چرا تفکر هایدگر مستعد تفسیرهای سیاسی است؟

کد خبر: 15043

تاریخ انتشار: دوشنبه 14 اسفند 1396 - 15:33

چرا تفکر هایدگر مستعد تفسیرهای سیاسی است؟

اندیشه هایدگر، نظر به بنیادی بودن آن، تا اطلاع ثانوی که عهدی دیگری با هستی بیابیم، تاریخ مصرف ندارد، از این منظر، می توان مدعی شد که فلسفه او، دست کم تاکنون، سیاسی ترین اندیشه ممکن است.

به گزارش شبکه علمی ثریا، متن زیر یادداشتی است با عنوان تفکر و سیاستِ هایدگری که توسط سید مجید کمالی، استاد دانشگاه و پژوهشگر فلسفه نوشته شده است:

چگونه است که تفکر هایدگر، از پس این همه سال از طرح شان، هنوز مستعد تفسیرهای سیاسی است؟ یک پاسخ ساده، اما دردسرآفرین این است که اندیشه او بسیار رادیکال است و تا آنجا که توانسته، خود را دور از دسترس عملِ سیاسی و تصمیم های سیاسیون قرار داده است! اندیشه او، خود را مخاطب هستی می داند و تنها موضوعِ شایسته تفکر را، هستی. سیاست که در دوره جدید اندیشه غربی، قصد تصرف در همه ساحات زندگی و تفکر را داشته و فی الواقع، چنین هم کرده است، تمام هم خود را برای تصرف فکر هایدگر به کار بسته و صورتی سیاسی از آن نشان داده است.

تنها تفکری رادیکال، همچون تفکر هایدگر است که می تواند اینچنین سیاسی تفسیر شود و این توان را دارد که هر بار از منظری دیگر تن به تفسیری چنین بدهد. باری، این سیاسی تفسیر شدنِ بی وقفه، ربطی به بنیادی بودن اندیشه هایدگر دارد؛ در مقام قیاس می توان به فلسفه کسانی همچون سارتر رجوع کرد که گرچه در زمانه ای تن به قرائت های سیاسی می دادند، اما دیگر چنین توانی ندارند و به قولی، تاریخ مصرف اش به پایان رسیده است. اندیشه هایدگر، نظر به بنیادی بودن (بخوانید، بی-بنیاد بودن) اش، تا اطلاع ثانوی که عهدی دیگری با هستی بیابیم، تاریخ مصرف ندارد! از این منظر، می توان مدعی شد که فلسفه او، دست کم تاکنون، سیاسی ترین اندیشه ممکن است.

از طرفی دیگر، سیاستِ چیره دوران ما که خود را در قامت دموکراسی و لیبرالیسم جهانی خود را آشکاره می کند، اگرچه به لحاظ توان فلسفی اش، راهی برای تصرف فلسفه هایدگر نیافته، کنش و تصمیم سیاسیِ او را – آن هم به شکلی عوام فریبانه – آماج حملات خود قرار داده و هر بار به طریقی، در بی ارج کردنِ اعتبار فکری هایدگر می کوشد؛ بهره برداری سیاسی از دفترچه های سیاه هایدگر، آخرین نمونه این تلاش است. این همه تلاش از سوی این جریان سیاسی، بی وجه هم نیست؛ چه اینکه هایدگر در مواجهه‌های فیلسوفانه خود با تکنولوژی و متافیزیک غربی، به نحوی بنیادی با هرگونه ایسم غربی درافتاده بود؛ خاصه با شعارها و سویه های فکری همسان ساز و توده سازِ لیبرالیسمِ آمریکایی و حتی پس از چندی با خود نازیسم!

در این ماجرای جهانی، البته که روشنفکرانِ ایرانی هم بی نصیب نمی مانند و بخشی از ترش رویی های آنها با تفکر مارتین هایدگر از همین روست. فکر رادیکال هایدگر، جایی از مبانی اندیشه های روشنفکری و حتی فلسفی متعارف دوران ما را نشانه می گیرد که مجالی برای رهایی و تجدید قوا برای آنها نمی گذارد جز آنکه در ساحتی روانشناختی، ژست بی تفاوتی به خود بگیرند. اما در پس همه این مواجهه ها، این واقعیت هم هست که اندیشمندان و روشنفکران، در نهایت، گریز و گزیری از واکنش به تفکر هایدگری ندارند؛ به بیانی ساده، باید تکلیف خود را با آن روشن کنند، آن هم در ساحت اندیشه و نه از طریق انگ زنیِ سیاسی.

