به گزارش ثریا - جرایم اقتصادی بواسطه یا ویژگیهای خاص خود امنیت اقتصادی جوامع را تهدید میکند. هر چه انسان به اقتصاد وابستهتر و نیازش به اقتصاد شدیدتر میشود، آماده کردن بستر جامعه برای فعالیتهای اقتصادی سالم و جلوگیری از رفتارهای مجرمانهای که این فعالیتها را به مخاطره میاندازد بیشتر احساس میشود. در فقه اسلام جرایم اقتصادی از مصادیق بارز فعل حرام تلقی میگردند و تمام آثار نامطلوب فردی، اجتماعی، تربیتی و حتی روحی را در خود جمع کردهاند. اگرچه در مذاهب خمسه اختلافاتی در زمینه ادله اثبات جرایم اقتصادی وجود دارد اما همه مذاهب فوق به اتفاق جرایم اقتصادی را حرام دانستهاند و مبارزه با آن را یکی از وظایف حکومت (دولت) قلمداد نمودهاند.
بر همین اساس برای آشنایی با مبانی فقهی مقابله با مفاسد اقتصادی و تشدید مجازات اخلالگران اقتصادی با آیت الله ابوالقاسم علیدوست استاد خارج و فقه و اصول حوزه علمیه و رئیس انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه قم به گفتگو پرداختیم که حاصل آن را در ادامه میخوانید:
آیت الله علیدوست درباره مجازات اخلالگران اقتصادی اظهار داشت: اخلالگری اقتصادی در فقه و قانون موضوعه در جمهوری اسلامی ایران جرم انگاری شده است؛ و وقتی فعلی جرم محسوب شود طبیعتاً برای آن مجازات هم لحاظ میشود. گفتنی است هر جرمی که برایش مجازات در نظر گرفته شده اگر شرایط خاصی به آن عارض شود طبیعتاً مجازات تشدید میشود.
وی با اشاره به اینکه اخلالگری اقتصادی، عناوین مختلفی بر آن صادق است، گفت: هر کدام از این عناوین در اخلالگری اقتصادی جرم و حرام شرعی محسوب میشود. برای مثال اخلالگر اقتصادی نظم اجتماعی را بهم میزند و اگر این اخلالگری به صورت جمعی انجام شود اخلال به نظام به شمار میرود که بسیار بزرگتر از اخلال در نظم اجتماعی است.
رئیس انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه قم یکی از عناوین را خیانت به بیتالمال بیان و تصریح کرد: در بسیاری از اوقات اخلالگری اقتصادی میتواند از طریق مالی که به خودش اختصاص داده دست به اخلالگری بزند. برای مثال ارز ۴۲۰۰ تومانی گرفته تا کالای ضروری وارد کند اما این کار را انجام نمیدهد یا اقدام به ایجاد بازار کاذب میکند، لذا اینجا به تضییع حقوق دیگران میرسیم چرا که این فرد حقوق دیگران را به نفع خود مصادره و ایجاد ناامنی میکند به گونهای که شهروندان آن کشور و یا منطقه مجبور میشوند در یک ناامنی اقتصادی به سر ببرند مانند وضعیتی که امروزه کم و بیش در کشور خودمان شاهد بوده و به سر میبریم.
در بسیاری از اوقات اخلالگری اقتصادی میتواند از طریق مالی که به خودش اختصاص داده دست به اخلالگری بزند. برای مثال ارز ۴۲۰۰ تومانی گرفته تا کالای ضروری وارد کند اما این کار را انجام نمیدهد یا اقدام به ایجاد بازار کاذب میکند
آیت الله علیدوست بیان داشت: قطعاً شارع مقدس به اخلالگری اقتصادی راضی نیست و این امر یک منکر شرعی به حساب میآید. از این رو کسی که اخلالگری اقتصادی میکند در واقع منکری را ایجاد میکند و این امر به ضرر مردم و منافع کشور است. البته بنده هنوز به مرحله شدید آن، که توطئه و قدم برداشتن در راستای منافع دشمنان و کمک به آنان باشد وارد نشدم؛ چرا که اگر آن عناوین محرز شود مجازات بیش از پیش تشدید خواهد شد. بنابراین اولاً اخلالگری اقتصادی جرم بوده، ثانیاً جرم مجازات دارد و ثالثاً در برخی حالات تشدید شده و عناوین مجرمانه پیدا میکند.
