فیلترینگ و اخلاق
مسئله فیلترینگ دو طرف دارد: فیلتر کنندگان و کاربران. از این رو، بدون همراهی، همدلی و همکاری این دو گروه، نمیتوان انتظار داشت که فیلترینگ فرایندی کاملا اخلاقی پیدا کند و منجر به بیشترین سود و کمترین زیان برای مردم و حکومت شود. در سایه تعامل و اعتماد متقابل بین این دو است که کاربران مسئولانه عمل میکنند و مسئولان در اعمال آن گشاده دستی نمیکنند و در تعیین مصادیق آن، به ویژه در موارد مربوط به نخبگان و فعالان علمی، سیاسی و اجتماعی، حسن ظن و سعه صدر نشان میدهند یا اگر به واسطه فیلتر کردن به کسی ضرر وارد شد در صدد جبران آن بر میآیند. یکی از راههای ایجاد همراهی و همدلی به رسمیت شناختن نیازهای کاربران است.
فیلترینگ و مسئله تعارض اخلاقی
تعارض اخلاقی «موقعیتی است که فاعل اخلاقی همزمان دو یا چند وظیفۀ اخلاقی دارد که هرکدام بهتنهایی وظیفۀ اوست؛ ولی اتفاقاً و فقط به دلیل همزمانی نمیتواند همۀ آنها را انجام دهد.» (بوسلیکی،1391: 61) تعارض اخلاقی آنگونهکه هوگلی (1394: 216-231) گزارش کرده است، در همۀ مکاتب اخلاقی امکان وقوع دارد و دستکم در فلسفۀ غرب میتوان آن را از یونان باستان تا عصر حاضر ردیابی کرد.(همان)
تعارض در فیلترینگ هم برای کاربران هم برای نهادهای حاکمیتی مرتبط با فضای مجازی امکان وقوع دارد؛ برای مثال، یک استاد دانشگاه یا یک پزشک حاذق ازیکطرف خود را موظف به ارتقای دانش خویش میداند تا بتواند به مردم خیر بیشتری برساند و ازسوی دیگر، در مواقعی برای دسترسی به این منابع با سایتهایی مواجه میشود که فیلتر شدهاند و او نباید فیلترینگ را دور بزند. یا در شبکهای، اجتماعی هزاران نفر خطایی نمیکنند و مسئولان فضای مجازی موظفاند امکان استفاده از این شبکه را به آنها بدهند؛ ازسوی دیگر عدهای خطا میکنند و مدیران خود را ملزم میبینند با فیلترینگ مانع کارشان شوند. این کار (اگر امکان تفکیک نباشد) مستلزم مجازات و متضرر شدن افراد بیگناه است. اینجا مسئولان فیلترینگ در واقع با تعارض دو وظیفۀ مجازات کردن افراد خطاکار و مجازات نکردن افراد بیگناه مواجه میشوند.
بایستههای اخلاقی فیلترینگ و پالایش محتوا در فضای مجازی
از منظر اخلاقی، مهمترین هدف پالایش محتوا یا فیلترینگ پیشگیری از نقض اخلاق در فضای مجازی است؛ ولی تحقق چنین هدفی مستلزم آن است که همۀ مرتبطان با فیلترینگ با تکالیف خود آشنا باشند و برای عمل به آنها تلاش کنند. تا این وظایف و دشواریهای آنها شناسایی نشود، نمیتوان انتظار داشت فیلترینگ هم در خدمت اخلاق باشد و هم اخلاقی اِعمال شود.
این مقاله افزون بر معرفی مهمترین وظایف شهروندان و نهادهای حاکمیتی دربارۀ فیلترینگ، دشواریهای آن را تحلیل میکند و برای کاهش آنها راهکارهایی میدهد. وظایفی چون اطلاعرسانی، نظارت، دور نزدن فیلترینگ، همدلی و همراهی کاربران و نهادها و رازداری و امانتداری، و دشواریهایی چون خطای انسانی و فنی، تعارض وظایف اخلاقی و ضعف انگیزه را معرفی میکنیم. برای تبیین هرچهبهتر، وظایف را به مشترک و اختصاصی تقسیم کردهایم. مبحث دیگر مقاله، تعریف وظیفۀ اخلاقی، اهمیت آن و مبانی و منشأ الزام وظیفۀ خلاقی است.
