کد خبر: 15072
ف
محمدباقر خرمشاد:
علوم سیاسی ایران کارآمد، روزآمد و مسئله‌محور نیست
رئیس کارگروه علوم سیاسی شورای تحول و ارتقای علوم انسانی در مورد وضعیت رشته علوم سیاسی گفت: براساس سه محور تاریخ‌زده، اندیشه‌زده و حقوق‌زده، علوم سیاسی، کارآمد، روزآمد و مسئله‌محور نیست.
به گزارش شبکه علمی ثریا، محمدباقر خرمشاد رئیس کارگروه علوم سیاسی شورای تحول و ارتقای علوم انسانی پنج شنبه ۱۰ اسفندماه در یازدهمین همایش سالانه انجمن علوم سیاسی ایران با عنوان وضعیت رشته علوم سیاسی؛ اکنون و آینده در سخنانی گفت: در اواخر دهه ۵۰ و اوایل دهه ۶۰ این سوالی که عزیزمان از دانشگاه شهید بهشتی مطرح کردند که علوم سیاسی به چه کار می‌آید. نقطه عزیمتی که به تحول در علوم سیاسی و شکل‌گیری جامعه سیاسی جدید منجر شد، دقیقا طرح این سوال در آمریکا بود.  به ‌هر حال، این سوال مطرح شد که همه رشته‌ها شامل فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی، طب و … هریک به کاری می‌آیند و مشکلی را حل می‌کنند، ولی علوم سیاسی به چه کار می‌آید؟

استاد دانشگاه علامه طباطبایی افزود: آن زمان مانند مباحثی که ما داریم به‌ گونه‌ای بحث علوم سیاسی در کلیت خود در حوزه اندیشه بود و سیر تحول اندیشه الف، ب، ج، د، و مطالعه می‌شد، سپس این سوال مطرح شد که این اندیشه‌ورزی بسیار خوب است، ولی روی زمین قرار است که چه کاری را به انجام برساند؟ شاید همین سوال بود که تلاش برای خروج از این وضعیت و انضمامی‌کردن علوم سیاسی، به پدیدآمدن نهادگرایی منجر شد. گفتند سیاست علی‌الارض در کجا جریان دارد؟ بعد پاسخ دادند در نهادهای سیاسی. پس ما بیاییم به‌جای اندیشه، به‌طور واقعی‌تر درباره نهادها شامل نهاد مجریه، قضائیه، مقننه و ارتباط این‌ها با یکدیگر صحبت کنیم. سپس این جمع‌بندی به عمل آمد که بحث روی نهاد خوب است، ولی دینامیک نیست، مکانیک است، این در حالی است که سیاست دینامیک بوده و پویایی و تحرک دارد، درهم‌ تنیده است؛ از این‌رو برای این‌که این بحث انضمامی شود، اگر آن‌را کمی فروبکاهیم، درباره رفتار سیاسی ‌بحث می‌شود؛ همچنین رفتار انتخاب‌کنندگان و انتخاب‌شوندگان. رفتار کسانی که سیاست می‌ورزند و رفتار کسانی که سیاست بر آن‌ها اعمال می‌شود. در این‌باره دو تا سه دهه بحث رفتارگرایی رواج داشت.

خرمشاد ادامه داد: در این مرحله اشکالات روشی که رفتارگرایی داشت، به پسارفتارگرایی و ایجاد یک سیر تحول منجر شد و در نهایت این سوال مطرح شد که در واقع علوم سیاسی به چه کار آید؟ پاسخ نیز این بود برای این‌که علوم سیاسی از وضع کنونی خارج شود و پا به‌ پای بقیه علوم بتواند به کاری آید، تلاش برای مفید یا سودمند و ملموس‌کردن علوم سیاسی برای جامعه بود تا جامعه مشتری علوم سیاسی شود و در عین‌حال علوم سیاسی نیز بتواند رشد کند. به عبارت دیگر، علوم سیاسی نیز در چرخه عرضه و تقاضا مانند دیگر علوم دارای سودمندی، مشتری و خریدار باشد تا در نهایت، براساس این سودمندی رشد فزاینده‌ای به علوم سیاسی بدهد.

وی افزود: بنابراین اگر بخواهم از این بحث استفاده کنم، اگر بخواهیم از خودمان بپرسیم که علوم سیاسی به چه کار می‌آید، شاید یکی از بنیادی‌ترین پاسخ‌ها این باشد که علوم سیاسی در ایران مفید نیست؛ به همین دلیل، دانشجویانی که در حوزه‌های فیزیک و شیمی تحصیل می‌کنند و به حوزه انجمن‌های سیاسی نیز وارد می‌شوند، مشاهده می‌کنیم که آنان بهتر از دانشجویان رشته علوم سیاسی تحلیل می‌کنند؛ بنابراین به نظر بنده، مفید و سودمند نبودن و انضمامی ‌نبودن ابهام، در به چه کار آمدن علوم سیاسی، مهم‌ترین مسئله و مهم‌ترین آسیب علوم سیاسی در کشور است؛ زیرا معلوم نیست که چه مشکلی از مشکلات را حل می‌کند؟ همچنین سودمند و مفید نیست به دلیل این‌که؛ حقوق‌زده، تاریخ زده و اندیشه‌زده هستند.

