به گزارش ثریا در الهیات شیعی و آموزههای مهدویت، واژگان بار معنایی خاص خود را دارند و خلط میان آنها میتواند درک صحیح از دوران آخرالزمان را دچار اختلال کند. دو کلیدواژه «ظهور» و «قیام» اگرچه در یک راستا و مکمل یکدیگرند، اما از منظر کلامی، کارکردی و زمانی تفاوتهای بنیادینی دارند که شناخت آنها برای منتظران ضروری است.
ظهور در لغت به معنای آشکار شدن پس از پنهان بودن است. در ادبیات مهدوی، ظهور به لحظهای اطلاق میشود که حضرت مهدی (عج) از پرده غیبت بیرون آمده و وجود مقدسشان برای همگان عیان میگردد. طبق آموزههای دینی، ظهور امری «دفعی» و ناگهانی است. در روایات متعددی از پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار (ع)، وقت ظهور به «ساعت» (قیامت) تشبیه شده است که جز خداوند کسی از زمان دقیق آن آگاه نیست و به صورت «بغته» یا ناگهانی رخ میدهد.
نکته ظریف در این میان، تفاوت میان «حضور» و «ظهور» است. امام زمان (عج) در دوران غیبت نیز در میان مردم حضور دارند، در مراسمها شرکت میکنند و بر احوال شیعیان ناظرند، اما هویت ایشان «ظاهر» نیست. بنابراین، ظهور به معنای پایان یافتن این ناشناختگی و اعلام رسمی حضور ایشان در جهان است. ظهور را میتوان به طلوع خورشید تشبیه کرد؛ همانطور که با طلوع آفتاب، تاریکی شب به یکباره میشکند، با ظهور نیز عصر غیبت کبری خاتمه یافته و چشم جهان به جمال منجی روشن میشود. این مرحله بیشتر جنبه «ارائه طریق» و اعلام موجودیت الهی دارد تا همگان بدانند وعده حق محقق شده است.
قیام؛ نهضت اصلاحی و تغییر ساختار جهان
در مقابل، «قیام» مفهومی عملیاتی، تدریجی و اجتماعی است. اگر ظهور را به معنای آشکار شدن بدانیم، قیام به معنای «ایستادن برای تغییر» است. قیام امام زمان (عج) فرآیندی است که پس از ظهور آغاز میشود و هدف آن برچیدن بساط ظلم و استقرار عدالت در سرتاسر گیتی است. برخلاف ظهور که امری ناگهانی است، قیام بر اساس سنتهای الهی و با تکیه بر اسباب و مقتضیات اجتماعی پیش میرود.
قیام حضرت از مسجدالحرام آغاز میشود، اما بلافاصله پس از ظهور نیست. طبق روایات، پس از آنکه حضرت در مکه ظهور کردند و ۳۱۳ یار خاص ایشان در طرفهالعینی گرد ایشان جمع شدند، حضرت مدتی را در مکه توقف میکنند تا یاران عام (حلقه دوم که حدود ده هزار نفر ذکر شدهاند) به ایشان بپیوندند. اینجاست که تفاوت کالبدی قیام مشخص میشود؛ قیام نیازمند «عده و عُده»، کادرسازی و همراهی تودههای مردم است. قیام یک حرکت نظامی، فرهنگی و سیاسی وسیع است که از مکه آغاز شده، به مدینه میرسد، در کوفه مرکزیت مییابد و تا قدس شریف و اقصی نقاط عالم گسترش پیدا میکند. در واقع، قیام همان «فعل» امام برای تحقق آرمان «یملأ الارض قسطاً و عدلا» است.
یکی از اساسیترین تفاوتها در این است که ظهور «شرط» نمیخواهد، بلکه «وقت» میخواهد که تنها در ید قدرت الهی است، اما قیام کاملاً مشروط به آمادگی یاران و پذیرش اجتماعی است. ظهور ممکن است در هر لحظهای رخ دهد (انتظار فرج در هر صبح و شام)، اما برای وقوع قیام، باید زیرساختهای لازم فراهم باشد. اگر یاران مخلص و پایکار وجود نداشته باشند، ظهور رخ میدهد اما قیام به پیروزی نهایی منجر نمیشود یا با موانع جدی روبرو میگردد. از این رو، وظیفه منتظران بیش از آنکه برای «ظهور» باشد، باید معطوف به «قیام» باشد؛ یعنی آماده کردنِ خود برای سربازی در نهضتی که قرار است ساختارهای فاسد جهانی را دگرگون کند.