چگونه شهروندان خود را برای دنیای بدون فیلترینگ آماده کنیم؟
اگر روزی به هر صورت انجام هیچ نوع فیلترینگی درباره فضای مجازی مقدور نبود، که چندان دور از دسترس هم نمی نماید، چه باید کرد؟ این پرسش مهمی است که باید از هم اکنون نه تنها مسوولان و دستاندرکاران سیاستگذاری و اعمال فیلترینگ، که حتی دیگر نهادهای متصدی تبلیغ، تعلیم و تربیت و دیگر مدیران جامعه به طور جدی درباره آن تامل و برنامه ریزی کنند. آینده نگری حکم میکند همان گونه که ما باید مثلا خود را برای یک اقتصاد بدون نفت آماده کنیم در عرصه اخلاق و فرهنگ و فضای مجازی نیز باید خود را برای اینترنت بدون فیلتر آماده کنیم تا در مواجهه با آن غافلگیر نشویم.
در روزگار بدون فیلترینگ جامعه ما چه وضعیتی خواهد داشت؟ میتوان چنین تصور کرد که در آن روز از یک طرف دسترسی کاربران جامعه ما به سایتها و شبکه های مختلف بسیار آسان خواهد شد، میزان تبادل اطلاعات و دادههای گوناگون بین کاربران کشور ما با دیگر کشورها زیادتر میشود، برخی مزایای فعلی اینترنت، مثل دسترسی به سایتهای علمی و خبری، با شدت و قوت بیشتری ادامه مییابد، و از سوی دیگر، امکان نقض اخلاق در فضای مجازی هم بیشتر و آسانتر میشود. به عنوان مثال، امکان دسترسی به پایگاههای ارائه دهنده محتوای مستهجن بیشتر میشود و زمینههای مساعدتری برای تغییر فرهنگ و باورها و سبک زندگی شهروندان جامعه ایران، به ویژه جوانان و نوجوانان، ایجاد میشود. میبینیم که چنانچه چنین روزی فرابرسد هم فضایل هم رذایل اخلاقی در فضای سایبر امکان ظهور و بروز بیشتری پیدا میکنند.
افزایش «سواد مصرف فضای مجازی» از طریق آموزش شهروندان، و تقویت «خود پالایشگری اخلاقی» در آنها ازجمله سیاستهای کلانی است که می توان هم برای زمان فعلی و هم برای زمانی که احتمالا فیلترینگ بی اثر میشود در نظر گرفت. هدف باید تربیت شهروندان اخلاق مدار، مسئول و متعهدی باشد که بهترین ناظر و کنترل کننده اخلاقی خودشان در فضای مجازی باشند
اینستاگرام به دنبال شخصی سازی الگوریتم کاربران
جزئیات آزمون ارزیابی علمی متقاضیان انتقال رشته فیزیوتراپی از خارج اعلام شد
استرالیا جریمه شبکههای اجتماعی را دو برابر کرد
یک طرح جدید: یارانه غذای دانشجویان از ترم آینده مستقیم به کیف پول آنها واریز میشود
هواپیمای فضایی چین یک شیء مرموز را در مدار رها کرده است
آزمایش موشک «استارشیپ» پیش از پرواز سیزدهم با موفقیت به سرانجام رسید
صنعت هوانوردی اعلام کرد: ضایعات غذایی به سوخت جت تبدیل میشوند
شمارش معکوس تا پرتاب جدیدترین فناوری فضایی «اسپیسایکس» آغاز شد
جدیدترین خبر از وضعیت فاطمه شکری بازیگر پیشکسوت
اکران فیلم استخر سروش صحت به تعویق افتاد
سری جدید انیمیشن «داستان اسباببازی» همه رقبا را کنار زد
پیشنهاد وزیر علوم برای جذب دانشجویان پاکستانی در دانشگاه سیستان و بلوچستان
شرایط پذیرش در آزمون کاردانی به کارشناسی فرهنگیان اعلام شد
فراهم شدن امکان ویرایش حوزه آزمون پذیرش دستیار تخصصی
زیرساختهای فرسوده ناسا دیگر پاسخگوی ماموریتهای «آرتمیس» نیستند
راز کندی تنبلها کشف شد
تأثیر پنهان طعمهای محبوب سیگار الکترونیکی بر قلب را جدی بگیرید
آیا خاطرات را میتوانیم بخوریم؟
عکس روز ناسا از ماراتن مریخ منتشر شد
کاروان دانشآموزی ایران با بهترین شرایط به ژیمنازیاد اعزام شود
دستورالعمل فعالیتهای تابستانی مدارس ابلاغ شد
