کد خبر: 43875
ف
نقد افکار میرزامهدی اصفهانی برای احیای فکر فلسفی در تشیع لازم است
باید تفکر میرزامهدی اصفهانی را بر اساس همین آثاری که از او باقی مانده نقد کرد. نقد افکار او برای احیای مجدد فکر فلسفی در تشیع لازم است.

به گزارش ثریا حسن انصاری پژوهشگر مؤسسه مطالعات پیشرفته پرینستون و عضو شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی در یادداشتی با عنوان معارف القرآن میرزامهدی اصفهانی و یک پیشنهاد به اصحاب مکتب تفکیک به کتاب معارف القرآن میرزامهدی اصفهانی پرداخته است:

دو یا سه نسخه از معارف القرآن مرحوم میرزا مهدی اصفهانی را از سال‌ها پیش داشتم و بخش‌های زیادی از آن را خوانده بودم. دیروز در کتابخانه دانشگاه پرینستون دیدم چاپ چهار جلدی و پاکیزه آن به کتابخانه رسیده. بنابراین آن را امانت گرفتم و الآن مشغول خواندن آن هستم. محققان کتاب زحمت زیادی کشیده و طبعی خوب و قابل قبول از متن کتاب به دست داده اند. ناشر آثار دیگر میرزا را هم در چارچوب همین پروژه منتشر کرده که برخی از آنها را دیده ام.

کتاب معارف القرآن با وجود اینکه کتابی پر برگ است اما در واقع بیشتر به دفتری از یادداشت‌های میرزا مهدی می‌ماند برای مراجعه به احادیث و آیات مرتبط با موضوعات اعتقادی. شاید بیشتر از هشتاد درصد کتاب تنها نقل احادیث و آیات است و مابقی توضیحاتی که در بسیاری موارد هم حرف تازه ای نیست و تکرار و توضیح است. اصولاً کل منظومه فکری میرزا را می‌توان در یک کتاب حدوداً صد صفحه‌ای کامل توضیح داد. احادیثی که در این کتاب مورد استناد قرار گرفته عموماً از منابع واسطه اخذ شده و متأسفانه در بسیاری مواقع سند احادیث و منبع اصلی نقل روشن نیست (محققان کتاب به درستی این نقص را استدراک کرده اند).

بسیاری از احادیث ریشه اش به تفسیر منسوب به امام حسن عسکری (ع) می‌رسد که در مجعول بودن آن میان علما و محققین تردیدی نیست. قسمتی دیگر از احادیث کتاب معارف القرآن هم به متن‌هایی باز می‌گردد که ریشه در مذهب نصیری دارد (درباره این بعداً خواهم نوشت). در یک مورد دیدم حدیثی را به واسطه یک منبع شیعی نقل می‌کند که آن منبع حدیث را از یک نویسنده کرامی مذهب نقل کرده. بخش وسیعی از احادیث کتاب معارف القرآن درباره عالم ذر است که قبلاً درباره میزان اعتبار آنها نوشته ام. میرزا مهدی اصفهانی به سند احادیث توجه ندارد. هر حدیثی که با مبانی او سازگاری و لو به تأویل داشته باشد در این کتاب آورده.

اخباری گری میرزا از همین کتاب آشکارا پیداست. او نه تنها به مقوله عدم حجیت اخبار آحاد در اعتقادیات (به ویژه امهات مسائل اعتقادی) که از مسلمات مذهب است توجه نکرده بلکه حتی اهمیتی به علم رجال نمی‌دهد و هر حدیثی و لو با سندی غیر شیعی را صرفاً چون به طور نمونه شیخ صدوق نقل کرده محل استناد قرار می‌دهد. در حالی که روشن است که شیخ صدوق از منابع سنی احادیث زیادی نقل می‌کند و صحت این احادیث مطلقاً حتی توسط خود او گواهی نشده است. میرزا مهدی در واقع به نوعی تنها به تواتر معنوی و استناد جمعی احادیث اهمیت می‌دهد به این شرط که با کلیت منظومه او سازگار افتد.

