به گزارش ثریا - پژوهشگران ریشه باورهای قدیمی درباره انتشار سریع مرگ سیاه در آسیا را به یک منبع واحد از قرن چهاردهم ردیابی کردهاند. برای قرنها، روایتهایی که طاعون را در حال حرکت در مسیر جاده ابریشم و ویران کردن شهرها و روستاها نشان میداد، بر سوءتفاهمی از یک داستان شعرگونه و نه یک سند تاریخی استوار بود.
به نقل از ساینسدیلی، روایت موردنظر یک مقامه است. مقامه در اصطلاح انواع ادبی، نوعی داستان کوتاه مشتمل بر یک واقعه است که عمدتاً به قصد سرگرمیِ شنوندگان و گاه پند و اندرز، با عباراتی مسجّع پرداخته شدهباشد. در این نوع داستانها، معمولا قهرمانی واحد بهصورت ناشناس وارد ماجرا میشود و همین که در پایان ماجرا شناخته میشود، ناپدید میگردد؛ تا آنکه دوباره، در هیئتی دیگر، در مقامه بعدی ظاهر شود. این اثر توسط شاعر و تاریخنگار ابنالوردی در حلب در سال ۱۳۴۸/۴۹ نوشته شد و بعدها به اشتباه به عنوان روایت شاهد عینی از چگونگی گسترش بیماری در سراسر قاره برداشت شد.
داستانی که جایگزین علم شد
شواهد ژنتیکی مدرن نشان میدهد که باکتری عامل مرگ سیاه احتمالا از آسیای مرکزی منشأ گرفته است. برخی دانشمندان، تحت تاثیر روایت ابنالوردی، هنوز معتقدند طاعون از قرقیزستان به دریای سیاه و مدیترانه در کمتر از ۱۰ سال رسید و پاندمی ویرانگر را که در اواخر دهه ۱۳۴۰ غرب اوراسیا و شمال آفریقا را فرا گرفت، آغاز کرد. این تفسیر که گاهی «نظریه عبور سریع» نامیده میشود، به شدت بر برداشت حرف به حرف از اثر شاعرانه ابنالوردی تکیه دارد.
مطالعه جدید این ایده را به چالش میکشد و پرسش میکند که آیا واقعبینانه است که باکتری بتواند در چند سال بیش از ۳۰۰۰ مایل طی کند و بین سالهای ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۰ چنین شیوع گستردهای ایجاد کند.
طاعونی حقهباز و یک قرن سردرگمی
ابنالوردی در مقامه خود، طاعون را به شکل یک عامل سرگردان شیطنتآمیز تصویر میکند که در طول ۱۵ سال، مرگ را از منطقهای به منطقه دیگر میبرد. داستان از فراسوی چین آغاز میشود، از هند، آسیای مرکزی و فارس عبور میکند و نهایتا به دریای سیاه، مدیترانه، مصر و شام میرسد. از آنجا که نویسنده بعدها بخشهایی از این داستان را در نوشتههای تاریخی خود نقل کرده، بسیاری از خوانندگان بعدی فرض کردند که این روایت واقعی است.
به گفته محققان محمد عمر، دانشجوی دکترای مطالعات عربی و اسلامی و نهیان فنسی، تاریخنگار پزشکی اسلامی در دانشگاه اکسفورد، این سردرگمی از قرن پانزدهم آغاز شد، وقتی که تاریخنگاران عرب و بعدها تاریخنگاران اروپایی شروع به تلقی داستان به عنوان روایت واقعی از گسترش مرگ سیاه کردند.
متنی در مرکز شبکه تاریخی
استاد فنسی توضیح داد: تمام راهها به توصیف نادرست انتشار طاعون به این یک متن بازمیگردد. مثل این است که در مرکز شبکه تار عنکبوتی از افسانهها درباره حرکت مرگ سیاه قرار دارد. او افزود: تمام حرکت مرتبط با آسیا طاعون و ورود آن به مصر قبل از شام همیشه و همچنان بر رساله منفرد ابنالوردی مبتنی بوده که هیچ سند معاصر یا مقامه دیگری آن را تایید نمیکند. این متن تنها برای نشان دادن اینکه طاعون حرکت کرده و مردم را فریب داده نوشته شده و نباید آن را بهصورت لفظی پذیرفت.