وی با بیان اینکه با تمام احترام به رشته‌های حقوق، تاریخ، و اندیشه، بدون آن‌که بخواهم آن را نفی کنم، تصریح کرد: اینها حقوق‌زده هستند مثل علوم سیاسی فرانسه، به ‌دلیل این ‌که تولد علوم سیاسی در ایران فرانسوی بوده است. دانشکده علوم سیاسی در فرانسه شکل گرفته بود، همچنین در دانشگاه تهران نیز با مشی فرانسوی شکل گرفت و همان ‌طور که در فرانسه، حقوق و حقوق عمومی سیاست را اداره می‌کرد، تا مدت زیادی اجازه نداد علوم سیاسی به ‌عنوان یک رشته مستقل در فرانسه متولد شود، در ایران نیز همچون آسیبی ایجاد شد و تا سال‌های اخیر نیز ادامه داشت.

خرمشاد در ادامه افزود: علوم سیاسی آمریکا هم تاریخ‌زده بود. فرانسوی‌ها تلاش کردند علوم سیاسی را به‌ سختی از زیر سایه سنگین حقوق و علوم سیاسی خارج کنند؛ از این رو در فرانسه انستیتوهای علوم سیاسی شکل گرفتند و به‌تدریج توانستند دست دانشکده‌ها را بگیرند و این رشته را از زیر بار رشته حقوق بیرون بکشند. آمریکایی ها هم تلاش کردند از این تاریخ‌زدگی به‌گونه‌ای رهایی پیدا کنند که نتیجه‌اش تولد جامعه‌شناسی سیاسی نوین شد. همچنین علوم سیاسی اندیشه‌زده است؛ به این دلیل که از ابتدا اندیشه‌ زده بود. آنان تلاش کرده‌اند از اندیشه‌ زده ‌بودن فاصله بگیرند.

علم بدون فایده​

این استاد دانشگاه با بیان اینکه براساس سه محور تاریخ‌زده، اندیشه‌زده و حقوق‌زده، علوم سیاسی، کارآمد، روزآمد و مسئله‌محور نیست، کارآمد نیست، اظهار کرد: به این معنا که جامعه این تصور را که فارغ‌التحصیلان علوم سیاسی دارای کارکرد حل مشکل در جامعه نیستند. چنین تصویری از کارکرد حتی در نخبگان کشور نیز موجود نیست. بالاتر از این، خود فارغ‌التحصیلان رشته علوم سیاسی، اگر در مرحله کارشناسی از دانشجو سوال شود که شما کدام مهارت را برای گره‌گشایی از کدام معضل جامعه آموخته‌اید، نمی‌توانند پاسخ درستی برای آن داشته باشند، آن هم به این دلیل که رشته علوم سیاسی قادرنبوده چنین توانمندی را به دانشجویان اعطا کند.

وی افزود: برای این‌که مشکل را حل کنیم، در اواخر دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰ که بنده معاون آموزشی بودم، با مراجعه مکرر دانشجویان مواجه بودم که می‌گفتند شما در درس‌ها دائم به بحث تاریخ، اندیشه یا حقوق می‌پردازید، به امروز که می‌رسید، بحث را رها می‌کنید؛ به همین دلیل، انجمن علوم سیاسی دانشکده را تاسیس کردیم و بنا را براین گذاشتیم که هر سال پنج الی ۶ مورد مسئله‌های اصلی جامعه ایران را به استادان بدهیم و آنان با تحلیل آکادمیک، قدرت تحلیل را به دانشجوها منتقل کنند. به عبارت دیگر، اگر برای هر دانشجو در هر ترم پنج کارگاه این گونه‌ای سامان بدهیم، دانشجو قادر خواهد بود کارآیی معلومات خود را دریابد.