در واقع، گذر از اندیشه های هایدگر، که ضروریِ صیروت اندیشه است، تنها در بازخوانیِ پرسش ها و به عبارتی درست تر، پرسشِ بنیادی اصیلی است که او طرح کرده: پرسش از معنای هستی. اگر از دایره نومید کننده تفسیرهای سیاست زده، خود را رها کنیم، این پرسش را به نحوی اصیل طرح توانیم کرد که چه نسبتی است میان تفکر و سیاست؟ طرح این پرسشِ بنیادی، در فضای سیاست زده امروز که عارضه ای جهانی است، از همان آغاز ابتر می ماند، چه رسد به اینکه بخواهد به پاسخی برسد. دوره ما، دوره باژگونی هاست و همه چیز در نهایت به تصرف امر ناصیل در می آید.

راهی که به نظر می رسد، این است که هربار که این پرسش بنیادی نسبت تفکر و سیاست را طرح می کنیم، پاسخ را دائما به تعویق بیندازیم؛ یا دست کم به مرور پاسخ هایی بپردازیم که پیش از این، در تاریخ اندیشه ها از همان آغاز فلسفه یونانی تا دوره جدید به این پرسش داده شده؛ از این طریق، شاید یک پاسخ موقتی، این باشد که، آری، تفکر و سیاست همزاد و هم آغازند؛ بازگشت هر دو، از ورای حجاب های نظری، به پراکسیس و عمل است؛ این عمل، عمل در برابر نظر نیست، عملی است که شرط هر نظر و عملی است. از این منظر، می توان اندیشه هایدگر را از آغاز سیاسی دانست؛ سیاستی که زمانی و جایی خود در دام سیاستِ سیاست زدگیِ دوران افتاده است؛ چنین درافتادنی، بر اساس تفسیری از آنچه خود او گفته، بر وفق زندگی و بودن روزمره ماست؛ ما دازاین هستیم و البته متناهی!

ارسال نظر

حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

پربازدیدها
آخرین اخبار

رتبه نخست دانشگاه صنعتی امیرکبیر در شاخص نوآوری

توزیع کارت کنکور ارشد از ۲۲ تیر آغاز می‌شود

اطلاعیه دانشگاه آزاد درباره امتحانات دانشجویان تحصیلات تکمیلی

نسخه جدید چت جی تی پی راه اندازی می‌شود

ربات‌ها حس لامسه پیدا می‌کنند

یک خبر ترسناک: ربات انسان نما به همکارانش حمله کرد

زباله‌های فضایی در ساحل استرالیا نمایان شدند

تولید سوخت جت پایدار از دی اکسیدکربن صنعتی ممکن شد

کاوشگر ژاپنی توانست از یک سیارک تصویر ثبت کند

هوش مصنوعی دیپ سیک به دنبال تراشه سازی رفت

هم اکنون انبوهی از سوخت رسان های آمریکایی درحال پرواز در نزدیکی تنگه هرمز هستند

گلباران پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب توسط دانشجویان

اقتدار علمی ایران؛ محور همیشگی رهنمودهای رهبر شهید

رهبر شهید ایران در آغوش ملت ایران

کلاس‌های تابستانی دانشگاه آزاد مجازی شد

ضوابط برگزاری امتحانات مجازی و جزئیات ترم تابستان شریف اعلام شد

گروه‌های امدادی دانشگاه آزاد از نخستین لحظات تشییع رهبر شهید به خدمت‌رسانی زائران پرداختند

محتوای کاربران گوگل برای آموزش هوش مصنوعی به کار می‌رود

تصویری از مراسم بدرقه رهبر شهید انقلاب

حضرت آیت الله جوادی آملی در جمکران بر پیکر رهبر شهید انقلاب نماز می خواند

هوش مصنوعی وارد عصر امنیت ملی می‌شود

بسیج همه‌جانبه دانشگاه آزاد برای خدمت زائران امام شهید

نگاهی به حضور کسب و کارهای مجازی در بدرقه رهبر شهید

هدایت‌های روشنگرانه رهبر شهید در حوزه علم و فناوری

شماره جدید مجله دانشمند منتشر شد

چه کسی بر پیکر رهبر کبیر انقلاب نماز اقامه کرد؟

تشییع رهبر شهید انقلاب، صحنه‌ای تاریخی برای نمایش وفاداری ملت ما است

جامعه رستگار، راهبرد رهبر شهید در امت سازی

«آیفون» به تنهایی کسی را مدرن نمی‌کند/اخلاق ویژه جامعه شبه‌مدرن شهری!

