر یا متفاوتتری است.
«حتی پیشرفتهترین ارتشها هم ناگزیر به اقتباس از این الگوی ایرانی هستند» نشان میدهد که این مدلِ جدید شناختِ توزیعشده، چقدر قدرتمند است که مجبور به پذیرش آن میشوند. این پذیرش، یعنی شناساییِ اینکه ابزارها و سازماندهیِ جدید، تواناییشناختی بهتری برای مواجهه با تهدیدات فراهم میکنند.
3) جنگ به مثابه یک «سیستم شناختی پیچیده»: بنا به این تحلیل، ایران جنگ را از یک رویارویی صرف میان «ارتشها» به یک «سیستمشناختیپیچیده» تبدیل کرده که در آن: منابع (حمله، دفاع، اطلاعات) به جای تمرکز در چند نقطهٔ طلایی، توزیع شدهاند. محاسباتِ شناختیِ مربوط به حمله و دفاع، به شدت به نفع حمله تغییر کرده است. قابلیت شناختیِ سیستم، نه به کیفیتِ تکواحد، بلکه به سرعت تولید و استقرار واحدهای زیاد بستگی دارد.
در نهایت، حرف زکریا این است که ایران با استفادهٔ خلاقانه از ابزارهای ارزان و استراتژیِ توزیعِ گستردهٔ تواناییها، یک شکل نوین از شناختِ توزیعشده در حوزهٔ نظامی ایجاد کرده است. این مدل، قدرتِ شناختیِ یک «شبکه» را بر قدرتِ «فردی» یا «متمرکز» ترجیح میدهد و همین امر، آن را به یک «درس جدید» برای جهان تبدیل کرده است.
هواپیمای فضایی چین یک شیء مرموز را در مدار رها کرده است
آزمایش موشک «استارشیپ» پیش از پرواز سیزدهم با موفقیت به سرانجام رسید
صنعت هوانوردی اعلام کرد: ضایعات غذایی به سوخت جت تبدیل میشوند
شمارش معکوس تا پرتاب جدیدترین فناوری فضایی «اسپیسایکس» آغاز شد
جدیدترین خبر از وضعیت فاطمه شکری بازیگر پیشکسوت
اکران فیلم استخر سروش صحت به تعویق افتاد
سری جدید انیمیشن «داستان اسباببازی» همه رقبا را کنار زد
پیشنهاد وزیر علوم برای جذب دانشجویان پاکستانی در دانشگاه سیستان و بلوچستان
شرایط پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی فرهنگیان اعلام شد
فراهم شدن امکان ویرایش حوزه آزمون پذیرش دستیار تخصصی
زیرساختهای فرسوده ناسا دیگر پاسخگوی ماموریتهای «آرتمیس» نیستند
راز کندی تنبلها کشف شد
تأثیر پنهان طعمهای محبوب سیگار الکترونیکی بر قلب را جدی بگیرید
آیا خاطرات را میتوانیم بخوریم؟
عکس روز ناسا از ماراتن مریخ منتشر شد
کاروان دانشآموزی ایران با بهترین شرایط به ژیمنازیاد اعزام شود
دستورالعمل فعالیتهای تابستانی مدارس ابلاغ شد
کلاسهای جبرانی تابستانی دانش آموزان از ۱۵ تیرماه آغاز میشود
راه حل مقابله با مصرف مواد مخدر در محیطهای دانشگاهی
صدور حکم اخراج دانشجوی امیرکبیر به دلیل اهانت به پرچم ایران
حضور ۱۱ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی کیواس ۲۰۲۷ ؛ دانشگاه تهران در صدر جدول
قرار بود ششم تیر و روز ترور آخرین روز جمهوری اسلامی باشد
تجلیل از گری اولدمن در جشنواره تلویزیونی بریتانیا
رسالت تداوم نهضت عاشورا و تاریخنگاری زنده سیره تبلیغی امام سجاد(ع)
