به گزارش ثریا امروز در تقویم ایران به نام حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها نامگذاری شده است.به همین مناسبت در گفتگو با حجت‌الاسلام تقی عابدی، پژوهشگر حوزه و دانشگاه به واکاوی سیره آن حضرت پرداختیم که در ادامه حاصل آن را می خوانید:
*از پیشینه خانوادگی و شرایط ولادت حضرت فاطمه معصومه بفرمایید. چرا ایشان در میان فرزندان متعدد امام موسی کاظم (ع) تا این حد برجسته هستند؟
حضرت فاطمه معصومه (س) در اول ذی‌القعده سال ۱۷۳ هجری قمری در مدینه متولد شدند. نکته کلیدی در تبار ایشان، اشتراک مادر با امام رضا (ع) است. نجمه خاتون، بانویی بافضیلت و خردمند، مادر هر دو بزرگوار است. این هم‌خونی در کنار پیوند امامت، رابطه‌ای فراتر از خواهر و برادری عادی میان ایشان و امام رضا (ع) ایجاد کرد. ایشان در دورانی چشم به جهان گشودند که پدر بزرگوارشان تحت شدیدترین فشارهای عباسیان و در زندان‌های پی‌درپی بودند. با این حال، ایشان در آغوش علم و تقوا بزرگ شدند و از همان کودکی، نبوغ خود را نشان دادند.
*در روایات به مقام علمی ایشان در سنین کودکی اشاره شده است. آیا مصداق تاریخی برای این موضوع وجود دارد؟
بله، داستان مشهوری وجود دارد که گروهی از شیعیان برای پرسیدن سوالات خود به مدینه آمدند. امام کاظم (ع) در سفر بودند و امام رضا (ع) نیز در خانه حضور نداشتند. حضرت معصومه (س) که در آن زمان کودکی بیش نبودند، پاسخ سوالات را نوشتند و به شیعیان دادند. وقتی در راه بازگشت، امام کاظم (ع) پاسخ‌ها را دیدند، با شگفتی و لبخند سه بار فرمودند: «فداها ابوها» (پدرش فدایش باد). این نشان می‌دهد ایشان نه تنها یک "امام‌زاده"، بلکه یک "عالمِ آل محمد" بودند.
*انگیزه اصلی هجرت ایشان به سمت ایران چه بود؟ آیا صرفاً یک دلتنگی خواهرانه برای امام رضا (ع) بود یا هدفی سیاسی و الهی در کار بود؟
قطعاً فراتر از یک وابستگی عاطفی بود. وقتی امام رضا (ع) در سال ۲۰۰ هجری به اجبار مامون به مرو تبعید شدند، حضرت معصومه (س) یک سال بعد، یعنی در سال ۲۰۱ هجری، مدینه را به مقصد ایران ترک کردند. این سفر در واقع یک «هجرت ولایی» برای حمایت از امام زمانِ خویش بود. ایشان می‌خواستند پیام مظلومیت امام و حیله‌های دستگاه خلافت را به گوش مسلمانان در طول مسیر برسانند. در واقع، کاروان ایشان یک جریان تبلیغی متحرک بود که پایگاه‌های شیعه در ایران را تقویت می‌کرد.
*مسیر سفر ایشان چگونه گذشت و چه اتفاقی افتاد که مسیر ایشان به قم رسید؟
کاروان ایشان هنگام رسیدن به شهر ساوه، مورد هجوم دشمنان و گماشتگان عباسی قرار گرفت. در این درگیری، بسیاری از همراهان و برادرزادگان ایشان به شهادت رسیدند. فشارهای عصبی ناشی از این فاجعه و سختی‌های راه، ایشان را به شدت بیمار کرد. ایشان که از قبل درباره فضیلت قم و جایگاه آن به عنوان پناهگاه شیعیان شنیده بودند، پرسیدند: «تا قم چقدر راه است؟». سپس فرمودند مرا به آنجا ببرید. مردم قم با شور و اشتیاق به استقبال ایشان آمدند و موسی بن خزرج، بزرگِ اشعری‌های قم، افتخار میزبانی ایشان را پیدا کرد.
*اقامت ایشان در قم بسیار کوتاه بود. از آن روزهای پایانی و نحوه رحلت ایشان بگویید.
ایشان تنها ۱۷ روز در قم در قید حیات بودند. تمام این مدت را در محلی که امروز به «بیت‌النور» شهرت دارد، به عبادت و نیایش سپری کردند. سرانجام در دهم ربیع‌الثانی سال ۲۰۱ هجری، پیش از آنکه موفق به دیدار برادر شوند، در سن ۲۸ سالگی رحلت کردند. پیکر مطهر ایشان در زمینی به نام «بابلان» که متعلق به موسی بن خزرج بود دفن شد.
