شبکه علمی ثریا- تصمیم اخیر «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» مبنی بر رفع ممنوعیت فعالیت و اطلاعرسانی رسمی دستگاههای دولتی در پیامرسانهای خارجی، فارغ از ارزیابی سیاستی آن، از منظر حقوق عمومی با پرسش جدی درباره صلاحیت مرجع تصویبکننده مواجه است. بنا بر مطالب منتشرشده، این تصمیم با اجماع اعضای ستاد اتخاذ شده و حتی اعلام شده است که ستاد «برای کل دولت و نظام تصمیمگیری میکند» و مصوبات آن با امضای رئیسجمهور ابلاغ میشود. چنین برداشتی از حدود صلاحیت یک ستاد درونقوهای، بدون وجود مبنای حقوقی صریح، با اصول حاکم بر صلاحیت مراجع اداری سازگار نیست؛ صلاحیت، امری اعطایی است و نه مفروض، و هیچ مرجع اداری نمیتواند صرفاً به اتکای ترکیب اعضا یا مقام ابلاغکننده، دامنه اختیار خود را به سایر قوا و نهادهای خارج از دولت تسری دهد.
مسئله زمانی جدیتر میشود که موضوع تصمیم ستاد قبلاً در مصوبات شورای عالی فضای مجازی تنظیم شده باشد. شورای عالی فضای مجازی به موجب حکم مقام معظم رهبری بهعنوان مرجع عالی سیاستگذاری و تصمیمگیری در این حوزه تشکیل شده و مصوبات آن برای دستگاههای ذیربط لازمالاتباع است. در چنین ساختاری، یک ستاد اجرایی یا هماهنگکننده مستقر در قوه مجریه، حتی با ریاست معاون اول رئیسجمهور، نمیتواند مصوبه شورای عالی را نسخ، تعطیل یا از اجرای آن جلوگیری کند. امضای رئیسجمهور نیز ماهیت حقوقی مصوبه را تغییر نمیدهد؛ اعتبار هر تصمیم اداری از «صلاحیت مرجع صادرکننده» ناشی میشود، نه صرفاً از مقام شخصی که آن را ابلاغ میکند.
در مصوبه «سیاستها و اقدامات ساماندهی پیامرسانهای اجتماعی» شورای عالی فضای مجازی، محدودیتهای صریحی درباره حضور دستگاههای دولتی در پیامرسانهای خارجی مقرر شده است. بند ۷ ماده ۲ مقرر میکند تبلیغات نهادها و مؤسسات دولتی و عمومی غیردولتی صرفاً در پیامرسانهای اجتماعی داخلی واجد شرایط انجام شود و بند ۱۱ همان ماده نیز استفاده این نهادها از پیامرسانهای اجتماعی خارجی برای «مکاتبات اداری و ارائه خدمات اداری» را ممنوع کرده است. این مصوبه برای اجرا ابلاغ شده و تا زمانی که از سوی مرجع صالح اصلاح یا نسخ نشده باشد، نمیتوان با تصمیم مرجعی در سطح پایینتر آثار الزامآور آن را کنار گذاشت.
البته از حیث تفسیر حقوقی باید میان «اطلاعرسانی رسمی» و «مکاتبات یا ارائه خدمات اداری» تفکیک کرد. صرف انتشار خبر یا اطلاعیه در یک پیامرسان خارجی الزاماً مشمول ممنوعیت بند ۱۱ مصوبه سال ۱۳۹۶ نیست. از این جهت، اگر تصمیم اخیر ستاد صرفاً ناظر بر انتشار اخبار و اطلاعیههای عمومی باشد، استناد به بند ۱۱ بهتنهایی برای اثبات تعارض کافی نخواهد بود. مشکل اصلی آنجاست که تصمیم بهعنوان «رفع ممنوعیت فعالیت دستگاههای دولتی در پیامرسانهای خارجی» اعلام شده و حدود آن بهروشنی مشخص نیست؛ تعبیری که میتواند دامنهای فراتر از اطلاعرسانی ساده پیدا کند و با احکام صریح مصوبات بالادستی تزاحم پیدا کند.