نقش فرهنگی مقامه
ژانر مقامه از اواخر قرن دهم ظهور کرد و از قرن دوازدهم به بعد محبوب شد. در قرن چهاردهم، نویسندگان مملوک در جهان اسلام این سبک را بسیار ارزشمند میدانستند و بسیاری از آثارشان از جمله آنهایی که درباره طاعون نوشته شده هنوز در کتابخانههای جهان حفظ شدهاند. این داستانها برای اجرا یا خواندن یکباره طراحی شده بودند. رساله ابنالوردی یکی از حداقل سه مقامه مرتبط با طاعون نوشته شده در سالهای ۴۹-۱۳۴۸ بود. مطالعه نشان میدهد که چنین متونی به جای ارائه اطلاعات دقیق درباره مسیر بیماری، نشان میدهند مردم آن زمان چگونه با از دست دادن و آشفتگی غیرقابل تصور کنار میآمدند.
بازبینی شیوعهای قبلی
شناخت آثار ابنالوردی به عنوان یک ترکیب داستانی به تاریخنگاران امکان میدهد تمرکز خود را به شیوعهای کمتر شناختهشده قبلی معطوف کنند، مانند طاعونی که در دمشق در ۱۲۵۸ و کایفنگ در ۱۲۳۲ تا ۱۲۳۳ رخ داد. دانشمندان اکنون میتوانند بررسی کنند که چگونه جوامع این بحرانهای پیشین را به خاطر سپردهاند و چگونه این خاطرات، درک بعدی از مرگ سیاه را شکل دادهاند.
یافتن انسانیت در بحران تاریخی
استاد فنسی افزود: این متون میتوانند نشان دهند که خلاقیت شاید راهی برای کنترل و سازگاری با بحران بوده، مشابه روشهایی که مردم در دوران پاندمی کووید-۱۹ مهارتهای آشپزی یا هنری جدیدی یاد گرفتند. او ادامه داد: این مقامهها شاید اطلاعات دقیقی درباره نحوه انتشار مرگ سیاه به ما ندهند. اما ارزش آنها در این است که نشان میدهند مردم آن زمان چگونه با این بحران وحشتناک زندگی میکردند.
منبع : مرگ سیاه
نماز شب اول قبر چگونه خوانده میشود؟ زمان اقامه نماز رهبر شهید
سیره امام سجاد(ع) در کادرسازی فکری و تجدید حیات معنوی جامعه
دستیابی به جامعه قرآنی هدف متعالی رهبر شهید
گسست معرفتی در اندیشه ایرانی از چالشها تا راهکارها
لبنانیها هفته بزرگداشت تشییع امام مستضعفان را برگزار می کنند
آرامگاه ابدی رهبر شهید انقلاب در رواق دارالذکر حرم امام رضا(ع)
تصویر/ما همه خونخواه توییم خامنهای...
