کد خبر: 43875
ف
نقد افکار میرزامهدی اصفهانی برای احیای فکر فلسفی در تشیع لازم است
باید تفکر میرزامهدی اصفهانی را بر اساس همین آثاری که از او باقی مانده نقد کرد. نقد افکار او برای احیای مجدد فکر فلسفی در تشیع لازم است.

به گزارش ثریا حسن انصاری پژوهشگر مؤسسه مطالعات پیشرفته پرینستون و عضو شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی در یادداشتی با عنوان معارف القرآن میرزامهدی اصفهانی و یک پیشنهاد به اصحاب مکتب تفکیک به کتاب معارف القرآن میرزامهدی اصفهانی پرداخته است:

دو یا سه نسخه از معارف القرآن مرحوم میرزا مهدی اصفهانی را از سال‌ها پیش داشتم و بخش‌های زیادی از آن را خوانده بودم. دیروز در کتابخانه دانشگاه پرینستون دیدم چاپ چهار جلدی و پاکیزه آن به کتابخانه رسیده. بنابراین آن را امانت گرفتم و الآن مشغول خواندن آن هستم. محققان کتاب زحمت زیادی کشیده و طبعی خوب و قابل قبول از متن کتاب به دست داده اند. ناشر آثار دیگر میرزا را هم در چارچوب همین پروژه منتشر کرده که برخی از آنها را دیده ام.

کتاب معارف القرآن با وجود اینکه کتابی پر برگ است اما در واقع بیشتر به دفتری از یادداشت‌های میرزا مهدی می‌ماند برای مراجعه به احادیث و آیات مرتبط با موضوعات اعتقادی. شاید بیشتر از هشتاد درصد کتاب تنها نقل احادیث و آیات است و مابقی توضیحاتی که در بسیاری موارد هم حرف تازه ای نیست و تکرار و توضیح است. اصولاً کل منظومه فکری میرزا را می‌توان در یک کتاب حدوداً صد صفحه‌ای کامل توضیح داد. احادیثی که در این کتاب مورد استناد قرار گرفته عموماً از منابع واسطه اخذ شده و متأسفانه در بسیاری مواقع سند احادیث و منبع اصلی نقل روشن نیست (محققان کتاب به درستی این نقص را استدراک کرده اند).

بسیاری از احادیث ریشه اش به تفسیر منسوب به امام حسن عسکری (ع) می‌رسد که در مجعول بودن آن میان علما و محققین تردیدی نیست. قسمتی دیگر از احادیث کتاب معارف القرآن هم به متن‌هایی باز می‌گردد که ریشه در مذهب نصیری دارد (درباره این بعداً خواهم نوشت). در یک مورد دیدم حدیثی را به واسطه یک منبع شیعی نقل می‌کند که آن منبع حدیث را از یک نویسنده کرامی مذهب نقل کرده. بخش وسیعی از احادیث کتاب معارف القرآن درباره عالم ذر است که قبلاً درباره میزان اعتبار آنها نوشته ام. میرزا مهدی اصفهانی به سند احادیث توجه ندارد. هر حدیثی که با مبانی او سازگاری و لو به تأویل داشته باشد در این کتاب آورده.

اخباری گری میرزا از همین کتاب آشکارا پیداست. او نه تنها به مقوله عدم حجیت اخبار آحاد در اعتقادیات (به ویژه امهات مسائل اعتقادی) که از مسلمات مذهب است توجه نکرده بلکه حتی اهمیتی به علم رجال نمی‌دهد و هر حدیثی و لو با سندی غیر شیعی را صرفاً چون به طور نمونه شیخ صدوق نقل کرده محل استناد قرار می‌دهد. در حالی که روشن است که شیخ صدوق از منابع سنی احادیث زیادی نقل می‌کند و صحت این احادیث مطلقاً حتی توسط خود او گواهی نشده است. میرزا مهدی در واقع به نوعی تنها به تواتر معنوی و استناد جمعی احادیث اهمیت می‌دهد به این شرط که با کلیت منظومه او سازگار افتد.