هر چه هست چاپ معارف القرآن قدم مثبتی است. الآن ما مهمترین اثر میرزا مهدی اصفهانی را جلوی چشم داریم. سال‌ها بود که شاگردان میرزا مهدی و آقای حلبی انتشار آثار میرزا مهدی اصفهانی را به صلاح نمی‌دانستند. همینک فکر و دانش او جلوی چشم ماست. آقای حلبی معتقد بود که این معارف را باید از چشم نا اهلان دور داشت. از دیدگاه او نا اهل کسی بود که این معارف را به تتلمذ نزد استادی مهذب دریافت نکرده باشد. بنابراین در سلسله دروس فارسی معارف به صراحت می‌گفت دریافت این معارف از سوی شاگردان ایشان عنایت خاص امام عصر (عج) به آنان در برابر خدماتی است ارزشمند که انجمن حجتیه مهدویه به تشیع و ساحت مقدس حضرت ارائه داده است.

میرزا هم در مقدمه معارف القرآن می‌نویسد که آنچه در این کتاب آمده علوم قرآن است که به او موهبت شده و بعد با نقل احادیثی آن علوم را علومی خاص برای عده‌ای محدود که توانایی دریافت و حفظ سرّ آل محمد دارند می‌داند. هر چه هست الآن این کتاب و این معارف نشر عمومی یافته است. باید به ناشر و محققان این کتاب دست مریزاد گفت و توفیقشان را در انتشار مابقی آثار میرزا مهدی اصفهانی از خداوند خواست. در سال‌های اخیر آثار میرزا و شاگردانش منتشر شد. بی اغراق صدها کتاب و مقاله تاکنون درباره مکتب معارفی خراسان منتشر شده و حتی در غرب هم در دوائر اسلام شناسی مورد توجه قرار گرفته است.

آنچه مسلم است این است که مکتب معارفی مشهد نماینده کلیت تفکر شیعی در طول تاریخ مکتب تشیع نیست. مکتب معارفی مشهد حتی نماینده اصلی اخبارگرایان و مخالفان فلسفه هم نیست. بنابراین نمی‌توان و نباید آن را به عنوان دیدگاه واقعی بزرگان مکتب درباره فلسفه و نظر ورزی فکری و فلسفی دانست. بنابراین باید به آن در حد اندازه و ابعاد واقعی اش پرداخت. بی تردید در طی دهه‌های اخیر تأثیر اندیشه‌های مرحومان علامه طباطبایی و شهید مرتضی مطهری (قدس سرّهما) در بسط تفکر فلسفی بسی فراتر از دامنه مخالفت گرایی با فلسفه از سوی مکتب معارفی مشهد بوده است. آینده را نمی دانم. بستگی دارد که چقدر فضای بحث علمی و نقد در این باره گسترده شود.

پیشنهاد من به اهالی مکتب تفکیک این است که حال که آثار این مکتب و شارحانش منتشر شده اجازه دهند و از این امر استقبال کنند که ناقدان هم به بررسی دقیق این آثار بپردازند. این امر فقط در فضایی دوستانه و با روحیه‌ای روادارانه ممکن است. باید اجازه داد که سخنان میرزا به شکلی علمی مورد نقد و بررسی قرار گیرد. اولین قدم این است که اندیشه مذهبی میرزا مهدی را در ابعاد واقعی آن دید. میرزا نماینده خودش هست و بس. تفکر او هیچ ارتباطی با دیگر مخالفان فلسفه در طول تاریخ ندارد. باید تفکر او را بر اساس همین آثاری که از او باقی مانده نقد کرد. نقد افکار او برای احیای مجدد فکر فلسفی در تشیع لازم است.

