به گزارش ثریا پرسش درباره تقدم آفرینش آسمان یا زمین در قرآن با توجه به معنا و تفسیر واژههای کلیدی، روشن میکند که آیات چگونه هماهنگ و قابل فهم هستند
پرسش: آیا قرآن آفرینشِ آسمان را مقدم میداند یا زمین؟ با توجه به آیه ۲۹ سوره بقره «ثُمَّ اسْتَوی إِلَی السَّماءِ» و آیه ۳۰ سوره نازعات «وَالأرْضَ بَعْدَ ذلِکَ دَحاها»، این تفاوت در ترتیب آفرینش چگونه تبیین میشود؟
پاسخ: پیش از آنکه سراغ اصل پاسخ برویم، خوب است دو نکته را روشن کنیم؛ نکاتی که اگر به آن توجه نشود، آیات مربوط به آفرینش آسمان و زمین، در نگاه اول متعارض بهنظر میرسند.
کلیدِ تعارضِ ظاهری، دو واژه «ثمّ» و «دحو» است.
«ثمّ» در فارسی معمولاً به معنای «سپس» است و به ترتیب زمانی اشاره دارد؛ ازاینرو ظاهر آیه «ثُمَّ اسْتَوی إِلَی السَّماءِ» این است که آفرینش آسمان پس از زمین بوده است.
در مقابل، «دحو» را گاهی به «خلق» ترجمه کردهاند؛ حال آنکه معنای دقیق آن «گستردن و آمادهسازی» است، نه خلقت ابتدایی. همین سوءبرداشت، منشأ بسیاری از برداشتهای نادرست شده است.
برخی مفسران اساساً بحثِ تقدم و تأخر را بیمعنا میدانند.
بهگفته سید قطب در «فی ظلال القرآن»، ترتیب زمانی در آفرینش، اصطلاحی بشری است که درباره افعال الهی کاربرد حقیقی ندارد و اینگونه مباحث بیشتر متأثر از فلسفه یونان و الهیات یهود و مسیحیت است.
با این حال، چون خدا با زبان مردم و برای فهم آنها سخن گفته، فهم عرفیِ الفاظ ملاک است و نمیتوان این بحث را کاملاً کنار گذاشت.
آیا آفرینش آسمان و زمین در قرآن تعارض دارد؟
ظاهر آیه ۲۹ بقره «ثُمَّ اسْتَوی إِلَی السَّماءِ» این است که آفرینش آسمان بعد از زمین است؛
اما آیه ۳۰ نازعات میگوید: «وَالأرْضَ بَعْدَ ذلِکَ دَحاها»؛ یعنی «زمین را بعد از آن گسترش داد»، و اینبار ظاهر آیه زمین را پس از آسمان قرار میدهد.
این تفاوت چگونه حل میشود؟ مفسران دو توضیح دقیق و قابل جمع ارائه کردهاند:
«دحو» به معنای خلق نیست؛ پس ترتیب کاملاً قابل جمع است
اگر «دحو» را به معنای «گستردن و آمادهکردن» بدانیم، آیات ناظر به سه مرحلهاند:
الف. خلقت اولیه زمین
ب. آفرینش آسمانها
ج. گسترش و آمادهسازی زمین پس از آفرینش آسمان
در روایات نیز آمده که عمرو بن عبید و حسن بصری تصریح کردهاند:
«دَحاها» فقط به معنای گستردن زمین است، نه ایجاد آن.
بر این اساس، هیچ تعارضی نیست: زمین ابتدا آفریده شد، سپس آسمانها، و پس از آن زمین برای زیست انسان گسترده و ساماندهی شد.
«ثمّ» همیشه به معنای «پس از آن در زمان» نیست
در زبان عربی، «ثمّ» گاهی صرفاً برای شمردن نعمتها، انتقال در بیان، یا ذکر مراحل مختلف بهکار میرود؛ بدون اینکه ترتیب زمانی را برساند.
مرحوم طبرسی در مجمعالبیان میگوید: «ثمّ» در برخی موارد تنها نشانه انتقال در روایت است.
مثل اینکه کسی بگوید:
«به تو غذا دادم، سپس لباس دادم، سپس بخشیدم…»
در حالی که این کارها را دقیقاً به همین ترتیب انجام نداده است؛ زیرا هدف او بیان نعمتهاست، نه گزارش زمانبندی.
با این نگاه، «ثُمَّ اسْتَوی إِلَی السَّماءِ» نیز میتواند فقط ترتیب در بیان باشد، نه در وقوع.
جمعبندی:
با کنار هم گذاشتن این نکات، تصویر روشن میشود:
قرآن هیچ تعارضی در بیان آفرینش ندارد.
زمین نخست آفریده شد، آسمانها پس از آن سامان یافتند، و سپس زمین گسترش یافت و برای زندگی انسان آماده شد.
این هماهنگی نشان میدهد که تفاوت ظاهری آیات، نه نشانه دو روایت متفاوت، بلکه حاصل تفاوت در تعبیر و مرحلهبندیِ آفرینش است؛ و با دقت در واژهها، تصویر کامل و یکپارچه آشکار میشود.