محمدباقر خرمشاد با تاکید بر اینکه، علوم سیاسی در ایران روزآمد نیست؛ زیرا ادبیات علمی دنیا در آن جاری نیست، ادامه داد:  برای مثال، در رشته بنده، جامعه‌شناسی سیاسی، در زمان ما این رشته تنها به جامعه‌شناسی ساختارگرا محدود می‌شد و اگر دانشجو آن را درک می‌کرد، همه‌چیز می‌دانست، اما وقتی به خارج از کشور رفتم مشاهده کردم تا چه اندازه این رشته ابعاد گوناگون و مختلف دارد؛ به همین دلیل به دانشجویانم همواره می‌گفتم مجلات علمی جامعه‌شناسی سیاسی را جست‌وجو کنند و ببینند مسائل اصلی که پیگیری می‌کنند،چیست؟ کتاب‌های مطرح کدام هستند؟

رئیس کارگروه علوم سیاسی شورای تحول و ارتقای علوم انسانی افزود:  سوم این‌که علوم سیاسی مسئله‌محور هم نیست؛ به عبارت دیگر، راه‌حل‌های علمی برای حل مسائل جامعه ندارد. در یک مقطع، زمانی‌که بنده را به دستگاه‌های دولتی دعوت می‌کردند، برای مثال، در حوزه بحث هسته‌ای و روابط با آمریکا ۲۰ سال قبل، این مسئله مطرح می‌شد که می‌خواهیم رابطه برقرار کنیم؛ شما بگویید چه کنیم؟ به یاد دارم دوستان ما می‌گفتند از آن جایی که هابز در کتاب فلان می‌گوید و… و «واعظی» که الان معاون ریاست‌ جمهوری است، مطرح می‌کرد همه این‌ها درست، ‌بگویید من چه باید انجام بدهم؟ از این رو می‌گفت به‌طور مستند به من بگویید که برنامه این مراحل و این نتیجه را دارد.

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

نسخه ویژه نابینایان «بدنام» و «کنکل» منتشر شد

مجسمه‌هایی با پوششی از نقوش ایرانی به نیاوران آمدند

در دیدار آهنگساز ایتالیایی با مدیران بنیاد رودکی چه گذشت؟

طرح سینما کارت دانش‌آموزی اجرا می‌شود

ناهید شعشعانی، دوبلور پیشکسوت درگذشت

همراه با فیلم‌های آخر هفته تلویزیون؛ از «به وقت شام» تا «در بروژ»

از کتاب اختران تهران رونمایی شد

روایت تازه‌ای از جهان فکری و میراث فلسفی فارابی در هم اندیشی اساتید و پژوهشگران

انسان معاصر در عصر انفجار اطلاعات به حقیقت نزدیک‌تر شده است؟

پیشنهاد تشکیل شورای مستقل علوم پایه در دومین نشست هم‌اندیشی استادان

لزوم رفع فوری چالش‌های دانشجویان ایرانی در روسیه در دیدار رئیس سازمان امور دانشجویان و سفیر جمهوری اسلامی ایران

اعلام نتایج ارزشیابی فعالیت تحقیقات و فناوری دانشگاه‌های علوم پزشکی +جدول

ارتقاء رتبه دانشگاه تربیت مدرس در نظام رتبه‌بندی جهانی گرین متریک

تصویری از احمد نجفی در اتاق گریم سریال سلمان فارسی

ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی کنکور سراسری ۱۴۰۵ از اول آذر انجام می‌شود

۴۹۶ هزار و ۸۰۶ نفر در کنکور سراسری و دانشجومعلم سال ۱۴۰۵ قبول شدند

تصویب ضوابط ایجاد دوره‌های تکمیلی تخصصی بالینی «فلوشیپ»