*چرا لقب «معصومه» به ایشان داده شد؟ آیا این به معنای عصمتِ کامل مانند ائمه است؟
لقب «معصومه» را امام رضا (ع) به ایشان عطا فرمودند. ایشان فرمودند: «من زار المعصومه بقم کمن زارنی» (هرکس معصومه را در قم زیارت کند، مانند آن است که مرا زیارت کرده است). این نشان از طهارت روح و پیراستگی ایشان از گناه دارد. اگرچه ایشان در زمره ۱۴ معصوم نیستند، اما دارای «عصمت تالی» یا همان مرتبه بالای تقوا هستند که ایشان را به مرزهای عصمت نزدیک کرده است. همچنین مقام شفاعت ایشان بی‌نظیر است؛ به طوری که در زیارت‌نامه ایشان که از سوی امام معصوم صادر شده، می‌خوانیم: «یا فاطمه اشفعی لی فی الجنه».
*نقش حضرت معصومه (س) در شکل‌گیری هویت مذهبی ایران و به‌ویژه شهر قم چیست؟
همان‌طور که رهبر شهید انقلاب بارها تاکید کرده بودند، قم پیش از ورود ایشان صرفاً پایگاه شیعیانِ پراکنده بود، اما با دفن این بانو، قم به مرکز اصلیِ دانش اهل‌بیت تبدیل شد. هجرت ایشان، بذری بود که درخت تنومند حوزه علمیه قم از آن رویید. حضور ایشان باعث شد محدثان بزرگ، فقها و دانشمندان از کوفه و حجاز به قم مهاجرت کنند. اگر امروز قم قطب علمی جهان تشیع است و پیام اسلام ناب به دنیا صادر می‌شود، همه مرهون برکت حضور این بانو است.
*به عنوان سوال آخر، پیام زندگی ایشان برای نسل امروز، به‌ویژه زنان چیست؟
زندگی ایشان تلفیقی از «عفاف» و «حضور موثر اجتماعی» است. ایشان نشان دادند که یک زن می‌تواند در بالاترین سطوح علمی و معنوی باشد و در عین حال، به عنوان یک کنشگر بصیر، در راه دفاع از ولایت هجرت کند. حضرت معصومه (س) الگوی زنی است که نه در حاشیه تاریخ، بلکه در متن و مرکز تمدن‌سازی اسلامی قرار دارد. ایشان به ما آموختند که پیوند با امام زمان، محرک اصلی هر حرکتِ اصلاحی و الهی است.
منبع: مهر
نتایج نهایی پذیرش در پنجاه و سومین دوره آزمون دستیاری پزشکی اعلام شد
صدور حکم بدوی برای ۳۰ پرونده انضباطی دانشجویان؛ حکم اخراجی نداشتیم
اختصاص بورس نخبگان دانشگاه تهران به رتبه های زیر ۱۰۰ در کنکور
تعلیق برنامه گرین‌کارت مایکروسافت
ساعت ۱۲ امشب آخرین مهلت انتخاب رشته در کنکور سراسری سال ۱۴۰۵
مهلت ثبت‌نام آزمون وکالت مرکز وکلای قوه قضائیه مجدد تمدید شد
تمدید مهلت انتخاب رشته آزمون های سراسری و پذیرش دانشجو معلم تا ۱۹ مهر
مخاطرات ورود هوش مصنوعی به کلاس‌های درس
اوپن ای آی میزان استفاده روزانه نوجوانان از چت بات را اعلام کرد
بخشنامه و ضوابط جامع فعالیت مؤسسات جذب دانشجویان بین‌الملل ابلاغ شد
رشته‌محل‌های جدید و اصلاحات دفترچه انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
شرایط خوابگاهی دانشگاه‌های کشور برای داوطلبان کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
تحلیل وزیر آموزش و پرورش از نقش فراجا در تأمین امنیت کشور
مجتبی جباری به «هم‌کلام» می‌آید
اختتامیه رویداد ملی «همچو سرو» برگزار شد
«پپا»، همراه کوچک کودکان در یک روز پرماجرا
روایت ۸۰ روز زندگی یک خبرنگار در دل جنگ غزه، منتشر شد
وقتی صدای جمع، صدای عقل را خاموش می‌کند
برگزاری نشست تخصصی «مبانی الهیاتی و اجتماعی جان‌فدا» در تهران
کاظمی:تعطیلی احتمالی مدارس بر اساس شرایط هر منطقه تعیین می‌شود
مشاوران مبعوث؛ پیشگامان هدایت آگاهانه و انتخاب رشته کنکور
آرشیو الکترونیکی ۲۱ هزار عنوان کتاب درسی از سال ۱۳۳۰
آموزش قرآن در برنامه‌درسی ملی باید مورد توجه قرار گیرد
چهار فضانورد اسپیس ایکس به زمین باز می‌گردند
برندگان نوبل شیمی معرفی شدند
آیا الگوریتمها شخصیت مارا می‌سازند؟
تحلیلی بر مناسبات فقه و تاریخ دوره نبوی
گفتن حقیقت درباره صاحبان قدرت، چه از سوی حوزه و چه قضا، هزینه دارد
بخل از کجا می‌آید؟؛ گنجی که صاحبش را نگهبان ترس می‌کند
«حیوانات» بن افلک بدترین نقدها را گرفت؛ فاجعه بود!