منبع: مهر


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

ارز نیمایی حذف نمی‌شود/ آماده همکاری با اینستکس هستیم

امنیت آبراه‌ها را امنیت خود می‌دانیم/ رد اتهام زنی آمریکا

نزدیک‌ترین عکس به سیارک «بن نو» منتشر شد

تست«جهش تحصیلی» دانش آموزان از هفته آینده/ آغاز سنجش سلامت نوآموزان تهرانی

اعلام شرایط مرحله دوم آزمون کارشناسی ارشد پزشکی در برخی رشته ها

دورهمی لاکچری علی دایی در کنار سفیر سوئیس + عکس

بازیگر از یاد ها رفته به اعدام محکوم شد + عکس

ایجاد دهانه جدید در مریخ با برخورد صخره فضایی

با سریع‌ترین خودروهای جهان در سال 2019 آشنا شوید + تصاویر

ابرهای مریخ از شهاب سنگ‌های تکه تکه تشکیل شده‌اند

فیوزها در خودرو چه نقشی دارند؟

شناسایی حفره امنیتی خطرناک در فایرفاکس

احتمال عرضه گوشی جدید هواوی با سه نمایشگر

اخذ شهریه دروس جبرانی از دانشجویان روزانه ارشد لغو شد

همکاری علمی و دانشگاهی ایران و سوئیس در ۱۶ پروژه مشترک

تأثیر خواب خوب در کاهش اشتها به خوراکی‌های شور و شیرین

پیامبر(ص) پس از شهادت حضرت حمزه (ع) چه فرمود؟

فردا آخرین مهلت ثبت‌نام دوره‌های کاردانی نظام جدید

جذب ۵۰ دانشجوی پسادکتری در سال تحصیلی ۹۹-۹۸

فواید مصرف شیر برای حفظ جوانی مغز

حضور ۶ دانشگاه ایرانی در جمع برترین‌های دنیا/"شریف" صدرنشین دانشگاه‌های کشور

تاثیر نور خورشید بر پیشگیری از ابتلا به دیابت و چاقی

چرا حضرت عبدالعظیم (ع)، سیدالکریم نامیده شد؟

افزایش ریسک بیماری‌های قلبی با مصرف روزانه بیش از دو تخم مرغ

ساخت چسب با الهام از حلزون

شریعتی و خلق جهان چهارم به روایت امام موسی صدر

جزئیات طرح تفکیک سنجش از پذیرش دانشجو/ آغاز طرح از تحصیلات تکمیلی

دانشمند ایرانی برچسب پوستی هوشمند برای بیماران دیابتی ابداع کرد

برگزاری آزمون‌های مدارس سمپاد از 30 خرداد+ جزییات

دغدغه سیدالکریم برطرف کردن شبهات بود/ صاحب خطبه‌های امیرالمؤمنین

مزیت شبکه اینترنت 5G فقط سرعت نیست

معرفی دو مدل آیفون مجهز به شبکه 5G

امشب آخرین مهلت ثبت‌نام در مصاحبه آزمون دکتری دانشگاه آزاد

اولین و جذاب ترین ماشینی که وارد یزد شد + عکس

فشارخون بالا منجر به زوال حافظه می‌شود

ایران در پیوند کبد رتبه اول جهان را دارد

تیپ عجیب و غریب سلبریتی مشهور در آلمان + عکس

گل محمدی سرمربی آینده پرسپولیس؟

هشدار: محل عبور انسان‌های وحشی! +عکس

عکس یادگاری مردم با اولین ماشینی که وارد یزد شد

هر ایرانی چند دلار یارانه می‌گیرد؟ +عکس

لرزش شدید مرکل در دیدار با رئیس‌جمهور جدید اوکراین! +عکس

جوان‌ترین خلبان زن جهان را بشناسید +عکس

افسانه بایگان جوان‌تر از همیشه +عکس

پست عاشقانه مجری ممنوع التصویر +عکس

دختر بانمک سام درخشانی در آغوش علی اوجی +عکس

وقتی خانم بازیگر آشپزی می‌کند +عکس

پسرهای بزرگ نسرین مقانلو +عکس

از آهن‌ قراضه ناو آمریکایی رونمایی شد +عکس

آرزوهای سنگین یک کودک کار! +عکس

اکبر جان دلار چند؟ +عکس

دو تصویر متفاوت از لیونل مسی!