برگزاری ۵ شب عزاداری در دانشگاه تهران در دهه دوم ماه محرم
نگاهی به وضعیت معنویت انیمیشن کودکان در سه الگوی، دیزنی، پیکسار و جیبلی
پوشش بیش از ۱۰۰۰ رسانه برای مراسم عاشورای کربلای معلی
مصاحبه دوره دکتری دانشگاه آزاد از امروز آغاز میشود
توسعه تعاملات دانشگاههای ایران و کشورهای عضو اکو در دستور کار
ایران به دانش فنی ساخت «مغز مصنوعی» دست یافت
در عصری هستیم که سرعت،فضیلت شده است/بحران معنایی انسان معاصر از کجاست؟
فراخوان کسب دانش فنی ساخت یک قطعه مهم در صنایع حساس و راهبردی
ثبتنام مدارس باید بر اساس محدوده محل سکونت انجام شود
زیارت تبلیغاتی صدام در عتبات/ سقوط یک سناریو توسط اسرای ایرانی
چرا امام حسین (ع) به پا خاست؟
تل زینبیه به روی بانوان زائر کربلا بازگشایی شد
اگر امام را نشناسیم، غربال خواهیم شد
هوش مصنوعی آنتروپیک شکاف در سیستمهای دولت آمریکا را شناسایی کرد
امروز آخرین فرصت ثبت نام در پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
ارسال آییننامه جامع مدیریت دانشگاهها به شورای عالی انقلاب فرهنگی
آغاز پویش «کارت نشاط» برای حمایت از دانشآموزان
آموزش و پرورش: شرایط ثبتنام دانشآموزان اتباع اعلام خواهد شد
نتایج نقل و انتقالات فرهنگیان شنبه اعلام میشود
ابررایانه چینی از رقبای آمریکایی پیشی گرفت
خوابگاههای علوم پزشکی تهران میزبان مهمانان مراسم تشییع پیکر رهبر شهید
برنامه زمانی امتحانات دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر تغییر کرد
حضور وزیر علوم در آیین عاشورای حسینی در زینبیه استانبول
آماده تسهیل فرآیندهای اداری و حمایت از ابتکارات نوآورانه هستیم
ظرفیت ۶۸ هزار نفری پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ اعلام شد؛ ثبتنام تا شنبه ۳۰ خرداد
نقش شهادت در آثار محمدعلی نادری؛ وقتی قلمو با زبان درد سخن میگوید
شرایط بهرهمندی مؤسسات قرآنی از نرخ صفر مالیاتی ابلاغ شد
نگاهی دوباره به ایران از دریچه «باد صبا»؛ میراثی که از دیروز بهجا ماند
پیام تسلیت مدیرعامل مرکز گسترش به مناسبت درگذشت یک مستندساز
شاپور رحیمی خواننده و نوازنده پیشکسوت درگذشت
روایت احساسات در بطن تصاویر؛ محدودیتها مانع ثبت جنایات جنگ شدهاند
تام کروز ۴۶ سال حضورش در سینما را با یک کلیپ یادآوری کرد
حقوق طبیعی امام حسین (ع) در آخرین موعظه ایشان
ماجرای پیشگویی امام علی(ع) درباره کربلا و شهادت امام حسین(ع) چه بود؟
کل خیر فی الحسین؛ بزرگترین خسارت جدایی از حسین (ع) است
اسکار از ۵۲۹ نفر برای عضویت دعوت کرد؛ از نگار اسکندرفر تا جیکوب الوردی
آموزش تدبر در قرآن ویژه کارکنان دولت اجرایی میشود
تابلوی ۶۰۰ ساله تایلندی، سند تاریخی پیشینه آئینهای حسینی
بشارت امام صادق (ع) به پیرمرد ۱۰۰ ساله؛ کلید رستگاری در دنیا و آخرت
انتقاد از یک بازیگر و کمدین برای حضور در مراسم ترامپ؛ با فاشیستها عکس نگیر!