افزون بر آن، مصوبه شماره ۳ جلسه نودوششم شورای عالی فضای مجازی در سال ۱۴۰۲ با موضوع «بررسی راهکارهای افزایش میزان سهم ترافیک داخلی و مقابله با پالایششکنها» مقرر کرده است که «هرگونه تبلیغ اشخاص حقوقی در بستر سکوهای خارجی غیرمجاز ممنوع است». بنابراین دستگاه دولتی، به اعتبار برخورداری از شخصیت حقوقی، دستکم در قلمرو فعالیتهایی که ماهیت تبلیغاتی دارند همچنان مشمول این ممنوعیت است. ستاد نمیتواند تحت عنوان رفع محدودیت اطلاعرسانی، مجوزی عام صادر کند که در عمل به بیاثرشدن این حکم منجر شود. مرز میان اطلاعرسانی عمومی، تبلیغات سازمانی، ارائه خدمت و مکاتبات اداری باید در متن مصوبه بهطور دقیق تعیین شود؛ در غیر این صورت دستگاههای اجرایی در معرض اجرای تصمیماتی متعارض قرار خواهند گرفت.
از این منظر، ایراد تصمیم اخیر بیش از آنکه ناظر بر مطلوب یا نامطلوب بودن حضور دستگاههای دولتی در سکوهای خارجی باشد، به شیوه تصمیمگیری و رعایت سلسلهمراتب صلاحیتها بازمیگردد. اگر دولت معتقد است محدودیتهای پیشین با اقتضائات فعلی ارتباطات عمومی سازگار نیست، مسیر حقوقی روشن است: پیشنهاد اصلاح مصوبات موجود باید از طریق شورای عالی فضای مجازی و در همان سطحی که محدودیت وضع شده است پیگیری شود.
تبدیل یک اختلاف سیاستی به تصمیمی اجرایی در مرجعی پایینتر، بدون تعیین دقیق حدود اثر آن نسبت به مصوبات سابق، هم اعتبار حقوقی تصمیم را آسیبپذیر میکند و هم دستگاههای اجرایی را با تعارض تکالیف مواجه میسازد. انتظار میرود معاونت حقوقی ریاستجمهوری و دفتر معاون اول، پیش از ابلاغ و اجرای چنین تصمیماتی، نسبت آن با مصوبات لازمالاجرای شورای عالی فضای مجازی را بهصراحت تعیین و در صورت وجود تعارض، اصلاح موضوع را از مرجع صالح دنبال کنند.
مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد
حمله ایران معماری هوش مصنوعی امارات را تغییر داد؛ فرار دادهها به کوه
چالشهای مصوبه اخیر «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» از منظر حقوقی
مدیران ارشد هوش مصنوعی خواستار کندتر شدن پیشرفت آن شدند
قالیباف قانون ملی توسعه هوش مصنوعی را ابلاغ کرد
سهمیه ویژه کنکور برای آسیبدیدگان جنگ نیازمند بازنگری است
پارادوکس رفاه و رضایت؛ چرا مدرنیته ما را شادتر نکرد؟
پیوند عرفان کلاسیک با زیست انسان معاصر در شرح فتوحات مکیه باب ۵۶۰
عالمی که علم و مبارزه را به سنگر امامت جمعه پیوند زد
نظریات و رویکردهای اسلامی در خصوص مددکاری اجتماعی
نسل امروز بی ارادهتر از نسل قبل است؟
از تربت ۱۷ کیلویی تا یک میلیون سند تاریخی، جلوهای از حرم بانوی کرامت
حجتالاسلام قمی: مردم نمیگذارند قیمت پایان جنگ، فروختن عزت ایران باشد
جزئیات برگزاری بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
خیابان و زندگی؛ واکاوی نقش زنان در پایداری اجتماعات شبانه
«دهکده سلامت» یادگار یک خیر بزرگ برای بیماران صعب العلاج
چرا عرفانهای نوپدید برای جوان امروز جذاباند؟
نگاهی به سریال «دیوار دفاعی»؛ ملی شدن صنعت نفت با چاشنی فوتبال
شعری از نظامی گنجوی موضوع یک انیمیشن کوتاه شد
دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) موقتا تغییر نمیکند؛ آغاز ایمنسازی
«اسکورت» بر صدر فروش روزانه نشست؛ استقبال از آزادی زنان زندانی
حسین علیزاده مهمان «همکلام» میشود
بازی «بومبوم» با حضور خانواده شهید طهرانیمقدم رونمایی شد
«ململ» مهمان نمایشگاه ایران نوشت شد
محرابی که منافقین را به وحشت انداخت؛ چرا مدنی باید ترور میشد؟
اپل به جمع تولید کنندگان موبایل تاشو پیوست
رئیس دانشگاه تهران: برای مقابله با تحریمهای علمی برنامهریزی میکنیم
روحانیِ پیونددهنده دین و آزادی
توصیه پذیرفته شدگان تیزهوشان، کدام آموزشگاه است؟!