پیکر رهبر شهید و خانواده ایشان در این رواق حرم مطهر رضوی به خاک سپرده میشود
برای بابای زهرای کوچک و آزمون سخت او در شهادت زن و فرزند
ریشه انتقام در فرهنگ ایرانی شیعی به کجا برمیگردد؟
روسیه به دنبال مختل کردن استارلینک در اوکراین
تأکید شورای عالی انقلاب فرهنگی: تعیین تاریخ امتحانات نهایی و کنکور بر عهده متولیان اجرایی
کاهش تنوع مدارس با هدف تحقق عدالت آموزشی در دستور کار آموزش و پرورش
شیوهنامه اجرایی طرح حامی ویژه تابستان ۱۴۰۵ ابلاغ شد
درخشش تیم ملی المپیاد فیزیک جمهوری اسلامی ایران در مسابقات جهانی
وداع با معلم یک ملت تجلی سرمایه اجتماعی یک ملت
جایگاه آموزش و پرورش در منظومه فکری رهبر شهید کجا بود؟
رتبه نخست دانشگاه صنعتی امیرکبیر در شاخص نوآوری
توزیع کارت کنکور ارشد از ۲۲ تیر آغاز میشود
اطلاعیه دانشگاه آزاد درباره امتحانات دانشجویان تحصیلات تکمیلی
نسخه جدید چت جی تی پی راه اندازی میشود
رباتها حس لامسه پیدا میکنند
یک خبر ترسناک: ربات انسان نما به همکارانش حمله کرد
زبالههای فضایی در ساحل استرالیا نمایان شدند
تولید سوخت جت پایدار از دی اکسیدکربن صنعتی ممکن شد
کاوشگر ژاپنی توانست از یک سیارک تصویر ثبت کند
هوش مصنوعی دیپ سیک به دنبال تراشه سازی رفت
هم اکنون انبوهی از سوخت رسان های آمریکایی درحال پرواز در نزدیکی تنگه هرمز هستند
گلباران پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب توسط دانشجویان
اقتدار علمی ایران؛ محور همیشگی رهنمودهای رهبر شهید
رهبر شهید ایران در آغوش ملت ایران
کلاسهای تابستانی دانشگاه آزاد مجازی شد
ضوابط برگزاری امتحانات مجازی و جزئیات ترم تابستان شریف اعلام شد
گروههای امدادی دانشگاه آزاد از نخستین لحظات تشییع رهبر شهید به خدمترسانی زائران پرداختند
محتوای کاربران گوگل برای آموزش هوش مصنوعی به کار میرود
تصویری از مراسم بدرقه رهبر شهید انقلاب
حضرت آیت الله جوادی آملی در جمکران بر پیکر رهبر شهید انقلاب نماز می خواند
هوش مصنوعی وارد عصر امنیت ملی میشود
بسیج همهجانبه دانشگاه آزاد برای خدمت زائران امام شهید
نگاهی به حضور کسب و کارهای مجازی در بدرقه رهبر شهید
هدایتهای روشنگرانه رهبر شهید در حوزه علم و فناوری
شماره جدید مجله دانشمند منتشر شد
چه کسی بر پیکر رهبر کبیر انقلاب نماز اقامه کرد؟
تشییع رهبر شهید انقلاب، صحنهای تاریخی برای نمایش وفاداری ملت ما است
جامعه رستگار، راهبرد رهبر شهید در امت سازی
«آیفون» به تنهایی کسی را مدرن نمیکند/اخلاق ویژه جامعه شبهمدرن شهری!
پویش ختم جمعی قرآن به یاد رهبر شهید
روایتی از نماد و معنا در انیمیشن های متاخر کودکان
کاظمی: ۵ هزار مدرسه برای اسکان زائران آماده شد
دعوت وزیر آموزش و پرورش از دانشآموزان و فرهنگیان برای حضور در آیین وداع و تشییع
میزبانی دانشگاه امیر کبیر از ۳۰۰۰ نفر از زائرین مراسم تشییع رهبر شهید
ماموریت نجات تلسکوپ ناسا آغاز شد
تعویق دوباره امتحانات نهایی دانش آموزان ممکن نیست
دعوت جهاددانشگاهی از دانشگاهیان برای حضور در مراسم تشییع رهبر شهید
تأکید بر صیانت از اقتدار ملی و تبعیت از رهبری در مذاکرات آتی
آمادگی دانشگاه علامه برای اسکان ۶ هزار زائر مراسم تشییع رهبر شهید
قابلیت جدید چت در تلگرام دردسرساز شد
توجه رهبر شهید به نخبگان؛ تحول سیاستگذاری علمی با محوریت نوآوری و نسل جوان
نقشۀ مسدودی خیابانهای منتهی به مصلی تهران
