کواین مقالۀ خود را یکی از نقاط عطفِ تجربهگرایی میدانست. به گفتۀ او تجربهگرایی بدون این دو جزم نیز میتواند به کارِ خود ادامه دهد. کواین ۵ نقطۀ عطف تجربهگرایی را به ترتیب چنین بر میشمرد: ۱) گذر از انطباعاتِ ذهنی به کلمات ۲) گذر از کلمات به جملهها ۳) گذر از جملات مفرد به بافت و ساختار کلیِ جملات ۴) انکار تمایز تحلیلی-ترکیبی ۵) انکار هستیشناسی یا فلسفهی اولی. کواین معتقد است نقاط عطف یک تا سه بیانگر جریان تجربهگرایی از آغاز تا کارنپ است و نقاط عطف ۴ و ۵ بیانگر تحولی است که خود او در تجربهگرایی ایجاد کرده است.
پوزیتیویستهای منطقی از ترکیب تمایزِ تحلیلی-ترکیبی و فروکاست همۀ معرفت بشر به ادراک بیواسطۀ حسی به این نتیجه میرسند که وظیفۀ فیلسوف استفاده از روش تحلیل مفاهیم برای روشن ساختن زبان علم است. بنابراین فیلسوف وظیفهای متفاوت از دانشمند دارد. در مقابل، کواین بر آن بود که معرفتِ بشری فرشی است که تنها لبههای آن با تجربه برخورد میکند و تمایز گزارههای تحلیلی و ترکیبی صرفاً بسته به ملاحظاتِ پراگماتیستی ما برای تعیینِ دامنۀ گسترۀ اصلاحاتْ در نظام معرفتی است.
کتاب پنجاه سالگی دو جزم تجربهگرایی مجموعۀ مقالاتی است که توسط نویسندگان مختلف در بازههای زمانی گوناگون نوشته شده است. آنچه این مقالات گوناگون را کنارِ هم مینشاند ـ به اعتقاد ویراستاران کتاب ـ این سوالِ بنیادین است که وظیفه و کارکرد فلسفه در زمانۀ علم چیست؟ تلقیِ فلسفه به عنوان معرفتی پیشین که روشی متمایز از علوم تجربی دارد، هم در فلسفۀ تحلیلیِ متقدم و پوزیتیویستهای منطقی وجود دارد و هم در سنتهای فلسفیای مانند پدیدارشناسی و نئوکانتیسم و حتی هرمنوتیک فلسفی. لذا مقالۀ کواین ـ که میکوشد این تلقی از فلسفه را زیر سوال ببرد ـ دامنههایی فراتر از حدود فلسفۀ تحلیلیِ متعارف دارد.
به گفتۀ ویراستاران، این کتاب با سایر مجموعههایی که تاکنون در این باره منتشر شده دو تفاوت اصلی دارد: ۱) تمرکز بر نقد کواین بر سه مفهوم تحلیلیت و پیشینی بودن و ضرورت ۲) تأثیر نقدهای کواین بر این سه مفهوم در شکلگیری دیدگاه خاص او در باب جایگاه فلسفه،مخصوصاً با توجه به دو ایدۀ کلگرایی و عدم تعین ترجمه.