در تحلیل تفاوت این دو، جغرافیا نیز نقش پررنگی دارد. محل وقوع ظهور، مکه و در کنار کعبه است؛ جایی که حضرت با تکیه بر رکن و مقام، ندای مظلومیت اسلام را به گوش جهانیان میرسانند. اما جغرافیای قیام، کل کره زمین است.
ارتباط میان آمادگی فردی و اجتماعی
تفاوت ظهور و قیام در وظایف منتظران نیز تبلور مییابد. کسی که منتظر ظهور است، چشم به راه یک معجزه و رخداد قدسی است تا امامش را ببیند، اما کسی که منتظر قیام است، در حال تمرین نظامی، اخلاقی و تشکیلاتی است. ظهور نیازمند «دعای فراوان» است، اما قیام نیازمند «تهذیب نفس و ایثار» در مقام عمل است.
در اندیشه مهدوی ، تاکید بر این است که جامعه اسلامی نباید تنها درگیر علائم ظهور (نشانه های فیزیکی) باشد، بلکه باید به دنبال تحقق شرایط قیام باشد. علائم ظهور مانند صیحه آسمانی یا خروج سفیانی، نشانه هایی هستند که دست ما نیستند، اما شرایط قیام مانند بصیرت دینی، وحدت مسلمین و قدرت نظامی-فرهنگی، اموری هستند که بر عهده امت گذاشته شده است. ظهور، اتمام حجت خدا بر بندگان است و قیام، پاسخ بندگان صالح به فراخوان خداست.
در نهایت باید گفت که ظهور و قیام، دو روی یک سکه در طرح عظیم الهی برای نجات بشریت هستند. بدون ظهور، قیامی صورت نمیگیرد و بدون قیام، هدف از ظهور (که هدایت و اجرای عدالت است) ابتر میماند. ظهور، «فصل تماشا» و قیام، «فصل پیکار» است. درک این تفاوت به انسان منتظر کمک میکند تا بداند فرج حضرت تنها یک اتفاق تقویمی نیست، بلکه یک تحول عظیم ساختاری است که آمادگی برای آن، سنگینترین مسئولیت بر دوش تاریخ است. ما با دعا برای ظهور، از خدا میخواهیم که پرده را کنار بزند، و با تلاش برای قیام، به امام ثابت میکنیم که در روز سخت نبرد، او را تنها نخواهیم گذاشت.
ادامه حاشیههای «آرش» و نوید؛ کیت بلانشت «الکترا» شد
کلونی در جشنواره فیلم ونیز درخشید و با شیر طلا به ترامپ تاخت
جدال دوباره ساترا و ارشاد؛ «داش آکل» وارد میشود
موشک ایرانی موضوع نخستین شماره کتابمجله "آورد"
فراخوانی برای جمع آوری «ایدههای برتر قرآنی»
موانع استجابت دعا چیست؟ طلب مغفرت برای کافران مستجاب نمیشود
مدیر اسلامی با مهندسی انسجام، سلایق را به وحدت عمل در میآورد
تصویری از نماز بر پیکر شهدای عروسی کوهستک سیریک
خوانش هجرتی تاریخی توسط یک زن در سپهر فرهنگی ایران
آغاز ثبت نام دهمین دوره تخصصی صحیفه سجادیه
مداحان کشور برای نوجوانان کلاس مداحی برگزار میکنند
هنر صاحب جواهر ایستادن میان قالب نص و روح تشریع در فقاهت بود
منشور کوروش بدون حتی یک رای مخالف و اصلاحیه در یونسکو ثبت شد
ورود هوش مصنوعی به موضوعات قرآنی و پژوهشهای حدیثی و دینی
پایبندی پل شریدر به هوش مصنوعی؛ فیلم بعدی با AI ساخته میشود
یوسف حاتمی کیا: ۶سال گفتند این فیلم مصلحت نیست؛ مردمی که از غم نان با جان قمار میکنند