مجموعه کامل فیلمهای استنلی کوبریک در یک بسته خاص عرضه میشود
عاشورا و پیوست فرهنگی ایران؛ از سوگ شیعی تا سرمایه انسجام ملی
تاثیر حرف مردم بر سرنوشت یک دختر؛ ایده «مرجان» از کجا پیدا شد؟
سیره امام حسین(ع) آمیزهای از تدبیر دینی و سیاسی و اخلاق اجتماعی بود
مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد
دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایانترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد
مخاطب از دیدن این سریال تکراری خسته نمیشود؛ جادوی «مختارنامه» چیست؟
مجریان تراز زبان فارسی معرفی شدند؛ پدافند زبانی با اجرا!
این ۳ کارگردان معروف برای تشییع رهبر شهید مستند میسازند
توییت جدید محمدباقر قالیباف با انتشار صحنه سیو بیرانوند+عکس
از گاندی تا کارلایل، همه مرید حسین (ع)
ماشین ثروتاندوزی امویان؛ از باندبازی تا احیای هدایای نوروزی
همانگونه که جسم به روزی مادی نیاز دارد، روح نیز به معرفت محتاج است
آیا ماجرای ازدواج حضرت قاسم (ع) در کربلا صحت دارد؟
«حسینیه بهشت»، پیوند خانههای شهدا با خیمههای عاشورا
مهلت ثبتنام در کاروان قرآنی اعزامی به اربعین تا ۵ تیرماه
مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد
دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایانترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد
چمران هنوز زنده است
مهلت ثبتنام در کاروان قرآنی اعزامی به اربعین تا ۵ تیرماه
همانگونه که جسم به روزی مادی نیاز دارد، روح نیز به معرفت محتاج است
«حسینیه بهشت»، پیوند خانههای شهدا با خیمههای عاشورا
گوشوارههایی که تاریخ فراموششان نکرد
این ۳ کارگردان معروف برای تشییع رهبر شهید مستند میسازند
مخاطب از دیدن این سریال تکراری خسته نمیشود؛ جادوی «مختارنامه» چیست؟
یک فهرست متفاوت از بهترینهای سال ۲۰۲۶ در نیمه راه؛ مستقلها پیشتازند
آیا ماجرای ازدواج حضرت قاسم (ع) در کربلا صحت دارد؟
توییت جدید محمدباقر قالیباف با انتشار صحنه سیو بیرانوند+عکس
ماشین ثروتاندوزی امویان؛ از باندبازی تا احیای هدایای نوروزی
بشارت امام صادق (ع) به پیرمرد ۱۰۰ ساله؛ کلید رستگاری در دنیا و آخرت
امروز آخرین فرصت ثبت نام در پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
برنامه زمانی امتحانات دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر تغییر کرد
مجریان تراز زبان فارسی معرفی شدند؛ پدافند زبانی با اجرا!
تاثیر حرف مردم بر سرنوشت یک دختر؛ ایده «مرجان» از کجا پیدا شد؟
خوابگاههای علوم پزشکی تهران میزبان مهمانان مراسم تشییع پیکر رهبر شهید
ارسال آییننامه جامع مدیریت دانشگاهها به شورای عالی انقلاب فرهنگی
عکس | جایزه بهترین بازیکن دیدار در دستان علی بیرو
تابلوی ۶۰۰ ساله تایلندی، سند تاریخی پیشینه آئینهای حسینی
مجموعه کامل فیلمهای استنلی کوبریک در یک بسته خاص عرضه میشود
نقش شهادت در آثار محمدعلی نادری؛ وقتی قلمو با زبان درد سخن میگوید
ظرفیت ۶۸ هزار نفری پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ اعلام شد؛ ثبتنام تا شنبه ۳۰ خرداد
آماده تسهیل فرآیندهای اداری و حمایت از ابتکارات نوآورانه هستیم
از گاندی تا کارلایل، همه مرید حسین (ع)
حضور وزیر علوم در آیین عاشورای حسینی در زینبیه استانبول
آموزش تدبر در قرآن ویژه کارکنان دولت اجرایی میشود
انتقاد از یک بازیگر و کمدین برای حضور در مراسم ترامپ؛ با فاشیستها عکس نگیر!
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.