به گزارش ثریا سی‌صد و هفتاد و هشتمین محفل «شب خاطره» با موضوع رهبر شهید، پنجشنبه سوم اردیبهشت‌ماه ساعت در تالار سوره حوزه هنری با حضور علی‌اصغر پورمحمدی معاون اسبق سیمای جمهوری اسلامی ایران و مدیر سابق شبکه سه سیما و محسن مومنی شریف،نویسنده، راویان این محفل خاطره‌گویی برگزار شد.

علی‌اصغر پورمحمدی، معاون اسبق سیمای جمهوری اسلامی، در سی‌صد و هفتاد و هشتمین محفل «شب خاطره» با موضوع «رهبر شهید»، با اشاره به سابقه آشنایی خود و خانواده‌اش با رهبر شهید، گفت: شکل‌گیری این ارتباط به زلزله گناباد و فردوس در سال ۱۳۴۷ بازمی‌گردد. البته پیش از آن نیز در حدود سال ۱۳۴۶، کاروان‌هایی از شهرهایی مانند رفسنجان، کرمان، یزد و دیگر مناطق کشور، در ایام اربعین تا پایان ماه صفر به زیارت مشهد مشرف می‌شدند. در یکی از این سفرها، اتوبوس زائران در حوالی فردوس دچار سانحه شد که در پی آن، یک نفر جان خود را از دست داد و تعدادی نیز مجروح شدند. در آن حادثه، مردم فردوس با امکانات محدود اما با تمام توان، به درمان و پذیرایی از زائران پرداختند.

وی افزود: همین موضوع باعث شد مردم رفسنجان برای قدردانی، نام یکی از هیئت‌های خود و حتی یکی از خیابان‌های اصلی شهر را «فردوس» بگذارند. مدتی بعد، در جریان زلزله فردوس، چندین کامیون حامل کمک‌های مردمی به سرپرستی مرحوم پدرم، عباس پورمحمدی، به این منطقه اعزام شدند. در همین زمان، رهبر شهید نیز به‌عنوان نماینده روحانیون مشهد به فردوس آمدند.

پورمحمدی با اشاره به نحوه اشنایی اولیه پدر خود و رهبر شهید ادامه داد: آقا در آنجا پدر من را دیده بودند و نقل می‌کردند که در همان روزها، روحانی جوانی را دیده که برخلاف انتظار، به‌جای صدور دستور، خود در حال تخلیه بار از کامیون‌ها بوده است. ایشان می‌گفتند که این روحانی با لباس روحانیت، اما بدون عبا، با توان بدنی بالا مشغول کارهای سنگین بود و همین مسئله برایشان بسیار جالب و متفاوت جلوه کرده بود. این حضور میدانی، زمینه آشنایی و دوستی میان آن‌ها را فراهم کرد و این ارتباط در همان مدت کوتاه، به صمیمیتی قابل توجه انجامید.

وی افزود: پس از آن، ارتباط میان آن‌ها ادامه پیدا کرد. پدرم پس از بازگشت به رفسنجان، از این آشنایی با عنوان یک تجربه متفاوت یاد می‌کرد و ویژگی‌های شخصیتی ایشان را برای خانواده شرح می‌داد؛ از جمله توانایی در سخنوری، صدای مناسب، چهره‌ای جذاب و قدرت ارتباط‌گیری بالا. همچنین اشاره می‌کرد که در همان ایام، برخی از مردم مناطق اطراف فردوس، به‌دلیل شباهت‌هایی، ایشان را با امام خمینی اشتباه می‌گرفتند و برای دیدار با ایشان به منطقه می‌آمدند.

پورمحمدی گفت: در ادامه، از رهبر شهید برای حضور در رفسنجان دعوت به عمل آمد و ایشان این دعوت را پذیرفتند. این سفر در ماه رمضان و در فصل سرد سال انجام شد و حضور ایشان در رفسنجان با استقبال همراه بود. در آن سال‌ها، خانه ما میزبان بسیاری از روحانیون و چهره‌های مذهبی و سیاسی بود که اغلب از فعالان و مبارزان آن دوره به‌شمار می‌رفتند. از جمله می‌توان به شهید هاشمی‌نژاد، شهید کامیاب، آیت‌الله یزدی، آیت‌الله خزعلی، آیت‌الله نوری همدانی، آیت‌الله مکارم شیرازی، شهید باهنر، آیت‌الله هاشمی رفسنجانی و آیت‌الله طبسی اشاره کرد.