منبع:
اسلام کوئیست
موشک اسپیس ایکس با ماه تصادف میکند
انتخاب واحد دانشگاه آزاد اسلامی از تاریخ ۲۴ مرداد آغاز میشود
کاهش ۵۰ درصدی خوردگی تجهیزات نیروگاهی با فناوری نانوحباب
توسعه دیپلماسی فناوری ایران و اتیوپی با محوریت صادرات دانشبنیان
مهلت ثبتنام آزمونهای علوم پزشکی تا ۲۰ شهریور تمدید شد
کلید اولیه آزمون ارتقای دستیاری منتشر شد/ مشارکت ۹۶ درصدی دستیاران
عدم امکان ثبت درخواست صدور دانشنامه در تعطیلات تابستانی پیام نور
سهروردی به صراحت خود را احیاکننده «حکمت خسروانی ایرانی» قلمداد می کرد
بیعت زنان با زینب کبری؛ آغازِ احیای تمدنِ مهدوی به دستِ زن
تأکید اوقاف بر تسهیل فرآیندها برای توسعه پروژههای مذهبی و درمانی
شب شهدای میناب در اربعین/ پدر دو شهید: من از کربلا به کربلا آمدم
رئیس دانشگاه الزهرا کربلا: نهضت حسینی مرزهای طایفهای را شکست داد
چسب زیستی الهامگرفته از صدف حسگرهای پوشیدنی را مقاومتر کرد
نگاهی به سه قسمت ابتدایی یک سریال؛ وقتی همه کوریم!
اربعین ۱۴۰۵ با دو شعار مشترک امت اسلامی برگزار میشود
گوگلپلی ابزارهای تأیید سن را برای توسعهدهندگان گسترش میدهد
اسپیس ایکس ماهواره جاسوسی به مدار زمین برد
اربعین زیر پوشش ارتباطی/ از رومینگ تا اینترنت رایگان در مسیر زائران
محدودیت آموزش مجازی برای دانشجویان خارجی رفع میشود
ایران عضو سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی شد
تصویری از کلاهک خیبرشکن و فتاح سوار بر بوستر حاج قاسم
درخواست برای تفکیک زمان پذیرش رشتههای بدون آزمون
زائران با سامانه هوشمند «هم موکب» دغدغه اسکان ندارند
راهاندازی «بازوی طریق» سامانه هوشمند خدمات به زائران اربعین
مطالبه بزرگ امت اسلام در اربعین امسال خونخواهی قائد شهید است
مفاهیم نهجالبلاغه را در پیادهروی اربعین ترویج کنیم
چه افرادی بدون آنکه به کربلا بروند زائر اباعبدالله هستند؟
مایک لی بازنشسته میشود؛ بیماری نمیگذارد فیلم بسازم
خنیاگران خیام با «مهرگان» آمدند؛ شنیدن ظرافتهای موسیقی خراسان
«خورشید اربعین» در رادیو ورزش؛ همراهی با زائران در حماسه استقامت
آییننامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد
سهم دانشجو از نرخ غذای دانشجویی مشخص شد
پیش ثبتنام ۸۱۰ هزار دانشآموز پایه هفتم
آموزش و پرورش با ۱۰۰ موکب، آماده خدمترسانی به زائران اربعین است
روایت زائرانی که اربعین را از شرق ایران آغاز میکنند در کتاب «شاه است حسین»
پرچمهایی در پیاده روی اربعین که هنوز خون را به یاد دارند
تصویر کمتر دیده شده از آیتالله سیدمجتبی خامنهای در نماز جمعه نصر
چالشهای عکاسی طبیعت چیست؟ سید صابر امامی پاسخ میدهد
جزئیات شرکت در آزمون های دانشنامه و گواهینامه فوق تخصصی پزشکی تعیین شد
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
آلبوم جدید خواننده پاپ در راه است
اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان
جزئیات آزمونهای دانشنامه و گواهینامه تخصصی پزشکی را اینجا بخوانید
اجرای نزدیک به ۱۵ پروژه ملی در وزارت علوم پس از جنگ
۱۳۰ هزار فعالیت انجمنهای علمی دانشجویی در کشور ثبت شدند
دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر مسیر شغلی خود را طراحی میکنند
مدیر ارشد اوپن ای آی به این شبکه اجتماعی معتاد شده بود
متا تحقیق درباره خطرات اینستاگرام برای نوجوانان را نادیده گرفت
پرتاب ۵ هزار ماهواره آمازون برای بهبود کیفیت اینترنت در جهان
تسهیلات ویژه دانشگاه آزاد برای اربعین امسال/ استقرار مواکب در ۵ مرز کشور
ثبت نام جذب دانشآموختگان دکتری در دانشگاهها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود
مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند
«مردم نمایی» روایتی دیگر از ماجرای نیما تکیدو
حاج حسین ملک داراییهای فناپذیر را به میراثی تمدنی تبدیل کرد