وی در خصوص مبانی تشدید مجازات اخلالگران، عنوان کرد: در اینجا پنج نکته مطرح میشود. نخست؛ هر کاری که میخواهد انجام شود باید در راستای قانون باشد؛ آن هم قانون شفاف و روشن بدون اینکه افراد بتوانند آن را به دلخواه و سلیقه خود تفسیر کنند، چه این افراد خود از اخلال گران باشند یا سایرین مانند قاضیان و وکیلان پروندههای اخلالگران؛ لذا بسیاری از اوقات مشکلات از همین جا نشأت میگیرد که کارها در راستای قانون شفاف و روشنی که نخواهیم به دلبخواه تفسیر شود، نیست. برای همین در اینجا دو مساله مطرح میشود. نخست اینکه قانون نیست و دیگر حرکت در راستای قانون صورت نمیپذیرد که این خود اخلالگری است.
رئیس انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه قم به نکته دوم اشاره کرد و گفت: یکی از مشکلات جامعه ما استفاده برخی قضات، مسؤولان، قانون گذار، شورای نگهبان و هر مسئول دیگر از عناوین کیفی و نه عناوین کمی است. برای مثال یک مرتبه گفته میشود اگر کسی ارز ۴۲۰۰ تومانی دریافت کرد و کالای مورد نظر را وارد نکرد مجرم است، یا در مثال دیگر گفته میشود اگر کسی میخواهد نامزد مجلس شورای اسلامی و یا ریاست جمهوری شود نباید سابقه زندان داشته باشد در حالی که اگر در این زمینه گفته شود نامزدها باید متقی و انسان صالحی باشند طرح این شاخصهها کیفی بوده و میتواند تفاسیر متفاوتی داشته باشد.
آیت الله علیدوست اضافه کرد: بر این اساس ابتدا باید دانست اخلالگری چیست؟ آیا کسانی که عهده دار کار هستند آمدند که این امور را حداقل کمّی کنند؟! پس اگر میخواهیم حق کسی ضایع نشود باید به سمت عناوین شفاف و روشن و حداقل کمی حرکت کنیم. متأسفانه گاه با عناوین کیفی مواجه میشویم؛ در اینجا است که تفسیر متفاوت شده و مشکلات پیش میآید.
وی با اشاره به سومین نکته بیان داشت: اگر حرکت و قدمی با عنوان پاسخ دادن به جوّ صورت بپذیرد به این معنا که حاکمیت، رسانهها، جراید، نهادها و غیره جوّی را ایجاد کنند، برای مثال تلویزیون برنامهای را برای جوسازی تولید و پخش کند تا قوه قضائیه در پاسخ به این جوسازی افرادی را دستگیر و محاکمه کند؛ این جو سازی، رفتار درستی نیست. کسانی که دستی بر فقه و حقوق دارند آنها را خوش آینده و خوش عاقبت نمیبینند.
رئیس اندیشکده فقه و حقوق مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت گفت: در نکته چهارم باید مثالی بزنم گاهی اوقات مشاهده میشود فردی دستگیر شده و هنوز اتهام او مشخص نیست اما نام فرد برده میشود یا پس از اینکه به جرم فرد رسیدگی میشود بدون ضرورت گاهی اوقات افراد آبرویشان برده میشود بدون اینکه توجه شود این افراد خانواده، همسر، فرزند و آشنا دارند، تکلیف آبروی این افراد چه میشود؟! بنابراین آبروی افراد باید در جامعه اسلامی مراعات شود.
زمینه به وجود آمدن اخلالگری اقتصادی
آیت الله علیدوست در پایان به نکته پنجم اشاره و خاطرنشان کرد: پس از بیان این نکات و مبانی باید توجه داشت چرا این جرم به وجود میآید؟ چه زمینههایی برای وقوع این جرم وجود دارد؟ چرا بعضی کشورها زمینه وقوع این جرایم را ندارند و یا زمینه کمتر دارند؟ کجای کار گیر است که این مسائل پیش میآید؟! به هر حال حوادث یک بسته است و نمیتوان آن را جدا کرد، بلکه آنها را باید در یک نظام حلقوی و در کنار هم مورد بررسی قرار داد، در غیر این صورت اگر به حوادث به صورت اتمیک نگاه شود و دو نفر هم دستگیر شوند کار به جایی نمیرسد بلکه لازم است کسانی که در رأس هرم قدرت و بدنه قدرت هستند بنشینند و از فرهیختگان کمک بگیرند و ببینند چه سیاست و مشکلی وجود دارد که ما در کشورمان شاهد این نوع مشکلات هستیم که هر روز شاهد یک حادثه و سر و صدا در جامعه باشیم و بعد از مدتی نیز این سر و صدا بخوابد! خیر این راه اساسی برای رفع این مشکل نخواهد بود.