پویش ختم جمعی قرآن به یاد رهبر شهید

روایتی از نماد و معنا در انیمیشن های متاخر کودکان

کاظمی: ۵ هزار مدرسه برای اسکان زائران آماده شد

دعوت وزیر آموزش و پرورش از دانش‌آموزان و فرهنگیان برای حضور در آیین وداع و تشییع

میزبانی دانشگاه امیر کبیر از ۳۰۰۰ نفر از زائرین مراسم تشییع رهبر شهید

ماموریت نجات تلسکوپ ناسا آغاز شد

تعویق دوباره امتحانات نهایی دانش آموزان ممکن نیست

دعوت جهاددانشگاهی از دانشگاهیان برای حضور در مراسم تشییع رهبر شهید

تأکید بر صیانت از اقتدار ملی و تبعیت از رهبری در مذاکرات آتی

آمادگی دانشگاه علامه برای اسکان ۶ هزار زائر مراسم تشییع رهبر شهید

قابلیت جدید چت در تلگرام دردسرساز شد

توجه رهبر شهید به نخبگان؛ تحول سیاست‌گذاری علمی با محوریت نوآوری و نسل جوان

نقشۀ مسدودی خیابان‌های منتهی به مصلی تهران

حضور سردار سید مجید موسوی در مراسم وداع با رهبر شهید انقلاب

رزمندگان هوافضای سپاه در آماده‌ باش کامل عملیاتی

کشف یک سیاره قابل سکونت در ۲۵ سال نوری از زمین

چگونه ناتوانی دولت قاجار و ظلم دشمن، «قحطی بزرگ»را در جنگ جهانی رقم زد؟

دعوت معاون علمی رئیس جمهور از نخبگان برای حضور در آیین تشییع رهبر شهید

دعوت ستاد کانون‌های مساجد از مردم برای حضور در تشییع رهبر شهید

تصویری از یادبود کودکان مظلوم و شهید میناب

بازدید سردار وحیدی از بیمارستان موقت مصلای تهران

آیا تو را تشییع می‌کنیم، یا بخشی از هویت خویش را؟

رقیب چینی جدید اوپن ای آی و آنتروپیک از راه رسید

جمعیت حاضر در مقابل ورودی های منتهی به مصلی تهران

رهبر شهید انقلاب اسلامی، حکمرانان را خادمان ملت می‌دانستند

رهبر شهید: متن تاریخ، منظومه معرفت، میراث تمدن

واکنش زینب سلیمانی به آخرین وداع با رهبر شهید در حسینیه امام

سوء استفاده آمریکا و اسرائیل از هوش مصنوعی در جنگ

هم‌اکنون انتظار دلدادگان رهبر شهید برای ورود به مصلی تهران

بسیج اپراتورها برای مدیریت ترافیک ارتباطی در مراسم تشییع رهبر شهید

گامی تازه در درمان نابینایی برداشته شد

مرحله کتبی آزمون پذیرش فلوشیپ پزشکی برگزار شد

دعوت بسیج اساتید برای شرکت در بدرقه باشکوه پیکر مطهر آقای شهید ایران

دانشگاه‌ها برای وداع با رهبر شهید انقلاب آماده می‌شوند

اسرار آیفون ۱۸پرو در وب تاریک فاش شد

«حرف دلم را قورت دادم» روایتی صمیمی برای بیان احساسات و دغدغه‌های نوجوانان

قابلیت تازه واتس اپ برای چت کردن بدون افشای شماره موبایل

۴.۵ میلیون دانش‌آموز در مدارس غیردولتی تحصیل می‌کنند

فراخوان روایت وداع برای ثبت خاطرات مردمی از بدرقه رهبر شهید انقلاب

استفاده دانشجویان از هوش مصنوعی نظام ارزشیابی را با چالش مواجه کرده است

وزیر آموزش و پرورش: تشدید نظارت بر عملکرد مدارس غیردولتی الزامی است

۴۰ مدرسه قرچک برای اسکان زائران مراسم وداع رهبر شهید آماده می‌شود

مدرسه کانون هویت‌سازی و پرورش عزت و امید است

لایحه ایمنی آنلاین کودکان و نوجوانان در مجلس آمریکا تصویب شد

چگونه عاشورا به سرچشمه حقیقت تبدیل شد؟

کشف این ژن راز شکست بسیاری از بارداری‌ها را آشکار می‌کند

اولین تصویر تابوت متعلق به رهبر شهید انقلاب و خانواده ایشان

کاروان هنرهای نمایشی «بدرقه خورشید» راهی ۶ استان می‌شود

لحظه‌به‌لحظه وداع ملت با رهبر شهید انقلاب از امواج رادیو قرآن شنیدنی می‌شود

گریم متفاوت بازیگر بچه مهندس پربازدید شد+عکس

علت فوت فرزاد جمشیدی چه بود؟