چین و عربستان هم آمدند؛ ۹۸ کشور در رقابت بهترین فیلم بین‌المللی اسکار
غزل شاکری و سیامک صفری به تالار وحدت می‌آیند؛ اجرای اقتباسی از «ویتسک»
داریوش عیاری فیلمبردار سینما درگذشت
حمایت بانک‌ها از ۴ دانشگاه آسیب دیده از جنگ کلید خورد
ساخت چندین ماهواره سنجشی ایران با دقت تصویربرداری یک متر
نوبل فیزیک به «پیام‌های شبح‌وار از فضا» رسید
آرای نهایی ۱۴ پرونده انضباطی دانشجویان مرتبط با حوادث دی‌ماه صادر شد
تصویب صندوق عدالت آموزشی برای حمایت از دانش‌آموزان مناطق محروم
دانشجویان دانشگاه هنر نقوش ایرانی را در طراحی پوشاک به‌کار گرفتند
آغاز اجرای طرح «ردا کارت» دانشجویی در ۲۰ دانشگاه کشور طی ۱۰ روز آینده
مدیر ناسا: یوفوها می‌توانند یک «لحظه اسپوتنیک» باشند
«کامپیوتر شریف» انتخاب اول برترین رتبه های ریاضی کنکور ۱۴۰۵
واتس‌اپ ورود کاربران با سیستم‌عامل قدیمی را مسدود می‌کند
کشف سیاره ای که از خاکستر ستاره اش متولد شد
اوپن ای آی ویکی مدیا را هم هک کرد
رتبه ۶ کنکور: جنگ را مدیریت کردم، نه اینکه تسلیمش شوم
وزیر آموزش و پرورش: معیشت معلمان را جدی پیگیری می‌کنیم
ارتقای کیفیت آموزشی اولویت مدارس غیردولتی است
توزیع ۷۶۵ میلیارد تومان تجهیزات ورزشی در ۶۲ هزار مدرسه
قهرمانی دانش‌آموزان ایرانی در مالزی؛ سه سکوی نخست برای ایران
سرپرست صندوق ذخیره فرهنگیان منصوب شد
وزیر آموزش و پرورش وارد لامرد شد
کاظمی: ظرفیت‌های آموزشی ایران و عراق باید بیش از گذشته توسعه یابد
حضور ۸۹ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی دانشگاه‌های جهان تایمز ۲۰۲۷
برندگان نوبل پزشکی ۲۰۲۶ معرفی شدند؛ کنترل سلول‌های عصبی با نور
اسپانیا و پرتغال مقصد جدید اعضای هیئت علمی برای فرصت مطالعاتی
توافق مجلس و شورای عالی انقلاب فرهنگی برای بررسی سهمیه‌های کنکور
ثبت نام در رشته‌های بدون آزمون کنکور ۱۴۰۵ آغاز شد
دیار: نخستین همکاری شهرام ناظری و تهمورس پورناظری
تام کروز شکست فیلمش را نپذیرفت
دیوارنگاره میدان جهاد به رنگ پایتخت درآمد
علت لغو کنسرت علیرضا قربانی در شاندیز چه بود؟
پیشنهاد برای ساخت فصل دوم سریال «اکسیر»؛ بازخورد خوبی گرفتیم
کمک اربعین به بازتولید حافظه تاریخی مقاومت و سرمایه اجتماعی فراملیتی
ضرورت انتقال پژوهش‌های علمی هیئات از دانشگاه به هیئت
دوازدهمین شماره «خردورزی» با پرونده‌ای درباره نسل نو منتشر شد
جستارهایی در فلسفه علوم حکمی کتاب شد
آغاز انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵؛ لزوم دریافت رسید انتخاب رشته
شانس‌های جایزه نوبل فیزیک کدامند؟
مطالبات دانشجویان دانشگاه الزهرا(س) در نشست با مسئولان بررسی شد
هوش مصنوعی کسب وکار یابندگان باگ های نرم افزاری را کساد کرد
وجه مغفول شخصیت شهید سید حسن نصرالله امامت اوست
آمادگی ۴۰ کشور برای حضور در مسابقات بین‌المللی قرآن
سید حسن نصرالله رهبران جنبش‌های آزادی‌بخش را تحت‌تأثیر قرار داد