حضور سردار سید مجید موسوی در مراسم وداع با رهبر شهید انقلاب
رزمندگان هوافضای سپاه در آماده باش کامل عملیاتی
کشف یک سیاره قابل سکونت در ۲۵ سال نوری از زمین
چگونه ناتوانی دولت قاجار و ظلم دشمن، «قحطی بزرگ»را در جنگ جهانی رقم زد؟
دعوت معاون علمی رئیس جمهور از نخبگان برای حضور در آیین تشییع رهبر شهید
دعوت ستاد کانونهای مساجد از مردم برای حضور در تشییع رهبر شهید
تصویری از یادبود کودکان مظلوم و شهید میناب
بازدید سردار وحیدی از بیمارستان موقت مصلای تهران
آیا تو را تشییع میکنیم، یا بخشی از هویت خویش را؟
رقیب چینی جدید اوپن ای آی و آنتروپیک از راه رسید
جمعیت حاضر در مقابل ورودی های منتهی به مصلی تهران
رهبر شهید انقلاب اسلامی، حکمرانان را خادمان ملت میدانستند
رهبر شهید: متن تاریخ، منظومه معرفت، میراث تمدن
واکنش زینب سلیمانی به آخرین وداع با رهبر شهید در حسینیه امام
سوء استفاده آمریکا و اسرائیل از هوش مصنوعی در جنگ
هماکنون انتظار دلدادگان رهبر شهید برای ورود به مصلی تهران
بسیج اپراتورها برای مدیریت ترافیک ارتباطی در مراسم تشییع رهبر شهید
گامی تازه در درمان نابینایی برداشته شد
مرحله کتبی آزمون پذیرش فلوشیپ پزشکی برگزار شد
دعوت بسیج اساتید برای شرکت در بدرقه باشکوه پیکر مطهر آقای شهید ایران
دانشگاهها برای وداع با رهبر شهید انقلاب آماده میشوند
بسیج همهجانبه دانشگاه آزاد برای خدمت زائران امام شهید
میزبانی دانشگاه امیر کبیر از ۳۰۰۰ نفر از زائرین مراسم تشییع رهبر شهید
اقتدار علمی ایران؛ محور همیشگی رهنمودهای رهبر شهید
تصویری از مراسم بدرقه رهبر شهید انقلاب
هدایتهای روشنگرانه رهبر شهید در حوزه علم و فناوری
هوش مصنوعی وارد عصر امنیت ملی میشود
هم اکنون انبوهی از سوخت رسان های آمریکایی درحال پرواز در نزدیکی تنگه هرمز هستند
گلباران پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب توسط دانشجویان
چه کسی بر پیکر رهبر کبیر انقلاب نماز اقامه کرد؟
حضرت آیت الله جوادی آملی در جمکران بر پیکر رهبر شهید انقلاب نماز می خواند
جامعه رستگار، راهبرد رهبر شهید در امت سازی
شماره جدید مجله دانشمند منتشر شد
نگاهی به حضور کسب و کارهای مجازی در بدرقه رهبر شهید
تأکید شورای عالی انقلاب فرهنگی: تعیین تاریخ امتحانات نهایی و کنکور بر عهده متولیان اجرایی
تشییع رهبر شهید انقلاب، صحنهای تاریخی برای نمایش وفاداری ملت ما است
ماموریت نجات تلسکوپ ناسا آغاز شد
رتبه نخست دانشگاه صنعتی امیرکبیر در شاخص نوآوری
پویش ختم جمعی قرآن به یاد رهبر شهید
کاظمی: ۵ هزار مدرسه برای اسکان زائران آماده شد
تعویق دوباره امتحانات نهایی دانش آموزان ممکن نیست
توزیع کارت کنکور ارشد از ۲۲ تیر آغاز میشود
روایتی از نماد و معنا در انیمیشن های متاخر کودکان
«آیفون» به تنهایی کسی را مدرن نمیکند/اخلاق ویژه جامعه شبهمدرن شهری!
دعوت وزیر آموزش و پرورش از دانشآموزان و فرهنگیان برای حضور در آیین وداع و تشییع
اطلاعیه دانشگاه آزاد درباره امتحانات دانشجویان تحصیلات تکمیلی
درخشش تیم ملی المپیاد فیزیک جمهوری اسلامی ایران در مسابقات جهانی
شیوهنامه اجرایی طرح حامی ویژه تابستان ۱۴۰۵ ابلاغ شد
پیکر رهبر شهید و خانواده ایشان در این رواق حرم مطهر رضوی به خاک سپرده میشود
تصویر/ما همه خونخواه توییم خامنهای...
آرامگاه ابدی رهبر شهید انقلاب در رواق دارالذکر حرم امام رضا(ع)
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.