برگزیدگان بیستمین جشنواره ملی شیخ بهایی معرفی و تقدیر شدند
اعلام وجه التزام اسناد وثیقه پذیرفتهشدگان تخصصی و فوقتخصصی پزشکی
علت توقف طرح جدید تغذیه دانشجویی چه بود؟
مهلت مجدد ثبتنام در آزمون ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵
ابلاغ دستورالعمل حجاب به زودی در دانشگاهها
تصمیم جدید وزارت علوم درباره ساماندهی دادههای دانشگاهی
آمار جالب از ازدواجهای دانشجویی: موفقیت ۹۴ درصد ازدواجهای دانشجویی طی ۱۲ سال گذشته
آزمونهای کاردانی مهارتی، کارشناسی ناپیوسته و سردفتری۲۰ شهریور برگزار میشود
روباتها در لهستان راهپیمایی کردند
ورود تاکسیهای خودران به ناوگان اوبر در لندن
آموزش ۶۵ هزار آموزگار ابتدایی برای استفاده از ظرفیت بازی و ورزش
وزیر آموزش و پرورش: دریافت هرگونه وجه هنگام ثبتنام در مدارس دولتی ممنوع است
برنامههای «زیست عفیفانه» از مهر در مدارس اجرا میشود
انتظار معاونت علمی از CVCها برای سرمایهگذاری در ۷هزار شرکت نوپا
کارنامه نهایی و دفترچه انتخاب رشته آزمون دستیاری منتشر شد
آلمان موشک و ۵ ماهواره به مدار زمین فرستاد
ظرفیت ۶ هزارنفری دستیاری پزشکی ۱۴۰۵؛ تعیین ظرفیت تعهد مناطق محروم
تحریم علم، رفتار علمی نیست؛ باید به دنبال مسیرهای جایگزین برای انتشار آثار محققان بود
بازنمایی قدرت نرم ایران در شرایط پساجنگ و جایزه جهانی دیپلماسی
آیا اصرار بر تفاوتهای فقهی، آب به آسیاب دشمنان وحدت اسلامی میریزد؟
انتظار، منطق دینی آمادگی تاریخی برای آینده موعود
«تحول تاریخی مفهوم فلسفه» با تقدیر از پرویز ضیاءشهابی رونمایی میشود
نگاهی به حکمرانی فضای مجازی در ایران از منظر تحلیل نهادی تنظیمگری
نظر قرآن درباره مسئولیت اجتماعی برای میانجیگری بین اختلاف زوجین
در همایش ادیان سن پترزبورگ چه گذشت؟ تاکید ایران بر مقاومت
حل موضوع حجاب با «مسئلهمندی مشترک»؛ مردم را درگیر مسئله وحدت کنیم
خود بنده فرهنگ درخشان تو آمد؛ آن قوم که از روی طمع، بنده تو را خواست
فروش «رویای نیمهشب» ۱۰۰ درصد افزایش یافت
نرگس آبیار: سینما را خودآموز یاد گرفتم
بزرگداشت جین فوندا در ونیز؛ از ترامپ بیزارم!
