به گزارش ثریا آنچه در ایران مال و در حاشیه دیدار نیما تکید و با هوادارانش رخ داد، خیلی زود به مسئله ای برای تحلیلگران حوزه نوجوان و فضای مجازی تبدیل شد گروهی از تغییر مرجعیت نسل جدید گفتند گروهی قدرت اینفلوئنسرها را برجسته کردند و عده ای نیز از فاصله نهادهای رسمی با جهان نوجوان سخن گفتند. این تحلیل ها بیراه نیستند اما در سطح پدیده متوقف می شوند. مسئله فقط این نیست که نوجوان امروز چه کسی را دنبال میکند؛ مسئله مهمتر آن است که چه نیروهایی با چه منابعی و برای ساختن چه صورتی از جامعه میل نوجوان به قهرمان تعلق و حضور جمعی را سازمان دهی میکنند.
فرهنگ را نمی توان مستقل از مناسبات قدرت و اقتصاد فهمید. به تعبیر مارکس آنچه در سطح فرهنگ رسانه و افکار عمومی ظاهر میشود با ساختارهای مادی تولید و توزیع قدرت پیوند دارد اقتصاد توجه نیز فقط بازاری برای سرگرمی نیست؛ سازوکاری برای تعیین مرجعیت، توزیع شهرت و جهت دهی به عواطف عمومی است. پلتفرم سرمایه، تبلیغات فضاهای بزرگ تجاری تعیین می کنند چه کسی دیده شود چه چهره ای به قهرمان تبدیل شود و کدام نوع از اجتماع امکان بروز پیدا کند از این منظر ایران مال صرفاً محل برگزاری یک برنامه نبود؛ نماد نظمی بود که در آن شهروند، پیش از آنکه صاحب مسئولیت تاریخی، باشد، مصرف کننده است.
این رخداد را نیز نباید منفرد دید. هم زمانی آن با وایرال شدن پرونده دستگیری یکی از چهره های پرمخاطب فعال در حوزه پزشکی، انتشار گسترده پیمایش های اجتماعی درباره نارضایتی و کاهش تحمل فشار اقتصادی بحث های درون ساخت قدرت درباره اعتراضات و جنبش خیابانی و کمپین های اخیر بخشی از ایرانیان خارج از کشور امکان یک خوانش گسترده تر را فراهم می کند. هرکدام از این وقایع به تنهایی توضیح مستقلی دارند اما تحلیل قدرت از جایی آغاز می شود که نسبت میان رخدادهای ظاهراً پراکنده دیده شود. ادعای این یادداشت آن نیست که همه این اتفاقات محصول یک اتاق فرمان واحدند چنین ادعایی بدون سند کافی شتاب زده است اما میتوان از هم جهتی ساختاری سخن گفت مجموعه ای از بازیگران ،اقتصادی رسانه ای و سیاسی آگاهانه یا در نتیجه هم سویی منافع در حال بازآرایی عواطف اجتماعی اند برخی چهره ها تعلق و ازدحام تولید میکنند برخی پرونده ها احساس بی اعتمادی یا مظلومیت می سازند برخی داده ها تصویر جامعه ای خسته و آماده تغییر را تثبیت می کنند و شبکه های بیرونی نیز می کوشند برای این نارضایتی زبان و آلترناتیو سیاسی بسازند.
در ایران، مال جمعیت، شور، انتظار تعلق عاطفی، چهره محوری و حتی نوعی مناسک جمعی وجود داشت؛ یعنی بسیاری از نشانه هایی که معمولاً با حضور مردم در میدان همراه است. اما عنصر تعیین کننده غایب بود. امر عمومی و مسئولیت تاریخی این جمعیت برای تغییر دادن چیزی در جهان گرد نیامده بود؛ آمده بود تا چهره ای را ببیند تجربه ای را مصرف کند و تصویری برای بازنشر بسازد. تماشاگر دیجیتال برای چند ساعت به تماشاگر فیزیکی تبدیل شد، بی آنکه از وضعیت تماشاگر خارج شود.