وی فعالیت اصلی ایشان را مسجد رفسنجان دانسته و ادامه داد: محل اصلی فعالیت‌های ایشان در رفسنجان، مسجدی بود که بعدها به نام مسجد امام خمینی شناخته شد. رهبر شهید در سال‌های بعد نیز در دیدار با مردم رفسنجان، به این موضوع اشاره کرده بودند که فضای این مسجد به‌گونه‌ای بوده که امکان بیان برخی مطالب در آن فراهم بوده است؛ به‌گونه‌ای که خود ایشان تأکید داشتند چنین فضایی در کمتر نقطه‌ای از کشور وجود داشته است.

رادیویی که فقط برای اخبار روشن می‌شد

پورمحمدی در بخش دیگری از سخنان خود به خاطراتی از حضور رهبر شهید در منزلشان اشاره کرد و گفت: یکی از مواردی که در ذهن من باقی مانده، مربوط به درخواست ایشان برای تهیه یک دستگاه رادیو بود. در آن زمان، ما رادیو در اختیار نداشتیم و پس از تهیه آن، ایشان تأکید کردند که تنها در زمان پخش اخبار از آن استفاده شود و سایر مواقع به آن دست زده نشود.

وی افزود: همچنین از من خواستند که به حفظ دعاهایی از صحیفه سجادیه بپردازم و حتی یکی از دعاها را برایم خواندند و توضیح دادند. بعدها نیز توصیه‌هایی در خصوص مطالعه و حفظ بخش‌هایی از نهج‌البلاغه مطرح کردند که بخشی از آن‌ها را انجام دادم.

نمازی که خالصانه برگزار می‌شد

او با اشاره به عبادات خالصانه رهبر شهید ادامه داد: از دیگر خاطرات به‌یادماندنی، نماز خواندن ایشان بود. نمازهای ایشان، چه در خانه و چه در مسجد، با حالتی خاص و تأثیرگذار برگزار می‌شد و به‌گونه‌ای بود که اطرافیان تمایل داشتند در این فضا حضور داشته باشند. قرائت قرآن ایشان نیز با صوتی دلنشین همراه بود و پس از نماز صبح، معمولاً حدود نیم‌ساعت به تلاوت قرآن می‌پرداختند.

پورمحمدی رهبر شهید را متفاوت‌تر از دیگر علما دانسته و گفت: با وجود آنکه پیش از آن با روحانیون و مراجع متعددی آشنا شده بودم و حتی در مشهد و قم در محضر برخی از آن‌ها حضور داشتم، اما رهبر شهید از جهات مختلف، تفاوت‌هایی با دیگران داشتند؛ تفاوتی که در شیوه رفتار، نوع ارتباط با مردم و نگاه به مسائل اجتماعی و دینی قابل مشاهده بود.

او در جایگاه یک عالم روشنفکر بود

در ادامه نشست، علی‌اصغر پورمحمدی با اشاره به ابعاد شخصیتی امام شهید، گفت: اگر بخواهیم شخصیت ایشان را از منظر ابعاد مختلف فکری، عملی و اجتماعی بررسی کنیم، باید گفت دامنه فعالیت‌ها و نقش‌آفرینی ایشان بسیار گسترده بود؛ تا جایی که می‌توان او را در جایگاه یک مرجع دینی، در کنار یک عالم روشنفکر و متدین تعریف کرد.

او با انتقاد از برداشت‌های رایج از مفهوم روشنفکری افزود: متأسفانه در فضای فکری امروز، مفهوم روشنفکری در بسیاری موارد به شکل نادرستی تعریف شده است. در ذهن برخی، روشنفکری با بی‌قیدی، بی‌دینی یا نوعی رهاشدگی همراه شده است؛ در حالی که امام شهید ما نمونه‌ای از یک روشنفکر متدین، دیندار و در عین حال عمیقاً اهل تفکر و شب‌زنده‌داری بود.

پورمحمدی رهبر شهید را اهل تصرع دانست و ادامه داد: ایشان اهل تضرع بود و در کنار آن، به قرآن، نهج‌البلاغه، ادبیات فارسی، تاریخ ایران و جهان، و ادبیات عرب تسلط داشت. خودشان نقل می‌کردند که همواره قرآن را در یکی از جیب‌هایشان همراه داشتند و در کنار آن دیوان حافظ نیز همراهشان بود.

وی با اشاره به دوره جوانی امام شهید گفت: زمانی که ایشان حدود ۲۹ تا ۳۰ سال داشتند، مجموعه‌ای از کتاب‌ها را به عنوان سوغات فکری و فرهنگی ارائه کردند. از جمله ترجمه کتاب سید قطب با عنوان «آینده در قلمرو اسلام»، کتاب «صلح امام حسن» و نیز آثاری درباره نقش مسلمانان در آزادی هندوستان. این آثار پس از گذشت چند دهه همچنان در حافظه تاریخی ما باقی مانده‌اند.