رئیس انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه قم در پاسخ به این پرسش مبنی بر اینکه زمینه به وجود آمدن اخلالگری اقتصادی چیست؟ پاسخ داد: بخشی از آن به سیاست خارجی بر میگردد، قسمتی به تحریمها مربوط میشود، بخشی هم به آن بر میگردد که افرادی که عهده دار این مسائل هستند شایستگی لازم را ندارند از این رو بعضاً تصمیماتی میگیرند که آن تصمیمها غلط و اشتباه است. ایران از نظر وجود نیروهای فرهیخته و مدیران لایق و ارشد، کشور فقیری نیست که در رأس کارها و تصمیمات کلان قرار گیرند. دانشگاهها و حوزههای علمیه در طول این ۴۰ سال تعداد زیادی نیروی پاکیزه و متخصص تربیت کردند، امروز در برخی از پستها بر سر بعضی افراد چقدر حرف است؟ مگر قحط الرجال است؟ که بعداً بخواهیم با هزاران دردسر مشکلات به وجود آمده را رفع کنیم.
منبع : رئیس انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه قم
از کتاب اختران تهران رونمایی شد
روایت تازهای از جهان فکری و میراث فلسفی فارابی در هم اندیشی اساتید و پژوهشگران
انسان معاصر در عصر انفجار اطلاعات به حقیقت نزدیکتر شده است؟
پیشنهاد تشکیل شورای مستقل علوم پایه در دومین نشست هماندیشی استادان
لزوم رفع فوری چالشهای دانشجویان ایرانی در روسیه در دیدار رئیس سازمان امور دانشجویان و سفیر جمهوری اسلامی ایران
اعلام نتایج ارزشیابی فعالیت تحقیقات و فناوری دانشگاههای علوم پزشکی +جدول
ارتقاء رتبه دانشگاه تربیت مدرس در نظام رتبهبندی جهانی گرین متریک
تصویری از احمد نجفی در اتاق گریم سریال سلمان فارسی
ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی کنکور سراسری ۱۴۰۵ از اول آذر انجام میشود
۴۹۶ هزار و ۸۰۶ نفر در کنکور سراسری و دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ قبول شدند
تصویب ضوابط ایجاد دورههای تکمیلی تخصصی بالینی «فلوشیپ»
نتایج نهایی کنکور سراسری سال ۱۴۰۵ اعلام شد
دانشگاهها مجاز به کاهش واحدهای درسی مقطع کارشناسی شدند
کلید نهایی آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ اعلام شد
تاکید رئیس دانشگاه تهران بر نظارت روسای دانشکدهها بر پوشش دانشجویان
پیامنور از نیمه آذرماه به دانشجویان علوم پزشکی درس میدهد+جزئیات
آمازون و گوگل مالک ۳۰ درصد سهام آنتروپیک پس از عرضه اولیه میشوند
توسعه همکاریهای علمی با کشورهای آفریقایی و جذب دانشجویان خارجی
نقش هوش مصنوعی در هدف قرار دادن مدرسه میناب به عنوان هدف نظامی
تأکید رئیس دانشگاه علمیکاربردی بر تشکیل انجمن دانشآموختگان
یک گام دیگر برای اصلاح ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی برداشته شد
مشوقهای جدید فناورانه پیرو منویات رهبری؛ حمایت از پروژههای پرریسک
سیستمهای زیرساختی آمریکا شکافهای رفع نشدنی دارند
ثبت رویداد از ایده تا کسبوکار دانشکده شریعتی در شبکه جهانی کارآفرینی
کپی کردن ریلزها در اینستاگرام ممنوع شد
درگذشت استاد پیشکسوت ریاضی دانشگاه صنعتی شریف
پاویون دانشبنیانها در نمایشگاه توانمندیهای صادراتی جمهوری اسلامی
نه قاطع انویدیا به استخدام دوباره هوانگ
تاکسی روباتیک گوگل از بزرگراه های آمریکا جمع شد
مایکروسافت با ۷ مدل جدید به جنگ اوپن ای آی و آنتروپیک رفت
نشست تخصصی دستگاههای پرتو ایکس در دانشگاه امیرکبیر برگزار شد
ایالت اورگن جدیدترین شاکی اوپن ای آی شد
نتایج نهایی رشتههای با آزمون دانشگاه آزاد در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد
آغاز نخستین طرح سراسری نظرسنجی رضایت دانشجویان از اول آذرماه
تعمیر مبل استیل و راحتی در کرج؛ تفاوت خدمات و عوامل مؤثر بر هزینه
سرمایهگذاری در اتاق شیشهای؛ چرا شفافیت، شاهرگ حیات پلتفرمهای مالی دیجیتال است؟
تقدیر حجت الاسلام قمی از جانشین ستاد کل نیروهای مسلح
ششمین اجلاس مهدویت و انقلاب اسلامی فراخوان داد
تأسیس ۱۱ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت
خدمات دینی و آثار ماندگار آیت الله وحید خراسانی سرمایه حوزه های علمیه
به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس
فرصت مجدد ثبتنام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی
کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی
دانشگاهها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند
حجتالاسلام خسروپناه خواستار کوچکسازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاهها شد
طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا میشود
«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه
واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی
گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد
انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی
تلگرام در عراق فیلتر شد
حذف ۲ اپ کاربردی از موبایلهای سامسونگ
چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی
بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند
فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سهشنبه غیرحضوری شد
مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزشوپرورش واگذار شد
نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام میشود
۳ پیشنیاز تحقق خیزش علمی جدید
خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت
آپارتمانهای قم در زمان امام عسکری (ع)
اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس
آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت میشود؟
مهلت ثبتنام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد
انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
فهرست دانشگاههای خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد
اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری
پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل میشود
هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت
آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانشبنیان
دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید
حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت
امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟
آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه
قرائتی: مسجد را اسیر هزینههای سنگین و تجملگرایی نکنید
وقتی بدقولی از یک رفتار شخصی به مسئلهای اجتماعی تبدیل میشود
«مسلمانان در اتریش» کتاب شد
ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی
سرویسهای مایکروسافت احیا شدند
درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوریهای پیشرفته بریکس؛ کسب ۹ مدال
فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی
انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵
ابلاغ جدیدترین دستورالعمل پذیرش مستقیم دستیاری در ۶ رشته تخصصی
اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری
مهلت ثبتنام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد
فهرست دانشگاههای خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد
آزمون تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی ۸ آذر برگزار میشود
فعالیت ۱۲ کمیته در حوزه علوم انسانی برای تحقق خیزش علمی
نقشه راه دانشگاه علوم پزشکی هوشمند برای کسب مرجعیت در آموزش دیجیتال
حجتالاسلام خسروپناه خواستار کوچکسازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاهها شد
هوش مصنوعی بومی دانشگاه تهران در تشخیص گفتار فارسی از گوگل پیشی گرفت
انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی
«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه
فراخوان استادان جهت موافقت با بیانیه لزوم بازنگری در دکترین هستهای
نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام میشود
سرویسهای مایکروسافت احیا شدند
حذف ۲ اپ کاربردی از موبایلهای سامسونگ
فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سهشنبه غیرحضوری شد
درخشش نخبگان ایرانی در مسابقات فناوریهای پیشرفته بریکس؛ کسب ۹ مدال
هوش مصنوعی گوگل معمای ۹۰ ساله ریاضی را حل کرد
چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی
رفع محدودیت مناطق ممنوعه برای تسهیل جذب دانشجویان بینالمللی
تلگرام در عراق فیلتر شد
به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس
دانشگاهها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند
فرصت مجدد ثبتنام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی
طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا میشود
مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزشوپرورش واگذار شد
آپارتمانهای قم در زمان امام عسکری (ع)
۳ پیشنیاز تحقق خیزش علمی جدید
واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.