در این مجموعه موافقان و مخالفانِ کواین کوشیدهاند با توجه به چنین دغدغههایی در باب اهمیت امروزین مقالۀ کواین به نتایجی دست یابند. مقالات این مجموعه را میتوان در سه دستۀ کلی قرار داد. دستۀ اول مقالات متمرکز بر نقد کواین بر تحلیلیت است:آیا میتوان بار دیگر با توسل به معنا و ترداف، تمایز تحلیلی و ترکیبی را برقرار کرد؟(مقالۀ پل بوغوسیان۲) گزارههای تحلیلی و ترکیبی در نگاه کانت، فرگه و کارنپ به چه معنا بوده است و آیا نقد کواین بر همۀِ تعاریف مختلف از این تمایز فائق میآید؟ (مقالۀ ورنا مایر۳) آیا میتوان با انکار دوگانگی قاطعِ گزارههای تحلیلی و ترکیبی، تمایزی ساده و کارکردی میان این دو دسته نهاد؟ (مقالۀ کریستین نیمتز۴) آیا تلقیِ غیر معرفتی و غیر زبان شناسانۀ کریپیکی از ضرورت، میتواند گامی به سوی تعریفِ تحلیلیت باشد؟ (مقالۀ آسا ویکفرس۵)
دستۀ دوم مقالاتْ معطوف به وجوهِ منطقی و زبانشناسانۀ نقدِ کواین است : آیا میتوان با بازگشت به تلقیِ ویتگنشتاینی از تحلیلیت (گزارههای واجدِ نقشِ هنجاری در نظام معرفتی) و تلقیِ کارنپی از آن (گزارههایی که ضرورتاً صادق هستند) بار دیگر این تمایز را -به نحو رقیقتری- زنده کرد؟ (مقالۀ هانس یوهان گلوک۶) آیا میتوان مشکل ترادف را حل کرد؟ (مقالۀ پتر پاگین۷) نقش منطق و ریاضیات در شناختِ ما از جهان چیست؟ (مقالۀ تایلر برگ۸)
دستۀ آخر مقالات، میکوشند در سایۀ نظامِ کلی کواین، مقالۀ دو جزم تجربهگرایی را بازخوانی کنند. جایگاه فلسفه و علم در نظام کواین چگونه است؟ (مقالۀ گیرت کیل۹) معنایِ «معنا» در دیدگاه کواین چیست؟ (دانالد دیویدسون۱۰)
اطلاعات کتابشناختی:
Glock, Hans-Johann, Kathrin Glüer, and Geert Keil, eds. Fifty years of Quine's" Two dogmas". Vol. 66. Rodopi, 2003
پینوشتها:
[۱] Willard Van Orman Quine
[۲] Paul Boghossian
[۳] Verna Mayer
[۴] Christian Nimtz
[۵] Asa Wikforss
[۶] Hans-Johann Glock
[۷] Peter Pagin
[۸] Tyler Burge
[۹] Geert Keil
[۱۰] Donald Davidson
تل زینبیه به روی بانوان زائر کربلا بازگشایی شد
اگر امام را نشناسیم، غربال خواهیم شد
هوش مصنوعی آنتروپیک شکاف در سیستمهای دولت آمریکا را شناسایی کرد
امروز آخرین فرصت ثبت نام در پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
ارسال آییننامه جامع مدیریت دانشگاهها به شورای عالی انقلاب فرهنگی
آغاز پویش «کارت نشاط» برای حمایت از دانشآموزان
آموزش و پرورش: شرایط ثبتنام دانشآموزان اتباع اعلام خواهد شد
نتایج نقل و انتقالات فرهنگیان شنبه اعلام میشود
ابررایانه چینی از رقبای آمریکایی پیشی گرفت
خوابگاههای علوم پزشکی تهران میزبان مهمانان مراسم تشییع پیکر رهبر شهید
برنامه زمانی امتحانات دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر تغییر کرد
حضور وزیر علوم در آیین عاشورای حسینی در زینبیه استانبول
آماده تسهیل فرآیندهای اداری و حمایت از ابتکارات نوآورانه هستیم
ظرفیت ۶۸ هزار نفری پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ اعلام شد؛ ثبتنام تا شنبه ۳۰ خرداد
نقش شهادت در آثار محمدعلی نادری؛ وقتی قلمو با زبان درد سخن میگوید
شرایط بهرهمندی مؤسسات قرآنی از نرخ صفر مالیاتی ابلاغ شد
نگاهی دوباره به ایران از دریچه «باد صبا»؛ میراثی که از دیروز بهجا ماند
پیام تسلیت مدیرعامل مرکز گسترش به مناسبت درگذشت یک مستندساز
شاپور رحیمی خواننده و نوازنده پیشکسوت درگذشت
روایت احساسات در بطن تصاویر؛ محدودیتها مانع ثبت جنایات جنگ شدهاند
تام کروز ۴۶ سال حضورش در سینما را با یک کلیپ یادآوری کرد
حقوق طبیعی امام حسین (ع) در آخرین موعظه ایشان
ماجرای پیشگویی امام علی(ع) درباره کربلا و شهادت امام حسین(ع) چه بود؟
کل خیر فی الحسین؛ بزرگترین خسارت جدایی از حسین (ع) است
اسکار از ۵۲۹ نفر برای عضویت دعوت کرد؛ از نگار اسکندرفر تا جیکوب الوردی
آموزش تدبر در قرآن ویژه کارکنان دولت اجرایی میشود
تابلوی ۶۰۰ ساله تایلندی، سند تاریخی پیشینه آئینهای حسینی
بشارت امام صادق (ع) به پیرمرد ۱۰۰ ساله؛ کلید رستگاری در دنیا و آخرت
انتقاد از یک بازیگر و کمدین برای حضور در مراسم ترامپ؛ با فاشیستها عکس نگیر!