از همین جا میتوان میان «بعثت مردم» و «مردم نمایی» تفاوت گذاشت بعثت مردم زمانی رخ میدهد که انسانهای پراکنده حول یک حقیقت و مسئولیت مشترک به فاعل جمعی تبدیل شوند؛ محبت به ،وفاداری وفاداری به حضور و حضور به آمادگی برای فداکاری برسد. اما مردم نمایی، ظاهر این اتفاق را بازسازی میکند بدون آنکه حقیقت آن را داشته باشد جمعیت دارد اما اراده جمعی ندارد؛ شور دارد اما آرمان ندارد؛ قهرمان دارد اما قهرمانش انسانها را از خود عبور نمی دهد. در اینجا جان فدایی به هواداری میدان به ایونت و مردم به فندوم تبدیل میشوند.
حاصل این روند میتواند شکل گیری زیرساختی عاطفی برای مقاومت اجتماعی باشد؛ زیرساختی که لزوماً همان لحظه به اعتراض یا درگیری منتهی نمی،شود، اما آستانه تحریک پذیری دو قطبی شدن و بسیج خیابانی را کاهش میدهد. فشار اقتصادی کاهش ،اعتماد جنگ روایتها مرجعیت چهره های غیررسمی و تمرین تجمع های هیجانی در کنار یکدیگر ظرفیت ناآرامی را افزایش میدهند. پیش بینی قطعی شورش در ماه های آینده علمی نیست، اما نادیده گرفتن امکان آن نیز نوعی ساده انگاری سیاسی است.
پرسش اصلی بنابراین این نیست که چرا هزاران نوجوان برای دیدن نیما تکید و به ایران مال رفتند پرسش این است که چه کسی ظرفیت قهرمان خواهی تعلق جمعی و حضور میدانی نسل جدید را صورت بندی می کند. نیروهای فرهنگی و انقلابی اگر این مسئله را صرفاً به آسیب فضای مجازی یا مطالعات نوجوان تقلیل دهند میدان اصلی را از دست خواهند داد رقابت امروز میان دو الگوی جامعه است الگویی که جمعیت، مخاطب و مصرف کننده تولید میکند و الگویی که از انسانهای پراکنده، مردم صاحب مسئولیت و فاعل تاریخ می سازد.
مدادهایی که بعد از تمام شدن، سبز میشوند
ادبیات پایداری روایتی مویرگی از زندگی است
از علیرضا طبایی «باید به آفتاب بگویم»
چه کسی گفته است قهرمانها فقط در خط مقدم ساخته میشوند؟
نوجوان را دستِ کدام کتاب بسپاریم؟
غذا چگونه جایگاه اجتماعی و منزلت افراد را شکل میدهد؟
روایت رادیو تهران از دفاع مقدس؛ از مادران جنگ تا بدرقه فرزندان شهدا
حمایت از فلسطین باعث حذف رپر مشهور شد
فیلم ۱۰۰ جشنواره ایدههاست، روایت فیلمسازان جوان از جنگ در بستر زندگی
معرفی بهترین برنامههای تلویزیونی ۲۰۲۶؛ «خلیج بیوه» ۱۴ جایزه امی برد
سیامک صفری: ظرفیت بازگشت به سریالهای نوستالژیک اضافه میشود
سامانه «سادان» برای ارزشگذاری داراییهای نامشهود راهاندازی میشود
آزمون عملی علوم ورزشی در ۲۶ حوزه کشور کلید خورد
بیش از ۱۰۰ میلیارد دقیقه مکالمه و ۸۶ میلیارد پیامک تنها در ۳ ماه
شناسایی خشکیدگی درختان جنگلی با هوش مصنوعی
روند پرداخت یارانههای تغذیه دانشجویان بدون تغییر ماند
بیل گیتس: همه دولت های جهان عقب تر از هوش مصنوعی هستند
نتایج نهایی ۵ آزمون گروه علوم پزشکی منتشر شد
دانشگاه صنعتی امیرکبیر بهدنبال جذب دانشآموزان مستعد کشورهای همسایه
شبکه شعب خودرو۴۵ به ۷۸ شعبه رسید
هلیا امامی: دوست داشتم از کلیشه دختر مثبت فاصله بگیرم