هر چه هست چاپ معارف القرآن قدم مثبتی است. الآن ما مهمترین اثر میرزا مهدی اصفهانی را جلوی چشم داریم. سال‌ها بود که شاگردان میرزا مهدی و آقای حلبی انتشار آثار میرزا مهدی اصفهانی را به صلاح نمی‌دانستند. همینک فکر و دانش او جلوی چشم ماست. آقای حلبی معتقد بود که این معارف را باید از چشم نا اهلان دور داشت. از دیدگاه او نا اهل کسی بود که این معارف را به تتلمذ نزد استادی مهذب دریافت نکرده باشد. بنابراین در سلسله دروس فارسی معارف به صراحت می‌گفت دریافت این معارف از سوی شاگردان ایشان عنایت خاص امام عصر (عج) به آنان در برابر خدماتی است ارزشمند که انجمن حجتیه مهدویه به تشیع و ساحت مقدس حضرت ارائه داده است.

میرزا هم در مقدمه معارف القرآن می‌نویسد که آنچه در این کتاب آمده علوم قرآن است که به او موهبت شده و بعد با نقل احادیثی آن علوم را علومی خاص برای عده‌ای محدود که توانایی دریافت و حفظ سرّ آل محمد دارند می‌داند. هر چه هست الآن این کتاب و این معارف نشر عمومی یافته است. باید به ناشر و محققان این کتاب دست مریزاد گفت و توفیقشان را در انتشار مابقی آثار میرزا مهدی اصفهانی از خداوند خواست. در سال‌های اخیر آثار میرزا و شاگردانش منتشر شد. بی اغراق صدها کتاب و مقاله تاکنون درباره مکتب معارفی خراسان منتشر شده و حتی در غرب هم در دوائر اسلام شناسی مورد توجه قرار گرفته است.

آنچه مسلم است این است که مکتب معارفی مشهد نماینده کلیت تفکر شیعی در طول تاریخ مکتب تشیع نیست. مکتب معارفی مشهد حتی نماینده اصلی اخبارگرایان و مخالفان فلسفه هم نیست. بنابراین نمی‌توان و نباید آن را به عنوان دیدگاه واقعی بزرگان مکتب درباره فلسفه و نظر ورزی فکری و فلسفی دانست. بنابراین باید به آن در حد اندازه و ابعاد واقعی اش پرداخت. بی تردید در طی دهه‌های اخیر تأثیر اندیشه‌های مرحومان علامه طباطبایی و شهید مرتضی مطهری (قدس سرّهما) در بسط تفکر فلسفی بسی فراتر از دامنه مخالفت گرایی با فلسفه از سوی مکتب معارفی مشهد بوده است. آینده را نمی دانم. بستگی دارد که چقدر فضای بحث علمی و نقد در این باره گسترده شود.

پیشنهاد من به اهالی مکتب تفکیک این است که حال که آثار این مکتب و شارحانش منتشر شده اجازه دهند و از این امر استقبال کنند که ناقدان هم به بررسی دقیق این آثار بپردازند. این امر فقط در فضایی دوستانه و با روحیه‌ای روادارانه ممکن است. باید اجازه داد که سخنان میرزا به شکلی علمی مورد نقد و بررسی قرار گیرد. اولین قدم این است که اندیشه مذهبی میرزا مهدی را در ابعاد واقعی آن دید. میرزا نماینده خودش هست و بس. تفکر او هیچ ارتباطی با دیگر مخالفان فلسفه در طول تاریخ ندارد. باید تفکر او را بر اساس همین آثاری که از او باقی مانده نقد کرد. نقد افکار او برای احیای مجدد فکر فلسفی در تشیع لازم است.

منبع: مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

شهردار تهران زیر تیغ جراحی رفت + عکس

رونمایی از فراری F8 اسپایدر، هیجان در هوای آزاد + تصاویر

بیش از ۴ هزار نفر در آزمون ارشد گروه پزشکی سال ۹۸ قبول شدند

مقطع ارشد و دانشگاههای غیردولتی بیشترین آمار تقلب علمی را دارند

نتایج آزمون کارشناسی ارشد گروه پزشکی اعلام شد

مدل ۱۵ اینچی لپ تاپ سرفیس در راه است

تصاویر جدید از موبایل آینده گوگل منتشر شد

جاسوسی از افراد با سوءاستفاده از سیم کارت

ال جی تبلت ۱۰.۱ اینچی می سازد

آشنایی با ایرادات رایج دسته موتور خودرو +تصاویر

۱۵میلیارد دلار به صندوق اینستکس از سوی اروپایی‌ها در ۳ قسط واریز می‌شود

تلاش برای برگزاری شورای عالی آموزش ‌و پرورش با ریاست رئیس‌جمهور

رمزارز تلگرام تا ۳۱ اکتبر می‌آید!