مجموعه کامل فیلمهای استنلی کوبریک در یک بسته خاص عرضه میشود
عاشورا و پیوست فرهنگی ایران؛ از سوگ شیعی تا سرمایه انسجام ملی
تاثیر حرف مردم بر سرنوشت یک دختر؛ ایده «مرجان» از کجا پیدا شد؟
سیره امام حسین(ع) آمیزهای از تدبیر دینی و سیاسی و اخلاق اجتماعی بود
مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد
دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایانترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد
مخاطب از دیدن این سریال تکراری خسته نمیشود؛ جادوی «مختارنامه» چیست؟
مجریان تراز زبان فارسی معرفی شدند؛ پدافند زبانی با اجرا!
این ۳ کارگردان معروف برای تشییع رهبر شهید مستند میسازند
توییت جدید محمدباقر قالیباف با انتشار صحنه سیو بیرانوند+عکس
از گاندی تا کارلایل، همه مرید حسین (ع)
ماشین ثروتاندوزی امویان؛ از باندبازی تا احیای هدایای نوروزی
همانگونه که جسم به روزی مادی نیاز دارد، روح نیز به معرفت محتاج است
آیا ماجرای ازدواج حضرت قاسم (ع) در کربلا صحت دارد؟
«حسینیه بهشت»، پیوند خانههای شهدا با خیمههای عاشورا
مهلت ثبتنام در کاروان قرآنی اعزامی به اربعین تا ۵ تیرماه
عکس | جایزه بهترین بازیکن دیدار در دستان علی بیرو
گوشوارههایی که تاریخ فراموششان نکرد
چمران هنوز زنده است
یک فهرست متفاوت از بهترینهای سال ۲۰۲۶ در نیمه راه؛ مستقلها پیشتازند
آمادگی دانشگاه پیام نور برای میزبانی از آزمونهای سایر دانشگاهها
امتحانات پایانترم تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد حضوری شد
مذاکره با دستگاهها برای توسعه صادرات محصولات فریلنسرها
زمان مصاحبههای آزمون دکتری سال ۱۴۰۵ تغییر کرد
تمدید مهلت ارسال مقالات سومین همایش هیئت و آیینهای مذهبی
زمان برگزاری آزمون زبان انگلیسی تولیمو تغییر کرد
سیره عملی میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، مبتنی بر اصل «شکستن منیت» بود
افتتاح مسجد السلام در امارات با ظرفیت ۴ هزار نمازگزار
بنیامیه، نخستین و وحشتناکترین «خصولتی» تاریخ اسلام
بذر انحراف مجاهدین از سال۴۴ کاشته شد/نقش ساواک و زندان در تعمیق انحراف
شیخ حسین انصاریان: چشمی که بر حسین (ع) گریه کند در قیامت گریان نیست
افبیآی شهر کامل با بیمارستان، هتل و نیروگاه ساخت تا حملات سایبری را تمرین کند
بررسی ظرفیتهای هوش مصنوعی برای ارتقای خدمات زائران در نشست مشترک معاونت علمی و آستان قدس رضوی
ممنوع شدن هوش مصنوعی برای دانش آموزان ابتدایی نروژی
ناسا یک رصدخانه فضایی را در میانه زمین و آسمان به ارتفاع بالاتر میبرد
مصوبات جدید فرصتهای تحقیقاتی خارج از کشور دکتری ابلاغ شد
زنان بیشترین داوطلبان آزمون سمپاد/ نتایج اوایل مرداد اعلام میشود
سریال جدید «سرخدار» در راه آنتن: عمار تفتی به تلویزیون بازگشت
کشف نشانههای اولیه افسردگی در چشم کودکان
دانشمند ایرانی: مغز ما برای این همه خبر بد طراحی نشده است
تنش در ایستگاه فضایی بالا گرفت: ناسا از فضانوردانش خواست پناه بگیرند