تمدید مهلت ثبت‌نام دومین آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان خارجی
اسامی معرفی‌شدگان رشته‌های خاص آزمون کاردانی به کارشناسی اعلام شد
تفاهم‌نامه چهارجانبه طرح رداکارت دانشجویان فردا ۱۴ مهر امضاء می‌شود
گامی تازه در توسعه آموزش بین‌المللی؛ مجتمع آموزشی بین‌المللی حکیم با افتتاح ساختمان جدید به ۷ شعبه رسید
فراخوان بورس ویژه هنگ‌کنگ برای دانشجویان دکتری منتشر شد
نحوه انتخاب رشته‌های بدون آزمون در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
ثبت نام در رشته‌های بدون آزمون کنکور ۱۴۰۵ آغاز شد
گامی تازه در توسعه آموزش بین‌المللی؛ مجتمع آموزشی بین‌المللی حکیم با افتتاح ساختمان جدید به ۷ شعبه رسید
حضور ۸۹ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی دانشگاه‌های جهان تایمز ۲۰۲۷
آرای نهایی ۱۴ پرونده انضباطی دانشجویان مرتبط با حوادث دی‌ماه صادر شد
دیار: نخستین همکاری شهرام ناظری و تهمورس پورناظری
اسپانیا و پرتغال مقصد جدید اعضای هیئت علمی برای فرصت مطالعاتی
آغاز اجرای طرح «ردا کارت» دانشجویی در ۲۰ دانشگاه کشور طی ۱۰ روز آینده
توزیع ۷۶۵ میلیارد تومان تجهیزات ورزشی در ۶۲ هزار مدرسه
پیشنهاد برای ساخت فصل دوم سریال «اکسیر»؛ بازخورد خوبی گرفتیم
آغاز انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵؛ لزوم دریافت رسید انتخاب رشته
توافق مجلس و شورای عالی انقلاب فرهنگی برای بررسی سهمیه‌های کنکور
نوبل فیزیک به «پیام‌های شبح‌وار از فضا» رسید
رشته‌محل‌های جدید و اصلاحات دفترچه انتخاب رشته کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
سید حسن نصرالله رهبران جنبش‌های آزادی‌بخش را تحت‌تأثیر قرار داد
کمک اربعین به بازتولید حافظه تاریخی مقاومت و سرمایه اجتماعی فراملیتی
دیوارنگاره میدان جهاد به رنگ پایتخت درآمد
علت لغو کنسرت علیرضا قربانی در شاندیز چه بود؟
ساخت چندین ماهواره سنجشی ایران با دقت تصویربرداری یک متر
حمایت بانک‌ها از ۴ دانشگاه آسیب دیده از جنگ کلید خورد
هوش مصنوعی کسب وکار یابندگان باگ های نرم افزاری را کساد کرد
برندگان نوبل پزشکی ۲۰۲۶ معرفی شدند؛ کنترل سلول‌های عصبی با نور
دانشجویان دانشگاه هنر نقوش ایرانی را در طراحی پوشاک به‌کار گرفتند
جستارهایی در فلسفه علوم حکمی کتاب شد
قهرمانی دانش‌آموزان ایرانی در مالزی؛ سه سکوی نخست برای ایران
وزیر آموزش و پرورش: معیشت معلمان را جدی پیگیری می‌کنیم
«کامپیوتر شریف» انتخاب اول برترین رتبه های ریاضی کنکور ۱۴۰۵
آمادگی ۴۰ کشور برای حضور در مسابقات بین‌المللی قرآن
تفاهم‌نامه چهارجانبه طرح رداکارت دانشجویان فردا ۱۴ مهر امضاء می‌شود
وجه مغفول شخصیت شهید سید حسن نصرالله امامت اوست
تمدید مهلت ثبت‌نام دومین آزمون بسندگی زبان فارسی ویژه دانشجویان خارجی
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.