فعالیت قارچ گونه موسسات بی هویت با عنوان « سامانه ثبت نام فراگیر پیام نور»

برترین تصاویر نجومی سال ۲۰۱۹ مشخص شدند

هنوز نتوانسته‌ایم منطق امام حسین(ع) را معرفی کنیم

شیرین کردن آب با کمک یک تکه پارچه!

مدل حکمرانی در دانشگاه باید تغییر کند

پمپئو با شکست در "فشار حداکثری" به "دروغ حداکثری" روی آورده است

مقابله با عوامل مخل اخلاق و معنویت در دانشگاه‌ها

دامن ملانیا ترامپ سوژه شد +عکس

پنجشنبه آخرین فرصت ثبت نام در رشته‌های بدون کنکور سال ۹۸

صدور احکام «معلم تمام وقت» از اول مهر

اعلام زمان آموزش در هر کلاس درس؛ حجم کتب درسی زیاد نیست

شرط بکارگیری معلم در مدارس ابتدایی غیردولتی اعلام شد

راه‌اندازی ۲۲ خط سرویس مدرسه در پایتخت

ابلاغ دستورالعمل طرح «مدرسه میزبان» / ارسال تجهیزات ورزشی به مدارس

ثبت نام ٨ میلیون دانش‌آموز در مدارس ابتدایی

تشویق دانش‌آموزان به انجام تکالیف به‌صورت الکترونیک

کاهش قابل توجه قیمت سکه +جزئیات

رابطه خوب لژیونر ایرانی با پسر زیدان

اینستاگرام صفحه دختر سردار سلیمانی را بست +عکس

شهاب حسینی در نقش شمس تبریزی بازی می‌کند

ثبت‌نام بیش از ۱.۵ میلیون کلاس اولی در مدارس

تحریم هکرهای کره‌شمالی دست و پای آنها را نمی‌بندد!

در باب انحصاری که نشان قدرت شد!

حقایقی درباره معروف‌ترین سرقت‌های اطلاعاتی جهان

رئیس جمهور برای آغاز مراسم سال تحصیلی به دانشگاه تهران می‌رود

با متخلفان علمی برخورد جدی می‌کنیم/ آخرین وضعیت دانشمند بازداشتی در آمریکا

ایجاد اکوسیستم نوآوری از ایده تا تجاری‌سازی محصول در دانشگاه آزاد

ثبت عکس رنگی از دومین دنباله‌دار بین ستاره‌ای

نشست روسای دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی آغاز به کار کرد