محققان هشدار دادند: ایجاد نقاط داغ آلودگی در تنگه هرمز به دلیل ترافیک دریایی
یکی از این ستارههای دوقلو یک سیاره فراخورشیدی را بلعیده است
میلیاردرهای حوزه فناوری راز جوانی ابدی را کشف کردهاند؟
تصویری از یکی از شهدای کوچک امروز لبنان
وزیر آموزش و پرورش: بهرهبرداری از ۲۰۰ تا ۲۵۰ کلاس درس جدید در خراسان رضوی
معاون تربیتبدنی و سلامت: یک میلیون دانشآموز سفیر ایمنی و کمکهای اولیه شدند
۵۰۰ هزار دانشآموز زیر چتر کارت نشاط قرار گرفتند
آزمون مدارس سمپاد و نمونه دولتی با بیش از نیم میلیون داوطلب برگزار شد
پرداخت حقوق فرهنگیان بدون تاخیر انجام میشود
قصهای خواندنی برای کودکان: وقتی روباه جنگل را بههم ریخت
مصوبات جدید فرصتهای تحقیقاتی خارج از کشور دکتری ابلاغ شد
آمادگی دانشگاه پیام نور برای میزبانی از آزمونهای سایر دانشگاهها
زمان برگزاری آزمون زبان انگلیسی تولیمو تغییر کرد
امتحانات پایانترم تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد حضوری شد
زمان مصاحبههای آزمون دکتری سال ۱۴۰۵ تغییر کرد
مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد
چمران هنوز زنده است
افبیآی شهر کامل با بیمارستان، هتل و نیروگاه ساخت تا حملات سایبری را تمرین کند
بررسی ظرفیتهای هوش مصنوعی برای ارتقای خدمات زائران در نشست مشترک معاونت علمی و آستان قدس رضوی
دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایانترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد
ممنوع شدن هوش مصنوعی برای دانش آموزان ابتدایی نروژی
مهلت ثبتنام در کاروان قرآنی اعزامی به اربعین تا ۵ تیرماه
همانگونه که جسم به روزی مادی نیاز دارد، روح نیز به معرفت محتاج است
افتتاح مسجد السلام در امارات با ظرفیت ۴ هزار نمازگزار
ناسا یک رصدخانه فضایی را در میانه زمین و آسمان به ارتفاع بالاتر میبرد
مذاکره با دستگاهها برای توسعه صادرات محصولات فریلنسرها
بنیامیه، نخستین و وحشتناکترین «خصولتی» تاریخ اسلام
«حسینیه بهشت»، پیوند خانههای شهدا با خیمههای عاشورا
این ۳ کارگردان معروف برای تشییع رهبر شهید مستند میسازند
تمدید مهلت ارسال مقالات سومین همایش هیئت و آیینهای مذهبی
مخاطب از دیدن این سریال تکراری خسته نمیشود؛ جادوی «مختارنامه» چیست؟
آیا ماجرای ازدواج حضرت قاسم (ع) در کربلا صحت دارد؟
سیره عملی میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، مبتنی بر اصل «شکستن منیت» بود
یک فهرست متفاوت از بهترینهای سال ۲۰۲۶ در نیمه راه؛ مستقلها پیشتازند
گوشوارههایی که تاریخ فراموششان نکرد
توییت جدید محمدباقر قالیباف با انتشار صحنه سیو بیرانوند+عکس
ماشین ثروتاندوزی امویان؛ از باندبازی تا احیای هدایای نوروزی
شیخ حسین انصاریان: چشمی که بر حسین (ع) گریه کند در قیامت گریان نیست
مجریان تراز زبان فارسی معرفی شدند؛ پدافند زبانی با اجرا!
عکس | جایزه بهترین بازیکن دیدار در دستان علی بیرو
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.