کلاسهای جبرانی تابستانی دانش آموزان از ۱۵ تیرماه آغاز میشود
راه حل مقابله با مصرف مواد مخدر در محیطهای دانشگاهی
صدور حکم اخراج دانشجوی امیرکبیر به دلیل اهانت به پرچم ایران
حضور ۱۱ دانشگاه ایرانی در رتبه بندی کیواس ۲۰۲۷ ؛ دانشگاه تهران در صدر جدول
قرار بود ششم تیر و روز ترور آخرین روز جمهوری اسلامی باشد
تجلیل از گری اولدمن در جشنواره تلویزیونی بریتانیا
رسالت تداوم نهضت عاشورا و تاریخنگاری زنده سیره تبلیغی امام سجاد(ع)
برگزاری ۵ شب عزاداری در دانشگاه تهران در دهه دوم ماه محرم
نگاهی به وضعیت معنویت انیمیشن کودکان در سه الگوی، دیزنی، پیکسار و جیبلی
پوشش بیش از ۱۰۰۰ رسانه برای مراسم عاشورای کربلای معلی
مصاحبه دوره دکتری دانشگاه آزاد از امروز آغاز میشود
توسعه تعاملات دانشگاههای ایران و کشورهای عضو اکو در دستور کار
ایران به دانش فنی ساخت «مغز مصنوعی» دست یافت
در عصری هستیم که سرعت،فضیلت شده است/بحران معنایی انسان معاصر از کجاست؟
فراخوان کسب دانش فنی ساخت یک قطعه مهم در صنایع حساس و راهبردی
ثبتنام مدارس باید بر اساس محدوده محل سکونت انجام شود
زیارت تبلیغاتی صدام در عتبات/ سقوط یک سناریو توسط اسرای ایرانی
چرا امام حسین (ع) به پا خاست؟
تل زینبیه به روی بانوان زائر کربلا بازگشایی شد
اگر امام را نشناسیم، غربال خواهیم شد
هوش مصنوعی آنتروپیک شکاف در سیستمهای دولت آمریکا را شناسایی کرد
امروز آخرین فرصت ثبت نام در پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
ارسال آییننامه جامع مدیریت دانشگاهها به شورای عالی انقلاب فرهنگی
آغاز پویش «کارت نشاط» برای حمایت از دانشآموزان
آموزش و پرورش: شرایط ثبتنام دانشآموزان اتباع اعلام خواهد شد
نتایج نقل و انتقالات فرهنگیان شنبه اعلام میشود
ابررایانه چینی از رقبای آمریکایی پیشی گرفت
خوابگاههای علوم پزشکی تهران میزبان مهمانان مراسم تشییع پیکر رهبر شهید
برنامه زمانی امتحانات دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر تغییر کرد
حضور وزیر علوم در آیین عاشورای حسینی در زینبیه استانبول
آماده تسهیل فرآیندهای اداری و حمایت از ابتکارات نوآورانه هستیم
ظرفیت ۶۸ هزار نفری پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ اعلام شد؛ ثبتنام تا شنبه ۳۰ خرداد
نقش شهادت در آثار محمدعلی نادری؛ وقتی قلمو با زبان درد سخن میگوید
شرایط بهرهمندی مؤسسات قرآنی از نرخ صفر مالیاتی ابلاغ شد
نگاهی دوباره به ایران از دریچه «باد صبا»؛ میراثی که از دیروز بهجا ماند
پیام تسلیت مدیرعامل مرکز گسترش به مناسبت درگذشت یک مستندساز
شاپور رحیمی خواننده و نوازنده پیشکسوت درگذشت
روایت احساسات در بطن تصاویر؛ محدودیتها مانع ثبت جنایات جنگ شدهاند
تام کروز ۴۶ سال حضورش در سینما را با یک کلیپ یادآوری کرد
حقوق طبیعی امام حسین (ع) در آخرین موعظه ایشان
ماجرای پیشگویی امام علی(ع) درباره کربلا و شهادت امام حسین(ع) چه بود؟
کل خیر فی الحسین؛ بزرگترین خسارت جدایی از حسین (ع) است
اسکار از ۵۲۹ نفر برای عضویت دعوت کرد؛ از نگار اسکندرفر تا جیکوب الوردی
آموزش تدبر در قرآن ویژه کارکنان دولت اجرایی میشود
تابلوی ۶۰۰ ساله تایلندی، سند تاریخی پیشینه آئینهای حسینی
بشارت امام صادق (ع) به پیرمرد ۱۰۰ ساله؛ کلید رستگاری در دنیا و آخرت
انتقاد از یک بازیگر و کمدین برای حضور در مراسم ترامپ؛ با فاشیستها عکس نگیر!