لباس مدرسه فقط فرم نیست، کودک باید آن را دوست داشته باشد
به مناسبت روز سینما: روزی که دوربین شهید آوینی روایتگر جنگ شد
کتاب عروس بی نشان ها: قرار بود یک عمر کنار هم باشند، اما جنگ مهلتشان نداد
حق کودک بر حریم خصوصی؛ چالشی برای فرهنگ دیجیتال ایران
نشر در لهستان؛ انتشار بیش از ۳۱هزار عنوان کتاب در سال ۲۰۲۵
نشان درجه یک هنری به این کارگردان اهدا شد: علیرضا داوودنژاد بدترین فیلمش هم «سینما» است
افزایش پذیرش دانشجو معلم تا سه برابر ظرفیت
۹۵ درصد مدارس کشور آماده بازگشایی هستند
ارزیابی سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار نوآموز در برنامه سنجش
مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ تمدید شد
تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی ویژه مهارتی سال ۱۴۰۵
پایان نخستین دوره پسادکتری علوم ورزشی امیرکبیر با محوریت هوش مصنوعی
بزرگترین رقابت دانشآموزی در حوزه کوانتوم و لیزر برگزار شد
شرکت انگلیسی دادههای مشتریانش را به هکرها داد
مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد
حمله ایران معماری هوش مصنوعی امارات را تغییر داد؛ فرار دادهها به کوه
چالشهای مصوبه اخیر «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» از منظر حقوقی
مدیران ارشد هوش مصنوعی خواستار کندتر شدن پیشرفت آن شدند
قالیباف قانون ملی توسعه هوش مصنوعی را ابلاغ کرد
سهمیه ویژه کنکور برای آسیبدیدگان جنگ نیازمند بازنگری است
پارادوکس رفاه و رضایت؛ چرا مدرنیته ما را شادتر نکرد؟
پیوند عرفان کلاسیک با زیست انسان معاصر در شرح فتوحات مکیه باب ۵۶۰
عالمی که علم و مبارزه را به سنگر امامت جمعه پیوند زد
نظریات و رویکردهای اسلامی در خصوص مددکاری اجتماعی
نسل امروز بی ارادهتر از نسل قبل است؟
از تربت ۱۷ کیلویی تا یک میلیون سند تاریخی، جلوهای از حرم بانوی کرامت
حجتالاسلام قمی: مردم نمیگذارند قیمت پایان جنگ، فروختن عزت ایران باشد
جزئیات برگزاری بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت
خیابان و زندگی؛ واکاوی نقش زنان در پایداری اجتماعات شبانه
«دهکده سلامت» یادگار یک خیر بزرگ برای بیماران صعب العلاج
چرا عرفانهای نوپدید برای جوان امروز جذاباند؟
نگاهی به سریال «دیوار دفاعی»؛ ملی شدن صنعت نفت با چاشنی فوتبال
شعری از نظامی گنجوی موضوع یک انیمیشن کوتاه شد
دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) موقتا تغییر نمیکند؛ آغاز ایمنسازی
«اسکورت» بر صدر فروش روزانه نشست؛ استقبال از آزادی زنان زندانی
حسین علیزاده مهمان «همکلام» میشود
بازی «بومبوم» با حضور خانواده شهید طهرانیمقدم رونمایی شد
«ململ» مهمان نمایشگاه ایران نوشت شد
محرابی که منافقین را به وحشت انداخت؛ چرا مدنی باید ترور میشد؟
اپل به جمع تولید کنندگان موبایل تاشو پیوست
رئیس دانشگاه تهران: برای مقابله با تحریمهای علمی برنامهریزی میکنیم
روحانیِ پیونددهنده دین و آزادی
توصیه پذیرفته شدگان تیزهوشان، کدام آموزشگاه است؟!