واکاوی رابطه هنر و سرمایه در ریبون
دلاور تنگستانی که حماسه بی پایان غیرت در خلیج فارس را زنده کرد
تابآوری کودکان در جنگ را با داستان افزایش دهیم
برگزاری بزرگداشت ابوریحان بیرونی از سوی فلاسفه و اساتید
از نگاه امیرالمومنین(ع) راه مهار طمع انسان به قدرت و ثروت چگونه است؟
برگزاری آزمونهای تافل و GRE رسماً در ایران متوقف شد
اعلام جزئیات مرحله شفاهی آزمونهای دانشنامه تخصصی و فوق تخصصی پزشکی
ایران پرچمدار المپیاد فناوری نانو در سطح جهانی
محکومیت اقدام غیرقانونی آمریکا علیه متقاضیان آزمونهای بینالمللی
ارزش از کدنویسی به فهم مسئله منتقل میشود
ثبت نام آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵ آغاز شد/ اعلام جزئیات آزمون
واکنش وزیر علوم به تحریمهای علمی آمریکا
مهلت انتخاب رشته آزمون کارشناسیارشد سال ۱۴۰۵ تمدید شد
ویژه برنامههای هفته وحدت در تجمعات شبانه
افتتاح دفاتر مشاوره وقف در سراسر کشور
برگزاری رویداد رحمه للعالمین در باغ کتاب
دانشجویان خارجی جشنواره هنر و رسانه عهد همزیستی را برگزار میکنند
وقف بر پایه ایثار، نوعدوستی و دوراندیشی استوار است
آغاز انتخاب رشته داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد سال ۱۴۰۵ دانشگاه آزاد
شرکت های فناوری خواستار افزایش دفاع سایبری در مقابل حملات هوش مصنوعی
نوار نانویی ۳ داروی مسکن را در کمتر از ۲ ثانیه آزاد میکند
قدرتمندترین موشک اروپا به پرواز درآمد
تاکید علمای مسلمان بر عملی کردن وحدت و ایستادگی در مقابل دشمن مشترک
نزاع حجاب، از ابتدا نزاع بر سر قدرت زن بود
البرز زیر بار کمبود مدرسه؛ مهاجرت چالش بزرگ مدارس البرز
توانمند سازی و گذار از الفبا رویکرد جدید سواد آموزی استان سمنان
جزئیات بورسیه تحصیلی صنعت و مشاغل در پذیرش کارشناسی ارشد ۱۴۰۵
غرامت ۱۸ میلیارد دلاری متا برای فرار از شکایت ایالتهای آمریکا
واکنش دانشگاه صنعتی خواجه نصیر به کناره گیری رئیس آن
نفوذ هکرهای چینی به ناسا و سنای آمریکا ردیابی شد
موبایلهای آینده چگونه تغییر میکنند؟
از خیالپردازی سرامیک تاشاعرانگی کاغذ در ماه هنر؛ تکثرِ بودن در پایتخت
محمد اصفهانی در دومین شب از «روایت رحمت» روی صحنه میرود
در طبیعت چه خبر است؟ یک مجموعه خواندنی برای کودکان
پرچم ایران روایتی از خون، باور، ایستادگی و تمنای رسیدن
تاکید بر نقش هنرستانها در مقابله با چالشهای جنگ اقتصادی
کاظمی: دشمن تلاش میکند تا دولتها را از صف مردم جدا کند
امین و مهدیه احمدزاده؛ خواهر و برادر شهید مینابی
پذیرش برگزیدگان المپیادهای جغرافیا و علوم زمین بدون کنکور ابلاغ شد
نتایج آزمون صلاحیت گروه پرستاری سال ۱۴۰۵ اعلام شد
جزئیات آزمون مرحله انفرادی هجدهمین المپیاد علمی دانشجویان علوم پزشکی
دفترچه انتخاب رشته آزمون کارشناسیارشد سال ۱۴۰۵ منتشر شد
آغاز انتخاب رشته داوطلبان مجاز آزمون کارشناسیارشد سال ۱۴۰۵ از امروز