مجموعه کامل فیلمهای استنلی کوبریک در یک بسته خاص عرضه میشود
عاشورا و پیوست فرهنگی ایران؛ از سوگ شیعی تا سرمایه انسجام ملی
تاثیر حرف مردم بر سرنوشت یک دختر؛ ایده «مرجان» از کجا پیدا شد؟
سیره امام حسین(ع) آمیزهای از تدبیر دینی و سیاسی و اخلاق اجتماعی بود
مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد
دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایانترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد
مخاطب از دیدن این سریال تکراری خسته نمیشود؛ جادوی «مختارنامه» چیست؟
مجریان تراز زبان فارسی معرفی شدند؛ پدافند زبانی با اجرا!
این ۳ کارگردان معروف برای تشییع رهبر شهید مستند میسازند
توییت جدید محمدباقر قالیباف با انتشار صحنه سیو بیرانوند+عکس
از گاندی تا کارلایل، همه مرید حسین (ع)
ماشین ثروتاندوزی امویان؛ از باندبازی تا احیای هدایای نوروزی
مدارک مورد پذیرش برای آزمون دکتری تخصصی و پژوهشی اعلام شد
دانشگاه آزاد شرایط امتحانات پایانترم دانشجویان ارشد و دکتری در شهر محل سکونت را اعلام کرد
چمران هنوز زنده است
مهلت ثبتنام در کاروان قرآنی اعزامی به اربعین تا ۵ تیرماه
همانگونه که جسم به روزی مادی نیاز دارد، روح نیز به معرفت محتاج است
«حسینیه بهشت»، پیوند خانههای شهدا با خیمههای عاشورا
گوشوارههایی که تاریخ فراموششان نکرد
این ۳ کارگردان معروف برای تشییع رهبر شهید مستند میسازند
مخاطب از دیدن این سریال تکراری خسته نمیشود؛ جادوی «مختارنامه» چیست؟
یک فهرست متفاوت از بهترینهای سال ۲۰۲۶ در نیمه راه؛ مستقلها پیشتازند
آیا ماجرای ازدواج حضرت قاسم (ع) در کربلا صحت دارد؟
امروز آخرین فرصت ثبت نام در پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵
توییت جدید محمدباقر قالیباف با انتشار صحنه سیو بیرانوند+عکس
ماشین ثروتاندوزی امویان؛ از باندبازی تا احیای هدایای نوروزی
بشارت امام صادق (ع) به پیرمرد ۱۰۰ ساله؛ کلید رستگاری در دنیا و آخرت
برنامه زمانی امتحانات دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر تغییر کرد
مجریان تراز زبان فارسی معرفی شدند؛ پدافند زبانی با اجرا!
تاثیر حرف مردم بر سرنوشت یک دختر؛ ایده «مرجان» از کجا پیدا شد؟
آماده تسهیل فرآیندهای اداری و حمایت از ابتکارات نوآورانه هستیم
خوابگاههای علوم پزشکی تهران میزبان مهمانان مراسم تشییع پیکر رهبر شهید
ارسال آییننامه جامع مدیریت دانشگاهها به شورای عالی انقلاب فرهنگی
عکس | جایزه بهترین بازیکن دیدار در دستان علی بیرو
ظرفیت ۶۸ هزار نفری پذیرش کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ اعلام شد؛ ثبتنام تا شنبه ۳۰ خرداد
تابلوی ۶۰۰ ساله تایلندی، سند تاریخی پیشینه آئینهای حسینی
مجموعه کامل فیلمهای استنلی کوبریک در یک بسته خاص عرضه میشود
نقش شهادت در آثار محمدعلی نادری؛ وقتی قلمو با زبان درد سخن میگوید
از گاندی تا کارلایل، همه مرید حسین (ع)
حضور وزیر علوم در آیین عاشورای حسینی در زینبیه استانبول
آموزش تدبر در قرآن ویژه کارکنان دولت اجرایی میشود
ابررایانه چینی از رقبای آمریکایی پیشی گرفت
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.