برگزیدگان بیستمین جشنواره ملی شیخ بهایی معرفی و تقدیر شدند
اعلام وجه التزام اسناد وثیقه پذیرفتهشدگان تخصصی و فوقتخصصی پزشکی
علت توقف طرح جدید تغذیه دانشجویی چه بود؟
مهلت مجدد ثبتنام در آزمون ارشد علوم پزشکی ۱۴۰۵
ابلاغ دستورالعمل حجاب به زودی در دانشگاهها
تصمیم جدید وزارت علوم درباره ساماندهی دادههای دانشگاهی
آمار جالب از ازدواجهای دانشجویی: موفقیت ۹۴ درصد ازدواجهای دانشجویی طی ۱۲ سال گذشته
آزمونهای کاردانی مهارتی، کارشناسی ناپیوسته و سردفتری۲۰ شهریور برگزار میشود
روباتها در لهستان راهپیمایی کردند
ورود تاکسیهای خودران به ناوگان اوبر در لندن
آموزش ۶۵ هزار آموزگار ابتدایی برای استفاده از ظرفیت بازی و ورزش
وزیر آموزش و پرورش: دریافت هرگونه وجه هنگام ثبتنام در مدارس دولتی ممنوع است
برنامههای «زیست عفیفانه» از مهر در مدارس اجرا میشود
انتظار معاونت علمی از CVCها برای سرمایهگذاری در ۷هزار شرکت نوپا
کارنامه نهایی و دفترچه انتخاب رشته آزمون دستیاری منتشر شد
آلمان موشک و ۵ ماهواره به مدار زمین فرستاد
مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری پزشکی مجدد تمدید شد
سهمیه ویژه کنکور برای آسیبدیدگان جنگ نیازمند بازنگری است
تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی ویژه مهارتی سال ۱۴۰۵
مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۵ تمدید شد
پایان نخستین دوره پسادکتری علوم ورزشی امیرکبیر با محوریت هوش مصنوعی
شرکت انگلیسی دادههای مشتریانش را به هکرها داد
افزایش پذیرش دانشجو معلم تا سه برابر ظرفیت
بزرگترین رقابت دانشآموزی در حوزه کوانتوم و لیزر برگزار شد
مدیران ارشد هوش مصنوعی خواستار کندتر شدن پیشرفت آن شدند
قالیباف قانون ملی توسعه هوش مصنوعی را ابلاغ کرد
حمله ایران معماری هوش مصنوعی امارات را تغییر داد؛ فرار دادهها به کوه
ارزیابی سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار نوآموز در برنامه سنجش
نتایج نهایی ۵ آزمون گروه علوم پزشکی منتشر شد
از تربت ۱۷ کیلویی تا یک میلیون سند تاریخی، جلوهای از حرم بانوی کرامت
چالشهای مصوبه اخیر «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» از منظر حقوقی
۹۵ درصد مدارس کشور آماده بازگشایی هستند
نشر در لهستان؛ انتشار بیش از ۳۱هزار عنوان کتاب در سال ۲۰۲۵
نشان درجه یک هنری به این کارگردان اهدا شد: علیرضا داوودنژاد بدترین فیلمش هم «سینما» است
نظریات و رویکردهای اسلامی در خصوص مددکاری اجتماعی
نگاهی به سریال «دیوار دفاعی»؛ ملی شدن صنعت نفت با چاشنی فوتبال
هلیا امامی: دوست داشتم از کلیشه دختر مثبت فاصله بگیرم
دانشگاه صنعتی امیرکبیر بهدنبال جذب دانشآموزان مستعد کشورهای همسایه
شبکه شعب خودرو۴۵ به ۷۸ شعبه رسید
نسل امروز بی ارادهتر از نسل قبل است؟
«دهکده سلامت» یادگار یک خیر بزرگ برای بیماران صعب العلاج
به مناسبت روز سینما: روزی که دوربین شهید آوینی روایتگر جنگ شد
شعری از نظامی گنجوی موضوع یک انیمیشن کوتاه شد
حق کودک بر حریم خصوصی؛ چالشی برای فرهنگ دیجیتال ایران
کتاب عروس بی نشان ها: قرار بود یک عمر کنار هم باشند، اما جنگ مهلتشان نداد
پیوند عرفان کلاسیک با زیست انسان معاصر در شرح فتوحات مکیه باب ۵۶۰
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.