۲۰ اثر منتخب سومین دوره کتاب سال عاشورا تجلیل می‌شوند

دستگاه جنین‌یاب دیجیتالی تولید شد/ قابلیت نمایش عکس رنگی جنین

نتایج نهایی آزمون دکتری وزارت بهداشت فردا اعلام می‌شود

نسبت فرهنگ عاشورا با فرهنگ توسعه

حیرت دانشمندان از کشف اختاپوسی عجیب در عمق اقیانوس

سرنشینان بعدی ایستگاه فضایی بین‌المللی در تدارک سفر به فضا

رونمایی از یک برف‌روب خودران فرودگاهی

محققان ایرانی لباس خواب هوشمند ابداع کردند

عفونت مالاریا ریسک نارسایی قلبی را افزایش می‌دهد

ترک سیگار خطر سرطان مثانه در زنان را کاهش می‌دهد

وصیت ویژه یک گدا به فرزندانش! +عکس

کاهش ۱۴ درصدی قیمت بلیت هواپیما +جزئیات

واکنش سیدجلال حسینی به اشتباه عجیب علیفر

خمیازه جغد را تا به حال دیده بودید؟ +عکس

سلفی کارگران معدن با مارک ویلموتس +عکس

پراید ورژن آفرود در خیابان‌های اصفهان +عکس

برانکو از الاهلی اخراج شد +عکس

علیرضا فغانی و دخترش قبل از ترک‌ ایران +عکس

متلک به مدیرعامل استقلال! +عکس

باغبان جدید کاخ سفید را ببینید! +عکس

آقای بازیگر و لبخند همیشگی‌اش +عکس

علی دایی رقیب جدید رونالدو و مسی شد! +عکس

بولتون این شکلی به خانه برگشت! +عکس

فرهاد مجیدی تماشاگر تقابل قلعه‌نویی و نکونام +عکس

بیرانوند و تراکتور محروم شدند

حذف یارانه نقدی یک میلیون و ۴۰۰ هزار خانواده +جزئیات

علیفر از گزارشگری محروم شد

گرگ ایرانی در آمریکا کولاک کرد

قدرت استتار زنان اوتیسمی

چگونه بدون گوگل پلی‌استور، اپلیکیشن دانلود کنیم؟

کدام گوشی‌های شیائومی به اندروید ۱۰ آپدیت می‌شوند؟

حمایت هزار میلیارد تومانی وزارت دفاع از شرکت‌های دانش بنیان برای سال 98

حق امتیاز دستگاه تاشوی مایکروسافت منتشر شد

جزئیات ثبت نام پذیرفته شدگان کنکور ۹۸ اعلام شد

بررسی و نقد نگره قرآن­‌شناختی مجتهد شبستری

پیشتازی دختران در قبولی دانشگاه ها/ بیشترین قبولی در علوم تجربی

حذف پذیرش دانشجو در یک موسسه آموزش عالی غیرانتفاعی دیگر

عواقب سهل انگاری در تعویض به موقع تسمه تایم +تصاویر

سوناتا ۳۵ میلیون و سانتافه ۴۰۰میلیون ارزان شد +جدول

آرامگاه بی‌بی مریم بختیاری که قهرمان سریال بانوی سردار شد +عکس

شادی جالب تیم استرالیا در تهران +عکس

علیفر از گزارشگری محروم شد

حذف یارانه نقدی یک میلیون و ۴۰۰ هزار خانواده +جزئیات

زمان پخش سریال پرطرفدار اعلام شد +عکس

فرمانده نیروی زمینی سپاه روز عاشورا کجا بود؟ +عکس

مهران غفوریان و امیر نوری در هیات مداح معروف +عکس

قیمت پراید کاهش یافت/ تیبا ۴۹ میلیون تومان شد

مقایسه تعداد تعطیلات در ایران و سایر کشور‌ها +جدول

این هیئت هر شب دیزی نذری می‌دهد +عکس

نمایی زیبا از نماز ظهر عاشورا در کربلا +عکس

کاهش قابل توجه نرخ سکه +جزئیات

حمید گودرزی در مراسم پخت نذری +عکس

لحظه زیبای طلوع آفتاب در کربلا +عکس

آخرین تصویر از جان بولتون هنگام اخراج از کاخ سفید! +عکس

بوریس جانسون در کنار کلاس اولی‌ها +عکس

بولتون این شکلی به خانه برگشت! +عکس

خانم مجری در حال غواصی کردن +عکس

پورشه روکش طلا با پلاک ایران + عکس

واکنش AFC به پیروزی ایران مقابل هنگ کنگ +عکس

مقتدی صدر در کنار رهبر انقلاب در شام غریبان +عکس

نامه کوتاه استعفای جان بولتون +عکس

بازیگوشی این راکون کار دستش داد +عکس

توقف تولید شب‌نشینی مهران مدیری با شکایت صداوسیما

پراید ورژن آفرود در خیابان‌های اصفهان +عکس

حامد همایون و پازل بند در هیئت مداح معروف +عکس

آقای بازیگر و پدر مشهورش در هیئت عزاداری +عکس

علیرضا فغانی و دخترش قبل از ترک‌ ایران +عکس

شوماخر پس از ۶ سال از کما بیرون آمد