نظراتی که برای قافیه‌ها بیان می‌شد

او افزود: این نشان می‌دهد که ایشان در حوزه‌های مختلف فکری و فرهنگی صاحب نظر بودند و اطلاعات گسترده‌ای داشتند. ما در همان دوران دانشجویی در مشهد، در جلسات متعدد حضور داشتیم و شاهد برخورد مستقیم ایشان با شعر و ادبیات بودیم. گاهی در همان جلسات، اشعار خوانده می‌شد و ایشان حتی درباره قافیه، وزن و ساختار شعر اظهار نظر می‌کردند.

پورمحمدی با اشاره به فضای فرهنگی آن دوران گفت: در برخی آیین‌های محلی و مذهبی مانند رمضان‌خوانی، اشعار و آیین‌هایی اجرا می‌شد که ایشان با نگاه تاریخی و دینی آن‌ها را تحلیل می‌کردند و ریشه برخی از آن‌ها را به دوره‌های تاریخی اسلام نسبت می‌دادند.

وی رهبر شهید را انسانی اهل مطالعه دانست و ادامه داد: آنچه در مجموع از ایشان دیده می‌شد، شخصیتی پرکار، منظم، دقیق و اهل مطالعه بود. چه در زمان مطالعه، چه در زمان نوشتن و چه در ارتباط با مسائل روز، دقت و تمرکز بالایی داشتند. حتی در مباحث روزمره و فعالیت‌های علمی، نوعی رقابت و سرعت در مطالعه داشتند که برای اطرافیان قابل توجه بود.

او با اشاره به توانایی رهبر شهید به زبان‌های بین‌المللی افزود: ایشان همزمان چند زبان را دنبال می‌کردند، از جمله انگلیسی و عربی، و در کنار آن با متون دینی و ادبیات کلاسیک نیز درگیر بودند. همین تنوع فعالیت‌ها باعث شده بود که تصور شود انجام این حجم از کار برای یک فرد تقریباً غیرممکن است.

پورمحمدی در ادامه به سبک زندگی ایشان اشاره کرد و گفت: در کنار این فعالیت‌ها، به نظم در پوشش، ورزش، عبادت و ارتباط اجتماعی نیز اهمیت می‌دادند. ورزش را بخشی جدی از زندگی می‌دانستند و توصیه می‌کردند که حتی در شرایط کاری سنگین نیز نباید از آن غافل شد.

تفریح در نگاهش معنای خاصی داشت

وی افزود: تفریح در نگاه ایشان معنای خاصی داشت؛ دیدار با خانواده شهدا، جانبازان، مردم و هنرمندان را نوعی تفریح معنوی و انسانی می‌دانستند. رفتار ایشان با جانبازان بسیار متفاوت بود؛ بدون فاصله اجتماعی و با صمیمیت کامل با آنان برخورد می‌کردند.

او در بخش دیگری از سخنان خود حمایت از جوانان را در دستور کار رهبر دانست و گفت: در برخورد با استعدادهای جوان نیز نگاه ویژه‌ای داشتند. تشویق و حمایت از جوانان برای ایشان اهمیت جدی داشت و معتقد بودند استعدادها باید دیده و تقویت شوند، نه اینکه نادیده گرفته شوند.

پورمحمدی ادامه داد: در حوزه علم و پژوهش نیز نگاه حمایتی داشتند و همواره با دقت پیگیر فعالیت پژوهشگاه‌ها و مراکز علمی بودند. این پیگیری‌ها نقش مهمی در رشد برخی از مجموعه‌های علمی و حتی پیشرفت‌های فنی و نظامی کشور داشته است.

وی با اشاره به نگاه قرآنی و تفسیری امام شهید گفت: نوع مواجهه ایشان با قرآن، امامت و تاریخ اسلام متفاوت از رویکردهای رایج بود. به عنوان نمونه، در کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی» می‌توان بخشی از این نگاه را مشاهده کرد؛ نگاهی که قرآن را صرفاً یک متن عبادی نمی‌دید، بلکه آن را در پیوند با زندگی اجتماعی و انسانی تحلیل می‌کرد.