سینمای زیرزمینی ایران بررسی شد؛ از بحران بازنمایی تا اقتصاد نامرئی
روایت دبیر انجمن سرود کانون پرورش فکری از برگزاری یک جشنواره ملی
«حبیبی یا نبی»؛ نغمهای برای پیامبر رحمت
ریدلی اسکات با «ستاره های سگی» بدترین فیلمش را ساخت
«کوری» از پروندههای قضایی تا ممیزی؛ این سریال مروج مشروبات الکلی است؟
رازهایی که در یک کشو پنهان است؛ چه کسی دستخط قاتل را تقلید کرد؟
برای پویایی صنف باید صدای جوانها را جدی گرفت؛ سکوت معنا دارد
نسخه ویژه نابینایان «روزی روزگاری» منتشر میشود
وقتی مستند، حافظه میراث ملی را بیدار میکند
ایرانیخوانی نمایشنامه «تاجماه» برگزار شد
«رویای نیمه شب» و ضرورت ساخت آثار تلویزیونی با موضوع مهدویت
وقف رقیب اقتصاد کشور نیست
بیستمین آزمون سراسری قرآن پس از وقفه ای طولانی برگزار میشود
دانشمندی که هنوز رازهایش کشف نشده است؛ کیمیای رازی در تاریخ علم
تجلیل از ۴۵ چهره شاخص در اولین دوره جایزه جهانی دیپلماسی فرهنگی
تاسیس ۱۳ مؤسسه جدید فرهنگی قرآن و عترت
برگزاری آزمون بخش معارفی چهل و نهمین دوره مسابقات سراسری قرآن اوقاف
شرقشناسی بدون ایرانشناسی، امکان یا امتناع؟
متن نوبتدهی آرایشگاه برای عید؛ نمونههایی برای جذب مخاطب
دانشگاهها با ورزش تابآوری دانشجویان را تقویت کنند
راهنمای ثبتنام پذیرفتهشدگان دکتری دانشگاه علامه طباطبائی اعلام شد
ثبت نام آزمون پذیرش پزشکی از لیسانس ۱۴۰۵ آغاز شد/ اعلام جزئیات آزمون
محکومیت اقدام غیرقانونی آمریکا علیه متقاضیان آزمونهای بینالمللی
واکنش وزیر علوم به تحریمهای علمی آمریکا
مهلت انتخاب رشته آزمون کارشناسیارشد سال ۱۴۰۵ تمدید شد
اعلام جزئیات مرحله شفاهی آزمونهای دانشنامه تخصصی و فوق تخصصی پزشکی
ایران پرچمدار المپیاد فناوری نانو در سطح جهانی
برگزاری آزمونهای تافل و GRE رسماً در ایران متوقف شد
برگزاری بزرگداشت ابوریحان بیرونی از سوی فلاسفه و اساتید
ارزش از کدنویسی به فهم مسئله منتقل میشود
از نگاه امیرالمومنین(ع) راه مهار طمع انسان به قدرت و ثروت چگونه است؟
تابآوری کودکان در جنگ را با داستان افزایش دهیم
دلاور تنگستانی که حماسه بی پایان غیرت در خلیج فارس را زنده کرد
یوسف حاتمی کیا: ۶سال گفتند این فیلم مصلحت نیست؛ مردمی که از غم نان با جان قمار میکنند
آغاز ثبت نام دهمین دوره تخصصی صحیفه سجادیه
منشور کوروش بدون حتی یک رای مخالف و اصلاحیه در یونسکو ثبت شد
خوانش هجرتی تاریخی توسط یک زن در سپهر فرهنگی ایران
هنر صاحب جواهر ایستادن میان قالب نص و روح تشریع در فقاهت بود
ورود هوش مصنوعی به موضوعات قرآنی و پژوهشهای حدیثی و دینی
پایبندی پل شریدر به هوش مصنوعی؛ فیلم بعدی با AI ساخته میشود
واکاوی رابطه هنر و سرمایه در ریبون
مداحان کشور برای نوجوانان کلاس مداحی برگزار میکنند
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.