رونمایی از تندیس اکبر عبدی؛ هنرمندی که به خاطرهای ملی تبدیل شد
تصاویری از موشک بالستیک جهاد که در جریان یکی از موجهای عملیات نصر-۲ شلیک شده بود
نگاهی به انیمیشن «سفینه نجات»؛ وقتی تعزیه با ابرقهرمانی فضایی گره میخورد
آغاز ثبت نام بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
افشای هک وب سایت آلمانی توسط هوش مصنوعی اوپن ای آی
انتخاب رشته داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد تمدید شد
سال تحصیلی جدید دانشگاه صنعتی امیرکبیر از ۲۸ شهریور آغاز میشود
ظرفیت ۱۴۶ هزار نفری پذیرش در کنکور ارشد ۱۴۰۵
جان مالکوویچ در ونیز تشویق شد؛ هجوم «اسب وحشی نهم» به اسکار
دانشمندی که جواب سوالهایش را از آسمان میخواست
ادامه حاشیههای «آرش» و نوید؛ کیت بلانشت «الکترا» شد
کلونی در جشنواره فیلم ونیز درخشید و با شیر طلا به ترامپ تاخت
جدال دوباره ساترا و ارشاد؛ «داش آکل» وارد میشود
موشک ایرانی موضوع نخستین شماره کتابمجله "آورد"
فراخوانی برای جمع آوری «ایدههای برتر قرآنی»
موانع استجابت دعا چیست؟ طلب مغفرت برای کافران مستجاب نمیشود
مدیر اسلامی با مهندسی انسجام، سلایق را به وحدت عمل در میآورد
تصویری از نماز بر پیکر شهدای عروسی کوهستک سیریک
خوانش هجرتی تاریخی توسط یک زن در سپهر فرهنگی ایران
آغاز ثبت نام دهمین دوره تخصصی صحیفه سجادیه
مداحان کشور برای نوجوانان کلاس مداحی برگزار میکنند
آزمونهای کاردانی مهارتی، کارشناسی ناپیوسته و سردفتری۲۰ شهریور برگزار میشود
تصمیم جدید وزارت علوم درباره ساماندهی دادههای دانشگاهی
مهلت مجدد ثبتنام در آزمون ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵
علت توقف طرح جدید تغذیه دانشجویی چه بود؟
آمار جالب از ازدواجهای دانشجویی: موفقیت ۹۴ درصد ازدواجهای دانشجویی طی ۱۲ سال گذشته
رئیس دانشگاه تهران: برای مقابله با تحریمهای علمی برنامهریزی میکنیم
اعلام وجه التزام اسناد وثیقه پذیرفتهشدگان تخصصی و فوقتخصصی پزشکی
ابلاغ دستورالعمل حجاب به زودی در دانشگاهها
توصیه پذیرفته شدگان تیزهوشان، کدام آموزشگاه است؟!
برگزیدگان بیستمین جشنواره ملی شیخ بهایی معرفی و تقدیر شدند
روحانیِ پیونددهنده دین و آزادی
اپل به جمع تولید کنندگان موبایل تاشو پیوست
روباتها در لهستان راهپیمایی کردند
ورود تاکسیهای خودران به ناوگان اوبر در لندن
نگاهی به سریال «دیوار دفاعی»؛ ملی شدن صنعت نفت با چاشنی فوتبال
از تربت ۱۷ کیلویی تا یک میلیون سند تاریخی، جلوهای از حرم بانوی کرامت
پیوند عرفان کلاسیک با زیست انسان معاصر در شرح فتوحات مکیه باب ۵۶۰
نسل امروز بی ارادهتر از نسل قبل است؟
شعری از نظامی گنجوی موضوع یک انیمیشن کوتاه شد
نظریات و رویکردهای اسلامی در خصوص مددکاری اجتماعی
خیابان و زندگی؛ واکاوی نقش زنان در پایداری اجتماعات شبانه
«دهکده سلامت» یادگار یک خیر بزرگ برای بیماران صعب العلاج
چرا عرفانهای نوپدید برای جوان امروز جذاباند؟
«اسکورت» بر صدر فروش روزانه نشست؛ استقبال از آزادی زنان زندانی
پارادوکس رفاه و رضایت؛ چرا مدرنیته ما را شادتر نکرد؟
عالمی که علم و مبارزه را به سنگر امامت جمعه پیوند زد
جزئیات برگزاری بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) موقتا تغییر نمیکند؛ آغاز ایمنسازی
محرابی که منافقین را به وحشت انداخت؛ چرا مدنی باید ترور میشد؟
حسین علیزاده مهمان «همکلام» میشود
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.