عکس خاطره انگیز بازیگران شب‌های برره

سلفی خواهرانه بهنوش بختیاری با بازیگر پیشکسوت +عکس

همه آنچه باید درباره ماه بلوط بدانید

درمان آسم با کمک نخستین نقشه ریه انسان

روحانی بر دست علی نصیریان بوسه زد + عکس

خانم همسایه برای متفرق کردن پرسپولیسی‌ها دست به کار شد+عکس

کمتر بخور جانم کمتر + عکس

لوس بازی سلبریتی معروف پشت صحنه یک فیلم + عکس

تولید سلول‌های بنیادی از سلول‌های بالغ افراد مسن

کارمزد پیامک‌های بانکی هم افزایش یافت +جزئیات

ثبت نام بدون کنکور دانشگاه پیام نور در مقطع کارشناسی آغاز شد

ادامه پذیرش دستیار در رشته تخصصی بیماری‌های داخلی دانشگاه آزاد

نقش پیامبران ابراهیمی در تمدن سازی/ انبیاء؛ طلایه داران تمدن

دانشگاه‌ها به پایگاه احزاب تبدیل نشوند/ ترامپ قابل اعتماد نیست

تحول علوم انسانی در دانشگاه‌ها جدی‌تر گرفته شود

ایران در نانو فناوری و علوم سلولی جزو ۱۰ کشور اول جهان است

هر استان حداقل به یک مدرسه اوتیسم نیاز دارد

زمان برگزاری آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی علوم پایه پزشکی و بهداشت اعلام شد

ملت ایران پیروز نهایی مبارزه با دشمن/ رشد اقتصادی تا پایان سال مثبت خواهد بود

هدف غربی‌ها از طرح مذاکره دیکته‌ کردن خواسته‌ها و تسلیم ایران است

سیما تیرانداز و ژاله صامتی، وسط اجرا تماشاگران را به بازی گرفتند + عکس

گران‌ شدن ۱۰۰۰ تومانی شیر در چند ساعت + عکس

اعلام تعداد واحدهای مجاز تابستانی دوره دوم متوسطه

آموزش زدگی آفت نظام تعلیم و تربیت‌

ضرورت بازطراحی مدارس متناسب با رویکردهای نوین آموزشی

موبایل های آینده در برابر جیب برها از خود محافظت می کنند

ثبت عکس و ویدئوی مناسب با ۱۱حالت پیش فرض دوربین هواوی P۳۰

ساماندهی موسسات آموزش عالی در دستور کار ستاد نقشه علمی

والیبالیست لهستانی پول ایران را تحقیر کرد+عکس

تخست وزیر ژاپن به ماجرای رامبد واکنش نشان داد + عکس

خواننده معروف راز شادمهر عقیلی را بر ملا کرد + عکس

سورپرایز پسر مهران مدیری در راه است + عکس

روحانی بر دست علی نصیریان بوسه زد + عکس

ژوله از مردم عذرخواهی کرد +عکس

برنامه‌های رامبد جوان از رسانه ملی ممنوع پخش شد

واردات مردم از چین آغاز شد! +عکس

حضور یک زوج دیگر در تلویزیون حاشیه‌ساز شد

صدبار گفتم با نون بخور سیر شی! +عکس

عظمت خانه خدا از بلندای آسمان +عکس

قیمت خودرو هم‌چنان در سرپایینی! +عکس

مهراوه شریفی نیا در آغوش پدرش +عکس

نوه شهید رجایی: همه ایران به دنیا آمدیم نه کانادا!

افسانه بایگان جوان‌تر از همیشه +عکس

اکبر جان دلار چند؟ +عکس

علت واقعی مرگ توله خرس قهوه‌ای +عکس

به دنیا آمدن نوزاد عجول قبل از رسیدن به بیمارستان +عکس

صحنه ای زیبا و جذاب از شیراز دوست‌داشتنی + عکس

پسرهای بزرگ نسرین مقانلو +عکس

شادی زوج معروف سریال این شب‌های تلویزیون +عکس

توضیح ژاپنی‌ها درباره کاغذ حاشیه ساز در دست آبه

محمد مرسی حین برگزاری جلسه دادگاه درگذشت

لوس بازی سلبریتی معروف پشت صحنه یک فیلم + عکس

سیما تیرانداز و ژاله صامتی، وسط اجرا تماشاگران را به بازی گرفتند + عکس

جیمی جامپی که کنار سعید معروف سرود ملی خواند +عکس

عیادت عقاب از سلطان پرسپولیسی + عکس

سید احمد خمینی هم به عیادت علی پروین رفت +عکس

دو تصویر متفاوت از لیونل مسی!

مهراوه شریفی‌نیا با یک عکس تولد پدرش را تبریک گفت + عکس