پناهیان: بزرگترین تشییعهای تاریخ مربوط به امامین انقلاب است
جستجوی حقیقت در مهآلودگی ابطالپذیری پوپر/سطحینگری در علوم انسانی
جزئیات برگزاری مصاحبه مجازی متأخرین دکتری ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد اعلام شد
قیمت سامسونگ گلکسی و زد فولد گران می شود
خبر مصوبه شورای عالی فضای مجازی برای برخورد با بلاگرها تکذیب شد
رشد استقبال از آزمون دستیاری در سالهای اخیر
تصویری از تابوت استاد مرحوم اکبر عبدی
پارادوکس در وقف، سودجویی ناشر و موزّع
فانتزی که به شاهنامه تکیه زده است/ احیای حماسه در ادبیات فانتزی ایران
رمان دینی باید افراد معاند و خاکستری را هم پای کتاب بنشاند
بعد از انفجار پیجرها، زندگی چگونه ادامه پیدا کرد؟
حافظه مکتوب ایران چگونه زنده میماند؟
بزرگداشت شیخ صفیالدین اردبیلی در فضای مجازی
صفحه رسمی سفارت آلمان در تهران شایعات تخلیه کارکنان این نمایندگی دیپلماتیک را تکذیب کرد
تصویری از برخاستن ستون دود در اربیل عراق
رهبر شهید بیش از حوزویان با نخبگان دانشگاهی دیدار داشتند
ترامپ انتقام جریمه گوگل را از اروپا می گیرد
خونخواهی رهبر شهید ادامه یک مطالبه تاریخی است؛ انتقام با بیشترین ضربه
اعلام دستمزد طراحان صحنه و لباس تئاتر در سال ۱۴۰۵
خالق فیلم معروف «ماسک» از دنیا رفت؛ جیم کری از همکاری با وی تشکر کرد
خداحافظ آقای عبدی؛ دلمان برایتان تنگ میشود
اعزام ۴۷۴ معلم برگزیده به مدارس خارج از کشور
وزیر آموزش و پرورش: کنکور به موقع برگزار میشود
کشف آنزیمی که میتواند پیری را معکوس کند
چت جی پی تی در سراسر جهان مختل شد
ثبت نام دانش آموختگان خارج از کشور در آزمون پیش کارورزی پزشکی آغاز شد
رشد استقبال از آزمون دستیاری در سالهای اخیر
ثبت نام جذب دانشآموختگان دکتری در دانشگاهها آغاز شد؛ ۲ شرط اصلی برای ورود
آییننامه جامع حمایت از دانشجویان توانخواه نهایی شد
جزئیات برگزاری مصاحبه مجازی متأخرین دکتری ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد اعلام شد
مشاور شورای آموزش پزشکی: ۲ متخلف آزمون دستیاری به مقامات قضایی تحویل داده شدند
اصغر خلیلی مدیریت مجموعه تئاتر شهر را بر عهده گرفت
قیمت سامسونگ گلکسی و زد فولد گران می شود
تسهیلات ویژه دانشگاه آزاد برای اربعین امسال/ استقرار مواکب در ۵ مرز کشور
روایت زائرانی که اربعین را از شرق ایران آغاز میکنند در کتاب «شاه است حسین»
تصویر کمتر دیده شده از آیتالله سیدمجتبی خامنهای در نماز جمعه نصر
آموزش و پرورش با ۱۰۰ موکب، آماده خدمترسانی به زائران اربعین است
پیش ثبتنام ۸۱۰ هزار دانشآموز پایه هفتم
اودیسه نولان در ایکس لو رفت؛ ایلان ماسک در برابر نولان
خبر مصوبه شورای عالی فضای مجازی برای برخورد با بلاگرها تکذیب شد
اجرای نزدیک به ۱۵ پروژه ملی در وزارت علوم پس از جنگ
چالشهای عکاسی طبیعت چیست؟ سید صابر امامی پاسخ میدهد
۱۳۰ هزار فعالیت انجمنهای علمی دانشجویی در کشور ثبت شدند
متا تحقیق درباره خطرات اینستاگرام برای نوجوانان را نادیده گرفت
مدیر ارشد اوپن ای آی به این شبکه اجتماعی معتاد شده بود
درخواست برای تفکیک زمان پذیرش رشتههای بدون آزمون
پرتاب ۵ هزار ماهواره آمازون برای بهبود کیفیت اینترنت در جهان
جزئیات شرکت در آزمون های دانشنامه و گواهینامه فوق تخصصی پزشکی تعیین شد
پرچمهایی در پیاده روی اربعین که هنوز خون را به یاد دارند
جزئیات آزمونهای دانشنامه و گواهینامه تخصصی پزشکی را اینجا بخوانید
آلبوم جدید خواننده پاپ در راه است
دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر مسیر شغلی خود را طراحی میکنند
تصویری از کلاهک خیبرشکن و فتاح سوار بر بوستر حاج قاسم
سهم دانشجو از نرخ غذای دانشجویی مشخص شد
تصویری از تابوت استاد مرحوم اکبر عبدی
پناهیان: بزرگترین تشییعهای تاریخ مربوط به امامین انقلاب است
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.