نتایج نهایی کنکور سراسری سال ۱۴۰۵ اعلام شد

دانشگاه‌ها مجاز به کاهش واحدهای درسی مقطع کارشناسی شدند

کلید نهایی آزمون دکتری تخصصی علوم پزشکی ۱۴۰۵ اعلام شد

تاکید رئیس دانشگاه تهران بر نظارت روسای دانشکده‌ها بر پوشش دانشجویان

پیام‌نور از نیمه آذرماه به دانشجویان علوم پزشکی درس می‌دهد+جزئیات

آمازون و گوگل مالک ۳۰ درصد سهام آنتروپیک پس از عرضه اولیه می‌شوند

توسعه همکاری‌های علمی با کشورهای آفریقایی و جذب دانشجویان خارجی

نقش هوش مصنوعی در هدف قرار دادن مدرسه میناب به عنوان هدف نظامی

تأکید رئیس دانشگاه علمی‌کاربردی بر تشکیل انجمن دانش‌آموختگان

یک گام دیگر برای اصلاح ظرفیت پذیرش پزشکی و دندانپزشکی برداشته شد

مشوق‌های جدید فناورانه پیرو منویات رهبری؛ حمایت از پروژه‌های پرریسک

سیستم‌های زیرساختی آمریکا شکاف‌های رفع نشدنی دارند

ثبت رویداد از ایده تا کسب‌وکار دانشکده شریعتی در شبکه جهانی کارآفرینی

کپی کردن ریلزها در اینستاگرام ممنوع شد

درگذشت استاد پیشکسوت ریاضی دانشگاه صنعتی شریف

پاویون دانش‌بنیان‌ها در نمایشگاه توانمندی‌های صادراتی جمهوری اسلامی

نه قاطع انویدیا به استخدام دوباره هوانگ

تاکسی روباتیک گوگل از بزرگراه های آمریکا جمع شد

مایکروسافت با ۷ مدل جدید به جنگ اوپن ای آی و آنتروپیک رفت

نشست تخصصی دستگاه‌های پرتو ایکس در دانشگاه امیرکبیر برگزار شد

ایالت اورگن جدیدترین شاکی اوپن ای آی شد

نتایج نهایی رشته‌های با آزمون دانشگاه آزاد در کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد

آغاز نخستین طرح سراسری نظرسنجی رضایت دانشجویان از اول آذرماه

تعمیر مبل استیل و راحتی در کرج؛ تفاوت خدمات و عوامل مؤثر بر هزینه

سرمایه‌گذاری در اتاق شیشه‌ای؛ چرا شفافیت، شاهرگ حیات پلتفرم‌های مالی دیجیتال است؟

تقدیر حجت الاسلام قمی از جانشین ستاد کل نیروهای مسلح

ششمین اجلاس مهدویت و انقلاب اسلامی فراخوان داد

تأسیس ۱۱ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت

خدمات دینی و آثار ماندگار آیت الله وحید خراسانی سرمایه‌ حوزه های علمیه

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

تلگرام در عراق فیلتر شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

هواپیمای برقی چینی ۱۰ تنی به آسمان رفت

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید

حضرت زهرا(س)؛ از سوگواری تاریخی تا کنشگری در دفاع از امامت

امانت مشترک؛ مسئولیت شرعی شهروندان در حفظ اموال عمومی تا کجاست؟

آیا انسان امروز آزاد است؟ رؤیای دیرینه بشر و مسئله همیشگی اندیشه

قرائتی: مسجد را اسیر هزینه‌های سنگین و تجمل‌گرایی نکنید

انتشار دفترچه سوالات و کلید اولیه آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵

اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری تا پایان هفته جاری

مهلت ثبت‌نام آزمون متقاضیان اخذ پروانه کارشناسی رسمی دادگستری تمدید شد

فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم برای سال ۲۰۲۷ اعلام شد

نتایج کنکور تا روز پنجشنبه اعلام می‌شود

حجت‌الاسلام خسروپناه خواستار کوچک‌سازی وزارت علوم و واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها شد

انتشار «رساله حقوق امام سجاد(ع)» با ترجمه و شرح علامه حسینی طهرانی

«به وقت ایران» و «تاب آوری» در تازه ترین شماره نشریه دیده بان اندیشه

تلگرام در عراق فیلتر شد

چرایی عدم دسترسی برخی دانش آموزان به کتاب درسی

فعالیت مراکز آموزشی ۵ شهرستان خوزستان سه‌شنبه غیرحضوری شد

حذف ۲ اپ کاربردی از موبایل‌های سامسونگ

به غنیمت گرفتن نهمین پهپاد آمریکایی توسط سپاه پاسداران+عکس

دانشگاه‌ها باید اتکایشان را به منابع دولتی کاهش دهند

طرح «قاضی در مدرسه» در ۱۳۵ مدرسه استان سمنان اجرا می‌شود

۳ پیش‌نیاز تحقق خیزش علمی جدید

فرصت مجدد ثبت‌نام در مرحله تکمیل ظرفیت دستیاری فوق تخصصی پزشکی

مسئولیت اعلام تعطیلی مدارس تهران به آموزش‌وپرورش واگذار شد

آپارتمان‌های قم در زمان امام عسکری (ع)

واکاوی نسبت فلسفه و معنویت در اندیشه علامه طباطبایی

بازاریان و فعالان اقتصادی مهدیشهری به مدرسه سازی دعوت شدند

اختلال گسترده در پروازهای آمریکا برای سومین روز متوالی ادامه دارد+عکس

گلی به جمال سرباز روح الله رضوی که ساعتش را به وقت ایران تنظیم کرد

کاهش ۲۵درصدی جمعیت دانشجویی

خوانشی بر رسانه فاطمی، از تبیین حضور تا اعتراض سکوت

«مسلمانان در اتریش» کتاب شد

آیا هوش مصنوعی موجب مرگ خلاقیت می‌شود؟

آغاز رویداد «ایران پیشرو» با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان

پژوهشگاه ملی سرطان به قطب نانوآنکولوژی جهان اسلام تبدیل می‌شود

دسترسی به داده های کاربران اندروید برای متا جریمه تراشید