او افزود: در بحث امامت نیز، در قالب کتاب «انسان ۲۵۰ ساله»، نگاهی تاریخی و پیوسته به سیره ائمه ارائه شد که در آن، هر امام در بستر شرایط اجتماعی و سیاسی زمان خود بررسی می‌شود، نه به صورت منفصل و جدا از واقعیت‌های تاریخی. ایشان با نوشتن این کتاب به ائمه احترام گذاشتند و باعث شدند تا دید مخاطبان با ائمه تغییر پیدا کند. ایشان امام سجاد(ع) را فقط یک انسان بیمار ندانست بلکه در کتاب او را ادامه دهنده راه تشیع می‌دانند.

پورمحمدی در پایان این بخش از سخنان خود تأکید کرد: جمع‌بندی همه این ویژگی‌ها نشان می‌دهد که با یک شخصیت جامع، چندبُعدی و اثرگذار مواجه هستیم؛ شخصیتی که میان ایمان، عمل، علم، سیاست، فرهنگ و زندگی اجتماعی پیوند برقرار کرده بود و این ابعاد را در کنار هم پیش می‌برد.

رهبر جدید انقلاب، بسیار آشنا با فضای مدیریتی انقلاب هستند

در ادامه برنامه مؤمنی‌شریف سخنان خود با اشاره به برخی شایعات مطرح‌شده درباره رهبر جدید انقلاب گفت: یک کلام درباره آقا مجتبی خامنه‌ای عرض کنم. الحمدلله ایشان در حال حاضر در حال انجام مسئولیت‌های مهم فرماندهی میدان هستند و بسیاری از این شایعاتی که در فضای عمومی مطرح می‌شود، اساس و اعتباری ندارد.

او با اشاره به فقدان ده روزه کشور بدون رهبر افزود: در همان روزهای ابتدایی برخی تحولات، حتی در ده روز اول یک ترور حضرت آقا، شرایطی وجود داشت که احتمال بروز اتفاقات ناگوار مطرح بود، اما روند امور به گونه‌ای پیش رفت که مدیریت آن به شکل عزتمندانه انجام شد. من نمی‌خواهم وارد جزئیات شوم، اما می‌توان گفت نحوه مدیریت در آن مقطع قابل توجه بود.

مؤمنی‌شریف در ادامه با اشاره به جایگاه فرزندان رهبر انقلاب اظهار کرد: همه فرزندان ایشان در همین مکتب تربیت شده‌اند. بخشی از فرزندان در حوزه‌های فرهنگی و دفتری فعالیت داشته‌اند. در مورد آقای مجتبی خامنه‌ای نیز باید گفت ایشان علاوه بر تحصیلات حوزوی، سال‌ها در مسیر علمی تا مرحله اجتهاد پیش رفته‌اند و در درس خارج نیز حضور داشته‌اند.

وی افزود: برخی از اساتید و چهره‌های حوزوی نیز پیش‌تر به جایگاه علمی ایشان اشاره کرده‌اند. در کنار فعالیت‌های علمی، ایشان در مقطعی به‌عنوان یکی از دستیاران و مشاوران در برخی امور مرتبط با دفتر رهبری نیز نقش داشته‌اند و بخشی از پیگیری امور از طریق ایشان انجام می‌شده است. در مواردی شخصاً شاهد بودم که برخی موضوعات، از جمله مسائل مرتبط با هنرمندان یا گزارش‌های فرهنگی، برای پیگیری به ایشان ارجاع داده می‌شد و روند بررسی و پیگیری از طریق ایشان دنبال می‌شد.

مؤمنی‌شریف رهبر جدید انقلاب را باتجربه و آشنا به فعالیت‌های انقلابی دانست و تأکید کرد: مجموعه این تجربیات نشان می‌دهد که ایشان در یک مسیر تدریجی و در فضای مرتبط با مدیریت کلان کشور رشد یافته‌اند. از این منظر می‌توان گفت بخشی از فرآیند تربیتی و مدیریتی در این ساختار شکل گرفته است.

وی افزود: به باور من، در صورت بررسی دقیق، می‌توان گفت ایشان از جمله افرادی هستند که در این مسیر، شایستگی‌ها و تجربه‌هایی کسب کرده‌اند و در آینده نیز می‌توانند نقش‌های مؤثری ایفا کنند. البته تصمیم‌گیری در این حوزه‌ها کاملاً در چارچوب‌های مشخص و مبتنی بر سازوکارهای قانونی و نهادی است.

او در پایان سخنان خود با اشاره به اهمیت دعا و امیدواری گفت: از خداوند متعال می‌خواهیم به برکت این ایام مبارک و به حق اهل‌بیت علیهم‌السلام، مسیر پیشرفت و عزت کشور ادامه پیدا کند و در سایه آرامش، سلامت و نشاط برای همه مردم ایران، آینده‌ای روشن رقم بخورد.

منبع: مهر